مردم و حفظ تماميت ارضي
اميرعباس ميرزاخاني
روز قدس امسال در فضايي متفاوت از سال‌هاي گذشته برگزار شد؛ فضايي كه بيش از هر چيز تحت‌تاثير رخدادهاي تلخي بود كه در ابتداي ماه رمضان همان سال جامعه ايران را در بهت و اندوه فرو برد. حملات امريكا و اسراييل به كشور در ميانه مذاكرات هسته‌اي، شهادت رهبر معظم انقلاب و جمعي از فرماندهان ارشد نظامي، هدف قرار گرفتن برخي ابنيه تاريخي، بانك‌ها و بيمارستان‌ها، حمله به برخي زيرساخت‌هاي حياتي و خانه‌هاي مردم بي‌پناه و نيز فاجعه بمباران مدرسه دخترانه «شجره طيبه» در ميناب كه به جان باختن ۱۶۸ دانش‌آموز انجاميد، مجموعه‌اي از حوادث دردناك را رقم زد كه از آن با عنوان دفاع مقدس سوم ياد مي‌شود؛ رخدادهايي كه موجي از اندوه و همدردي را در سراسر كشور برانگيخت. با اين حال، در دل همين اندوه، واكنش جامعه نشان داد كه چنين رخدادهايي مي‌تواند به تقويت حس همبستگي ملي نيز بينجامد. در روزهاي نخست پس از اين حوادث، مردم با ابراز همدردي با خانواده‌هاي داغدار، نوعي احساس مشترك از مسووليت و تعلق به سرزمين را بازتاب دادند. همين احساس مشترك، فضاي اجتماعي كشور را به سمت همگرايي بيشتر سوق داد و روز قدس امسال را به رويدادي متفاوت از سال‌هاي گذشته تبديل كرد.
در چنين شرايطي، راهپيمايي روز قدس ۱۴۰۴ تنها يك مراسم سالانه نبود، بلكه به جلوه‌اي از همبستگي اجتماعي و نمايش پيوند عميق مردم با سرزمينشان بدل شد. حضور گسترده و ميليوني مردم در شهرهاي مختلف، حتي در شرايط بمباران جنگنده‌هاي امريكايي، نشان داد كه جامعه ايران در روزهاي سخت نيز مي‌تواند با اتكا به حس مشترك وطن‌دوستي و مسووليت جمعي در كنار يكديگر بايستد. در اين ميان، حضور پررنگ نسل جوان بيش از هر چيز جلب‌توجه مي‌كرد. دانشجويان، دانش‌آموزان و جوانان در كنار خانواده‌ها و ديگر اقشار جامعه در اين راهپيمايي حضور يافتند و تصويري روشن از همگرايي ميان نسل‌ها به نمايش گذاشتند. حضور آنان نشان داد كه نسل جديد، با وجود همه مشكلات و نارضايتي‌ها، در برابر تجاوز به سرزمين خود بي‌تفاوت نيست و در بزنگاه‌هاي سياسي و اجتماعي، نسبت به سرنوشت كشور حساسيت دارد.
دانش‌آموزان و دانشجويان در كنار استادان، خانواده‌ها و ديگر گروه‌هاي اجتماعي، با حضور در اين اجتماع بزرگ مردمي نشان دادند كه همبستگي ملي صرفا يك شعار نيست، بلكه واقعيتي است كه در بزنگاه‌هاي تاريخي خود را آشكار مي‌كند. حضور نسل جوان در كنار ديگر اقشار جامعه نيز نشانه‌اي از تداوم اين حس مسووليت در ميان نسل‌هاي مختلف بود. تجربه‌هاي تاريخي بارها نشان داده است كه مهم‌ترين پشتوانه هر كشور براي عبور از بحران‌ها، مردم آن كشورند. سرمايه اجتماعي و احساس تعلق به سرزمين، عاملي تعيين‌كننده در حفظ ثبات و امنيت يك جامعه است. هنگامي كه جامعه بر ارزش‌هاي مشترك خود تاكيد مي‌كند و در كنار يكديگر مي‌ايستد، اين همبستگي به سدي در برابر تهديدها و تجاوزها بدل مي‌شود.
از اين منظر، حضور گسترده مردم در راهپيمايي روز قدس ۱۴۰۴ را مي‌توان نمادي از همين سرمايه اجتماعي دانست؛ مردمي كه با وجود اندوه ناشي از حوادث جنگ رمضان، در كنار يكديگر ايستادند و نشان دادند پيوند ميان مردم و سرزمين همچنان استوار است.
درنهايت، آنچه روز قدس ۱۴۰۴ را از سال‌هاي گذشته متمايز ساخت، همين همبستگي ملي بود؛ همبستگي‌اي كه در دل اندوه و همدردي شكل گرفت و به حضوري پرشور در عرصه اجتماعي انجاميد. چنين پيوندي ميان مردم و سرزمين، مهم‌ترين پشتوانه حفظ امنيت و تماميت ارضي كشور است و مي‌تواند ايران را در برابر هرگونه تهديد و تجاوز بيمه كند.