نوروز؛ آييني كه به جامعه يادآوري مي‌كند زندگي متوقف نمي‌شود
سعيد خادمي
در روزهايي كه بسياري از مردم هنوز خبرهاي تلخ را در ذهن مرور مي‌كنند و نگاه‌ها ميان اميد و اضطراب در نوسان است، نوروز از راه مي‌رسد؛ درست مثل نفسي عميق در ميانه توفان. نوروز فقط آغاز يك سال تازه نيست؛ آييني است براي ادامه دادن زندگي. گاهي آنچه يك جامعه را در روزهاي دشوار كنار هم نگه مي‌دارد، نه تصميم‌هاي بزرگ سياسي، بلكه آيين‌هاي ساده‌اي است كه يادآوري مي‌كنند هنوز مي‌توان كنار هم ايستاد. در روزهايي كه دل‌آشوب جمعي به بخشي از تجربه روزمره تبديل شده است، جامعه بيش از هر زمان ديگري به نشانه‌هايي نياز دارد كه بتواند از دل آنها آرامش و تعادل خود را بازيابد. در چنين زمان‌هايي، برخي آيين‌ها تنها رسم تقويمي نيستند؛ بلكه ذخيره‌اي فرهنگي براي تاب‌آوري‌اند. نوروز براي ايرانيان از همين جنس است. در طول قرن‌ها، نوروز به جامعه ايراني ياد داده است كه حتي در دشوارترين دوره‌ها نيز مي‌توان زندگي را از نو سامان داد. ملت‌ها گاه نه با نبود بحران، بلكه با توان ادامه دادن زندگي در دل بحران‌ها تعريف مي‌شوند. در اين معنا، نوروز يادآور نظمي است كه مي‌توان از دل ناپايداري خلق كرد. در فرهنگ ايراني، نوروز لحظه‌اي براي تجديد روابط انساني است. سفره هفت‌سين، ديدارهاي خانوادگي، خانه‌تكاني و سنت‌هاي مشترك نوروزي فقط نمادهاي فرهنگي نيستند؛ بلكه موقعيت‌هايي هستند كه ارتباطات انساني را تازه مي‌كنند و حس تعلق را بازمي‌سازند. هر بار كه خانواده‌اي گرد سفره هفت‌سين مي‌نشيند، جامعه يك‌بار ديگر خود را ترميم مي‌كند. قدرت يك ملت فقط در ابزارهاي سخت خلاصه نمي‌شود؛ بخشي از قدرت ملي در توان حفظ زندگي مدني، استمرار روابط انساني و زنده نگه داشتن اميد جمعي نهفته است. ملت‌ها فقط با قدرت نظامي دوام نمي‌آورند؛ با آيين‌هايي دوام مي‌آورند كه امكان ادامه زندگي را فراهم مي‌كنند. تاريخ ايران بارها نشان داده است كه سنت‌هاي فرهنگي مشترك يكي از مهم‌ترين منابع پايداري اجتماعي بوده‌اند. جامعه‌اي كه حافظه فرهنگي خود را زنده نگه مي‌دارد، حتي در تندترين تكانه‌ها نيز انسجامش را از دست نمي‌دهد. در چنين نگاهي، نوروز تنها يك جشن ملي نيست؛ بلكه بخشي از حافظه تاريخي ايرانيان است كه نسل‌ها را به يكديگر پيوند مي‌دهد و ظرفيت جامعه براي همدلي و بازسازي را يادآور مي‌شود. شايد راز ماندگاري بسياري از ملت‌ها در همين لحظات ساده نهفته باشد؛ لحظاتي كه خانواده‌ها گردهم مي‌آيند، ديدارها تازه مي‌شود و جامعه دوباره نفس مي‌كشد. نوروز از همين جنس لحظات است؛ آييني كه در حافظه جمعي ايرانيان نشانه نوزايي، همبستگي و اميد به آينده مانده است. و شايد دقيقا در همين معناست كه نوروز هر سال به جامعه يادآوري مي‌كند: حتي در روزگار دشوار نيز مي‌توان اميد را زنده نگه داشت، پيوندها را حفظ كرد و آينده را دوباره ساخت.
مشاور رييس و راهبر روابط عمومي
و امور بين‌الملل سازمان بهزيستي كشور