هیات ایرانی با اختیار تام از منافع کشور در برابر امریکا دفاع میکند
گفتوگوی مستقیم
مذاكرات به هیات کارشناسی رسید و در ۳ كميته سياسي، اقتصادي و حقوقي برگزار شد
گروه سياسي| حول و حوش ساعت 4به وقت تهران بود كه مذاكرات ايران و امريكا در چهارمين روز آتشبس 2هفتهاي رسما آغاز شد. از تيم ايراني قاليباف، عراقچي و علي باقريكني و از طرف امريكاييها مثلث ونس، ويتكاف و كوشنر در مذاكرات حاضر شدند. مذاكراتي كه بر اساس اعلام منابع ايراني در گفتوگو با «اعتماد» طي ساعات نخست در حوزههاي سياسي، حقوقي و اقتصادي پيگيري شد و كارشناسان اين بخشها ابعاد گوناگون آن را بررسي كردند. قبل از آغاز مذاكرات اما مسير پرفراز و نشيبي طي شد تا نهايتا دو طرف در ساختمان جناح اسلامآباد رودرروي يكديگر بايستند. در كشاكش انتشار اخبار ضد و نقيض در خصوص حضور يا عدم حضور تيم مذاكره ايراني، سرانجام در نخستين ساعات بامداد روز شنبه خبر رسيد تيم مذاكرهكننده ايراني راهي اسلامآباد شده است. سخنگوي دولت ايران ساعاتي قبل از آغاز مذاكرات اعلام كرد: «اعزام هياتي به پاكستان نشاندهنده عزم تهران براي مذاكره با ايالات متحده است، اما همزمان هشدار داد كه انگشتها روي ماشه باقي خواهد ماند.»مذاكراتي كه يك سوي آن هيات ايراني به رهبري محمدباقر قاليباف حضور دارد و سوي ديگر آن جيدي ونس، معاون اول ترامپ. اولين تصويري كه از حضور تيم ايراني در رسانهها بازتاب پيدا كرد، تصويري بود كه در آن محمدباقر قاليباف، عراقچي همراه با فرمانده ارتش پاكستان حضور داشتند.تركيب 71 نفره و متنوع ايراني از مديران و كارشناسان مختلف سياسي، اقتصادي، امنيتي، ديپلماتيك و... كه در آن اسامي و نامهاي متفاوت از محمدباقر قاليباف و سيد عباس عراقچي گرفته تا عبدالناصر همتي، علي باقريكني، تختروانچي، رضا اميريمقدم، اسماعيل احمديمقدم، كاظم غريبآبادي و...حضور دارند. برخي منابع آگاه در گفتوگو با «اعتماد» اعلام كردند: دليل حضور مقامات اقتصادي و امنيتي و نظامي آن است كه مذاكرهكنندگان در صورت نياز بتوانند از مشورتهاي اين افراد بهرهگيري كرده و تصميم نهايي را اتخاذ كنند. در نقطه مقابل ونس، معاون اول و رييسجمهور در سايه ايالات متحده نيز با تركيب كامل و 300نفره كه در برخي خبرگزاريها از آن با عنوان گردان امريكايي ياد شده بود، راهي اسلامآباد شد. الجزيره از كليدواژه « تمامكننده» براي تشريح حضور ونس در مذاكرات استفاده كرد. بهزعم الجزيره با توجه به ناتواني كوشنر و ويتكاف در انعقاد يك توافق با ايران، ونس راهي اسلامآباد شده تا اين پروژه را به اتمام برساند و با دست پر از اسلامآباد خارج شود. تيم ايراني اما از همان آغاز تلاش كرد دست بالاي خود در عرصه نظامي را به حوزه ديپلماسي امتداد داده و با پيششرطهايي در مذاكرات حاضر شود. شرط نخست ايران آتشبس در لبنان و شرط دوم تيم ايراني، آزادسازي داراييهاي بلوكه شده ايران بود. تسنيم در اين خصوص نوشت: «با توجه به محدود كردن حملات رژيم صهيونيستي از بيروت به مناطق جنوبي لبنان و نيز پذيرفتن آزادسازي داراييهاي ايران از سوي طرف امريكايي و نياز به گفتوگوهاي كارشناسي و فني دقيقتر در اين زمينه، قرار شد مذاكرات ميان ايران و امريكا در اسلامآباد براي نهايي كردن اين موضوعات آغاز شود.» نهايتا ساعت 16 به وقت تهران (17به وقت اسلامآباد) خبرگزاريها اعلام كردند: مذاكرات ايران و امريكا در اسلامآباد رسما آغاز شده است.
