يادداشت جذاب فيليپ لام در گاردين
مكتب اسپانيايي و ليگ قهرمانان
ايتاليا با رويكرد «دفاع منتومن» (يارگيري مستقيم) از غافله عقب مانده است و اگر آلمان هم اين مسير را دنبال كند، ممكن است همين سرنوشت در انتظار آنها نيز باشد.
به گزارش روزنامه اعتماد، فيليپ لام، اسطوره فوتبال آلمان در آستانه دور يكچهارم نهايي ليگ قهرمانان اروپا و ديدار حساس رئال مادريد-بايرن مونيخ يادداشتي در گاردين نوشته است كه در ادامه ميخوانيد.
در آلمان مربيان عادت داشتند بگويند: «حريفت را حتي تا توالت هم دنبال كن!» اين شعارِ دفاع منتومن بود. در آن زمان قرار نبود مدافعان خيلي عميق فكر كنند. اين رويكرد تاكتيكي قديمي، از زماني كه آتالانتا در سال ۲۰۲۴ با استفاده از اين روش قهرمان ليگ اروپا شد، بازگشتي غيرمنتظره داشته است.
اما در برابر تيمي كه كيفيت فردي به مراتب بالاتري دارد، طبيعتا با يارگيري مستقيم شانسي نخواهيد داشت. آتالانتا مجبور شد اين درس را به سختي در مرحله يكهشتم نهايي ليگ قهرمانان بياموزد. بايرن از فضاهاي بسيار وسيعي كه ايجاد شده بود، لذت برد و ۱۰ گل به ثمر رساند. به ندرت پيش ميآيد كه يك مسابقه در مرحله حذفي تا اين حد يكطرفه باشد.
اميدوارم در آلمان نتايج درستي از اين اتفاق گرفته شود، زيرا اكنون دوباره شاهد استفاده بيشتر از يارگيري مستقيم در بوندسليگا هستم. با اين حال، اين روش فقط ميتواند يك اقدام كوتاهمدت باشد؛ براي زماني كه ميخواهيد حريف را غافلگير كرده و تحت فشار قرار دهيد، درست مثل ورزش هندبال در دقايق پاياني پيش از سوت پايان. اما اين استراتژي براي كل مسابقه نيست. زمين فوتبال براي چنين كاري بيش از حد بزرگ است.
اسپانياييها به همين دليل به ايده متفاوتي كه پذيرفتهاند، پايبند ماندهاند: دفاع توپمحور، پستها و نقشهاي كاملا تعريف شده و فوتبال تركيبي سازمانيافته كه جريان بازي را به نيمه زمين حريف منتقل ميكند. از نظر شناختي، اين سبك بيش از ۹۰ دقيقه نبرد تنبهتن انرژي ميطلبد. بازيكنان بايد با هم همكاري كنند، جهتيابي داشته باشند و در لحظه مناسب، با هدايت جمعي، وارد موقعيتهاي يك در مقابل يك شوند، چرا كه نبرد يك در مقابل يك هنوز هم هسته اصلي برتري در فوتبال است.
تمام كشور اسپانيا به اين شيوه عمل ميكند؛ براي اسپانياييها، اين موضوع يك مساله هويتي است. آنها تمام شواهد را در اختيار دارند كه نشان ميدهد مسير درستي را ميروند. باشگاههاي آنها در مجموع ۲۴ عنوان قهرماني در سه رقابت اروپايي در اين قرن كسب كردهاند. پس از آنها انگلستان با ۱۱ عنوان و سپس ايتاليا و آلمان به ترتيب با ۵ و ۴ عنوان قرار دارند.
شش باشگاه مختلف اسپانيايي در اين موفقيتها سهيم بودهاند؛ در حالي كه از بوندسليگا، در همان دوره تنها دو باشگاه موفق به كسب جام شدند. در هفت سال از ۱۲ سال گذشته، جام ليگ قهرمانان به لاليگا رفته است؛ در اين فصل نيز بار ديگر آنها با حضور رئال، بارسا و اتلتيكو، بيشترين تعداد نماينده را در مرحله يكچهارم نهايي دارند.
اين سه تيم ممكن است لزوما مدعيان اصلي امسال نباشند (مدعيان اصلي تيمهاي برتر مرحله گروهي و مدافع قهرماني هستند)، اما حتي آنها هم عناصري اسپانيايي در خود دارند. مربيان آنها محصولات مدرسه بارسا هستند و به نوعي تحت تاثير پپ گوارديولا قرار گرفتهاند: ميكل آرتتا (آرسنال) و لوئيس انريكه (پاريسنژرمن) اين سبك را در خون خود دارند، هر چند هر كدام آن را با ظرافتهاي خاص خود تفسير ميكنند.
