• 1405 شنبه 30 آبان
روزنامه در یک نگاه
امکانات
روزنامه در یک نگاه دریافت همه صفحات
تبلیغات
fhk; whnvhj بانک ملی بیمه ملت

30 شماره آخر

  • شماره 6428 -
  • 1405 يکشنبه 5 مهر

گفت‌وگو و مساله‌مندي در محيط‌زيست

شينا انصاري

هفته گذشته در اختتاميه «جشنواره ملي برهان» كه به همت وزارت علوم، تحقيقات و فناوري براي تقويت فرهنگ گفت‌وگو، آزادانديشي، مساله‌محوري و بهره‌گيري از ظرفيت دانشجويان براي مواجهه با مسائل و چالش‌هاي كشور تشكيل شد، شركت كردم. اقدامي ارزنده كه تلاش مي‌كرد دانشجويان را از جايگاه مخاطب مسائل، به جايگاه پرسشگر، صاحب ايده و مشاركت‌كننده در گفت‌وگوهاي ملي نزديك كند. در شرايطي كه جامعه با چالش‌هاي پيچيده فكري، اجتماعي و فرهنگي مواجه است، بازخواني ابعاد نظري و عملي كرسي‌هاي گفت‌وگو محور و آزادانديشي و نسبت آن با مساله‌مندي، ضرورتي انكارناپذير است. در حوزه محيط‌زيست نيز باتوجه به مسائل و معضلات متعدد در كشور از آلودگي هوا و تغيير اقليم گرفته تا بحران كم‌آبي، فرونشست زمين، تخريب زيست‌بوم‌ها، كاهش تنوع زيستي، آلودگي درياها و سواحل و تعارض ميان حفاظت و توسعه، بيش از هر زمان ديگري به گفت‌وگو و مساله‌مندي نياز داريم، چراكه مسائل محيط‌زيست، مسائلي چندبعدي و پيچيده‌اند كه با يك دستگاه، يك تخصص يا يك تصميم منفرد قابل حل نيستند. هيچ فرد، سازمان و حتي هيچ رشته علمي نمي‌تواند مدعي باشد كه براي مسائل پيچيده محيط‌زيست به‌ تنهايي پاسخ كامل دارد. اقتصاددان، جامعه‌شناس، حقوقدان، مهندس، زيست‌شناس، برنامه‌ريز، متخصص منابع طبيعي، فعال اجتماعي، صنعتگر، كشاورز و جامعه محلي، هر يك بخشي از واقعيت را مي‌بينند. «گفت‌وگو» فرصتي براي كنار هم قرار دادن اين بخش‌هاي پراكنده و رسيدن به تصويري كامل‌تر از مساله است. ازسوي ديگر محيط‌زيست عرصه‌اي است كه در آن تعارض ميان منافع كوتاه‌مدت و بلندمدت، منافع محلي و ملي، توسعه و حفاظت، بخش‌هاي مختلف اقتصادي و حتي نسل حاضر و نسل‌هاي آينده به‌صورت جدي وجود دارد. يكي از ضرورت‌هاي مهم در مديريت محيط‌زيست، حركت از موضوع‌محوري به مساله‌محوري است. موضوع مي‌تواند «آلودگي هوا»، «خشكسالي»، «تالاب»، «تنوع زيستي» يا «پسماند» باشد؛ اما مساله زماني شكل مي‌گيرد كه بتوانيم دقيقا مشخص كنيم چه چيزي، در كجا، براي چه كساني  با چه علتي و با چه پيامدي رخ داده است و چه گزينه‌هايي براي مواجهه با آن وجود دارد. مساله‌مندي يعني پرسيدن سوال درست پيش از آنكه براي آن پاسخ ارايه كنيم. براي مثال، در مواجهه با بحران كم‌آبي، اگر مساله را صرفا «كمبود آب» بدانيم، ممكن است راه‌حل را در افزايش عرضه و احداث زيرساخت‌هاي جديد جست‌وجو كنيم. اما اگر مساله را در قالبي جامع‌تر ببينيم، بايد درباره الگوي مصرف، بهره‌وري، اقتصاد آب، حكمراني منابع، حقابه‌هاي محيط‌زيستي، الگوي كشت، توسعه شهري و صنعتي و ظرفيت اكولوژيك سرزمين نيز گفت‌وگو كنيم.مساله محيط‌زيست نه صرفا مساله طبيعت است و نه صرفا مساله يك سازمان، بلكه يك موضوع چندوجهي با بازخوردهاي غيرقابل پيش‌بيني است. آلودگي هوا با حمل‌ونقل، انرژي، صنعت، شهرسازي و اقتصاد پيوند دارد. بحران كم‌آبي با كشاورزي، اقتصاد، توسعه منطقه‌اي و الگوي سكونت مرتبط است. حفاظت از تنوع زيستي با معيشت جوامع محلي، گردشگري، كشاورزي و برنامه‌ريزي سرزمين ارتباط دارد. بنابراين، در صورتي گفت‌وگو محوري به حل مساله كمك مي‌كنند كه بين‌رشته‌اي، بين‌بخشي و تا حد امكان بين‌نسلي باشند. در كنار استاد دانشگاه و پژوهشگر، بايد صداي مدير اجرايي، صنعتگر، كشاورز، جامعه محلي، تشكل مردم‌نهاد و جوانان نيز شنيده شود. نسل جوان به‌ ويژه دانشجويان بايد در اين گفت‌وگوها حضور جدي داشته باشند، زيرا بسياري از پيامدهاي تصميم‌هاي امروز محيط‌زيست، در سال‌هاي آينده بر زندگي آنان اثر خواهد گذاشت.محيط‌زيست ايران امروز با چالش‌هايي روبه‌رو است كه هيچ‌كدام با نگاه‌هاي تك‌بعدي و جزيره‌اي حل نمي‌شوند. آنچه به آن نياز داريم، نه فقط دانش بيشتر، بلكه فضايي براي گفت‌وگوي عقلاني ميان دانش‌هاي متفاوت است. اقدام درخور توجه براي بسط كرسي‌هاي آزادانديشي در دانشگاه‌ها مي‌تواند فضايي براي ايجاد يك ساز و كار نهادي جهت صورت‌بندي مساله، نقد سياست‌ها، آشكار كردن تعارض منافع و كمك به تصميم‌سازي باشد، آنگاه است كه اهداف جشنواره ملي برهان شامل «آزادانديشي و گفت‌وگو»، «مساله‌محوري» و «تعهد به جامعه» با ارتباط نزديك‌تر و ملموس‌تر دانشجويان با چالش‌هاي مختلف كشور ازجمله مسائل محيط‌زيست محقق خواهد شد.

