نامهاي از 21 دانشآموز پايه يازدهم
محمد متين معصومي
راستش را بخواهيد ما فقط 21 دانشآموز كلاس يازدهمي از چندين هزار دانشآموزان اين پايه در كشور كه اين روزها بيشتر از هر چيزي نگران موضوع تاثير معدل در كنكوريم، مخصوصا وقتي حرف از تاثير قطعي ميشود، انگار همه چيز برايمان ترسناكتر ميشود. ما هم مثل بقيه دوست داريم نتيجه كنكورمان دست خودمان باشد، نه اينكه يك اشتباه كوچك در يك امتحان نهايي، آيندهمان را رقم بزند.
اول از همه، معدل چيز دقيقي نيست كه بشود براساس آن سرنوشت آدمها را مشخص كرد. مدرسهها شرايطشان با هم فرق دارد. بعضي مدارس آنقدر سخت ميگيرند كه گرفتن نمره ۱۸ هم آرزو است؛ ولي بعضي مدارس امتحانات خيلي ساده ميگيرند و همه ۱۹ و ۲۰ ميشوند. خب وقتي اينقدر تفاوت هست، چطور ميشود معدل را قطعي وارد كنكور كرد؟ اين اصلا عادلانه نيست. مثلا من اگر در مدرسه سختگير درس بخوانم، شايد با زحمت معدل ۱۷ بگيرم، ولي يك نفر در مدرسه آسانگير معدل ۱۹ ميگيرد؛ آيا اين يعني او درسخوانتر است؟ معلوم است كه نه. حتي ميتوان گفت اصلا منطقي نيست.
مشكل دوم اين است كه امتحان نهايي فقط يك بار برگزار ميشود و هيچ فرصتي براي جبران نيست. ممكن است يك نفر روز امتحان مريض باشد، استرس شديد داشته باشد يا در خانه مشكلي پيش آمده باشد و نتواند خوب امتحان بدهد. مگر اين چيزها دست خود آدم است؟ يعني بايد به خاطر يك روز بد، آينده آموزشي ما خراب شود؟ اين دقيقا همان چيزي است كه ما از آن ميترسيم؛ اينكه تاثير قطعي، فرصت جبران را از ما بگيرد.
از طرفي، تاثير قطعي معدل باعث ميشود فشار رواني ما خيلي بيشتر شود. ما الان هم تحت فشاريم؛ خانواده، مدرسه و خودمان از خودمان توقع داريم. حالا اگر بدانيم نمره هر امتحان نهايي قراره مستقيم و قطعي وارد كنكور شود، عملا تمام سال با استرس سنگين زندگي ميكنيم. خيلي از بچهها حتي از ترس خرابكردن يك امتحان ممكن است افسرده شوند يا از درس زده شوند.
اين حجم از استرس براي يك دانشآموز 17-16 ساله اصلا منطقي نيست. اما از آن طرف، «تاثير مثبت معدل» چيزي است كه ما واقعا قبولش داريم. اجازه بدهيد كه از دلايل اين عقيدهمان را بگوييم.
در تاثير مثبت، اگر درسخوان بودي و معدل خوبي گرفتي، به نفع تو تمام ميشود؛ ولي اگر معدل پايين داشتي، به ضررت نيست. يعني هيچكس بابت يك اشتباه، يك مريضي، يا يك امتحان خراب، مجازات نميشود. اين مدل اثر دادن به معدل، به نظرم هم انگيزهبخش است و هم عادلانه.
تاثير مثبت باعث ميشود ما هم تلاش كنيم امتحانات نهايي را خوب بدهيم، ولي اگر خراب شد، ديگر همه آيندهمان نابود نميشود. اين يعني هم انگيزه داريم و هم استرس كشنده نداريم. واقعيتش را بخواهيد، ما دانشآموزها به اندازه كافي از درس و كنكور و فشارهاي مدرسه تحت فشار هستيم؛ ديگر لازم نيست با تاثير قطعي معدل، بار اضافهاي روي دوشمان بگذاريد.
به نظرمان كنكور بايد همان معيار اصلي بماند؛ چون همه با يك امتحان واحد و يك سطح مشخص سنجيده ميشوند. معدل هم ميتواند ارزش داشته باشد، ولي فقط در حد يك امتياز اضافه، نه اينكه سرنوشت را تعيين كند. تاثير مثبت دقيقا همين نقش را دارد؛ مثل يك جايزه براي تلاش طول سال. اما تاثير قطعي بيشتر شبيه يك ريسك بزرگ است كه اگر شانس نداشته باشي يا شرايطت خوب نباشد، به شدت به ضررت تمام ميشود.
در آخر، از نگاه ما دانشآموزان يازدهمي، تاثير قطعي معدل فقط استرس، تفاوت ناعادلانه بين مدرسهها و فشار بيش از حد و شايد خيلي چيزهاي ديگر ايجاد ميكند، اما تاثير مثبت هم منصفانه است و هم انگيزهبخش. ما هم درس ميخوانيم، هم امتحانات نهايي را جدي ميگيريم و هم فرصت داريم آيندهمان را در كنكور درست رقم بزنيم. اين بهترين و منطقيترين حالت ممكن است.
رييس كميته دانشآموزان شوراي مشاوران نسل زد