مربيان اسپانيايي بر اروپا مسلط هستند؛ در مرحله يكهشتم نهايي هر سه رقابت اروپايي، ۱۱ مربي اسپانيايي حضور داشتند كه بيش از دو برابر تعداد مربيان كشوري است كه در رتبه دوم قرار دارد. در مرحله يكچهارم نهايي سه مربي اسپانيايي حضور دارند، يعني بيش از هر كشور ديگري. بارها و بارها اين اسپانياييها هستند كه شگفتيساز ميشوند. ژابي آلونسو با بايرلوركوزن به سلطه بايرن پايان داد. اوناي امري مدام باشگاههاي درجه دوم را به صدر ميآورد كه در حال حاضر استونويلاست. سسك فابرگاس در حال متحول كردن سريآ با تيم كومو است و فوتبال ايتاليا را تغيير ميدهد.
نوار پيروزيهاي طولاني گوارديولا در ليگ برتر سرانجام در فصل گذشته به پايان رسيد. تيم او الهامبخشي خود را از دست داده بود. كار كردن روي يك موضوع تكراري هر روز، براي هميشه جواب نميدهد. حالا او در حال ساختن چيزي جديد در منچستر است، بيشتر تكامل مييابد و به انواع متفاوتي از بازيكنان نسبت به قبل تكيه ميكند. او امسال در ليگ قهرمانان (توسط هموطنش آلوارو آربلوا) حذف شد، اما هنوز براي رقابت در مسير قهرماني ليگ و جامهاي حذفي در انگلستان قدرت كافي دارد.
و بعد لوئيس دلا فوئنته را داريم. او بيش از يك دهه است كه براي فدراسيون فوتبال اسپانيا كار ميكند و با تيمهاي مختلف پايه و در سال ۲۰۲۴ با تيم بزرگسالان، قهرمان اروپا شده است. سه عنوان از پنج عنوان اخير قهرماني اروپا به اسپانيا رسيده است. حتي آلمان هم در دهههاي ۷۰ و ۸۰ چنين تسلطي نداشت. همان دوراني كه گري لينهكر با اشاره به آن گفت در نهايت آلمانيها هميشه پيروز ميشوند. اما خير، امروز اين اسپانياست كه پيروز ميشود. در جام جهاني تابستان امسال، تيم دلا فوئنته قطعا يكي از مدعيان است.
مكتب اسپانيايي جايگزين مكتب ايتاليايي به عنوان مدل برتر شده است. ايتاليا هنوز هم براي بازار بينالمللي مربي توليد ميكند، حتي بعد از كارلو آنچلوتي. اما تيمهايشان ديگر پيروز نميشوند. يكسال پيش در ستون خود نوشتم كه فوتبال ايتاليا فاقد شدت، تعهد، پويايي، توانايي بدني و ابتكار عمل است و به همين دليل ديگر بازيكن كلاس جهاني ندارد. در پاسخ، روزنامه «زوددويچه سايتونگ» مونيخ، مرا متهم به بيان «كليشهها» كرد.
با اين حال، هيچ باشگاه ايتاليايي در مرحله يكچهارم نهايي ليگ قهرمانان امسال حضور ندارد؛ حتي نزديك بود براي اولينبار شاهد يك مرحله يكهشتم نهايي بدون آنها باشيم، اگر آتالانتا در لحظه آخر دورتموند را حذف نكرده بود و تيم ملي آنها براي سومين بار متوالي از صعود به جام جهاني بازماند. چهار سال پيش مقدونيه شمالي بيش از حد قوي بود؛ اينبار نوبت بوسني بود.
ايتاليا عقب مانده است. اگر آلمان اين مسير جديد را در پيش بگيرد، ممكن است همين اتفاق براي ما هم بيفتد. تعجب ميكنم كه چرا بسياري از مدافعان بوندسليگا اكنون بار ديگر مانند سايه، حريفان خود را تا توالت تعقيب ميكنند. بايرن هم اين كار را انجام ميدهد؛ ونسان كمپاني گاهي به يارگيري مستقيم تكيه ميكند. در بوندسليگا كه او رقيبي ندارد، اشتباهات مجازات نميشوند. او حتي در مرحله گروهي با اين سبك خود، پاريسنژرمنِ مدافع قهرماني را غافلگير كرد. در آن لحظه، اروپا شگفتزده شد.
اما چند هفته بعد، آرسنال كاملا آماده بود. براي دستيابي به اهداف بزرگ، يك مربي به سبكي متمايز نياز دارد. كمپاني كه شاگرد گوارديولاست، به نظر ميرسد در تلاش است تا از دفاع مبتني بر مالكيت توپ به سمت دفاع منتومن تغيير مسير دهد. مديريت اين تغيير بدون از دست دادن كنترل، دستاورد نهايي خواهد بود. تا به حال هيچ مربياي موفق به انجام آن نشده است. حتي بهترينها هم جرات نكردهاند چنين تلاشي بكنند.