ارسال دیدگاه شما

ورود به حساب کاربری
ایجاد حساب کاربری
عنوان صفحه‌ها
کارتون
کارتون
وب گردی
هدیه همراه اول به اصفهانی‌ها در روز نکوداشت این شهر قدردانی معاون رییس جمهوری از عملکرد بانک ملت در حوزه شرکت های دانش بنیان ایران‌کارت؛ ابزار تازه بانک ملی ایران برای جلب رضایت و وفاداری مشتریان مدیرعامل بانک ملی ایران خواستار بازطراحی سازوکار مشارکت بازار پول و سرمایه شد؛ تأمین مالی پروژه های بزرگ به معماری جدید نیاز دارد رونمایی از ویدئوکال سپینوی بانک صادرات ایران/ قدردانی وزیر امور اقتصادی و دارایی از خدمت‌رسانی نوین به شهروندان/ افشین خانی: اعتماد مشتریان، پایه طراحی محصولات جدید خواهد بود تاکید مدیرعامل بانک صادرات ایران بر ارائه خدمات نوین و کارآمد به مشتریان آغاز به کار هیئت مدیره جدید بانک صادرات ایران حضور بانک صادرات ایران در نمایشگاه بورس، بانک و بیمه پرداخت 118 هزار وام قرض‌الحسنه در بانک صادرات ایران رونمایی از سه محصول فناورانه بانك ملت در نمایشگاه نظام مالی؛ از تأمین مالی یكپارچه تا سامانه های شركای تجاری و مدیریت ثروت