دستور كار مذاكرات چيست؟
دو طرف ايراني و امريكايي هر كدام دستور كارهاي متفاوتي را در مذاكرات اسلامآباد دنبال ميكنند. تيم ايراني با تكيه بر مطالبات 10گانه اعلام شده، مباحثي چون پايان دادن به تحريمهاي اقتصادي، اعمال حاكميت ايران بر تنگه هرمز و البته پايان تنازع امريكا عليه ايران را پيگيري ميكند. براي طرف امريكايي نيز خروج از بزنگاه جنگ با ايران و باز شدن تنگه هرمز داراي اهميت بيشتري است. رويترز اما در گزارشي به موضوع دستور كارهاي دو طرف توجه نشان داد و در خصوص مطالبات ايران نوشت: «دستوركار تهران در مذاكرات شامل درخواست امتيازات قابل توجهي است؛ از جمله لغو تحريمهايي كه سالها اقتصاد اين كشور را تحت فشار قرار داده و نيز به رسميت شناخته شدن اختيار ايران بر تنگه هرمز؛ جايي كه تهران قصد دارد از عبور كشتيها عوارض دريافت كرده و دسترسي را كنترل كند، امري كه ميتواند به معناي تغيير بزرگي در توازن قدرت منطقهاي باشد.» روزنامه امريكايي نيويوركتايمز نيز به نقل از ۳ مقام ارشد ايراني آگاه از مذاكرات نوشت: «تيم ايراني اختيارات كامل براي تصميمگيري در پاكستان دارد و نيازي به مشورت با تهران ندارد، چون مذاكرات حساس و حياتي است.» ولي نصر، مشاور سابق اوباما به نيويوركتايمز گفت: «تعداد و تركيب هيات ايراني نشان ميدهد آنها براي سنگاندازي در مذاكرات نيامدهاند، بلكه با اختيار كامل و جديت حاضرند تا با ايالات متحده به توافق برسند. چنين هيات بزرگي از كارشناسان فقط در صورتي اعزام ميشود كه مذاكرات در مراحل پاياني توافق باشد، نه براي آزمايش اوليه فضا. ممكن است تهران و واشنگتن در مذاكرات، فراتر از آنچه علنا مشخص است، از طريق كانالهاي پشت پرده با ميانجيگري پاكستان در هفتههاي اخير پيشرفت كرده باشند.»
مذاكرات از كليات عبور كرده و در بعضي موارد وارد مباحث فني شده است
حدود 2ساعت پس از آغاز مذاكرات بود كه نخستين اخبار از محتواي جلسات به بيرون درز كرد. برخي منابع آگاه اعلام كردند: پس از گفتوگوها و رايزنيهاي اوليه، هم اينك بعد از عبور از برخي كليات، دو طرف وارد جزييات و مباحث فني در بعضي از موضوعات شدهاند. بر همين اساس كارشناسان دو طرف در حال بررسي جزييات برخي مسائل هستند. با گذشت يك ساعت از مذاكرات حول و حوش ساعت 5 به وقت تهران بود كه خبر رسيد با توجه به ورود مذاكرات به حوزه كارشناسي، بخشي از اعضاي كميتههاي تخصصي هيات ايراني راهي محل مذاكرات شدند. مذاكرات در ۳ كميته سياسي، اقتصادي و حقوقي برگزار شد و دو طرف مطالبات خود را ذيل اين حوزهها بيان كردند و راههاي تحقق آن را مورد بررسي قرار دادند. با انجام ساعات ابتدايي مذاكرات خبرنگاران حاضر در محل مذاكرات اين پرسش را طرح كردند كه مذاكرات اين دور چه مدت زماني طول خواهد كشيد؟ در خصوص مدت زمان مذاكرات هر چند برخي رسانهها اعلام كردند ممكن است، مذاكرات 3 الي 4 روز نيز بهطور بينجامد، اما منابع ايراني اين احتمال را اندك ارزيابي كردند و برنامهريزي گفتوگوها را براي يك روز دانستند. حول و حوش 5و 30دقيقه عصر ديروز بود كه تسنيم با انتشار گزارشي به نقل از برخي افراد ايراني در تيم مذاكرات اعلام كرد: بهرغم اينكه مذاكرات به صورت يك روزه برنامهريزي شده بود، اما اين احتمال وجود دارد كه براي ادامه مباحث كارشناسي مذاكرات يك روز ديگر نيز تمديد شود. با اين حال هنوز اين موضوع قطعي نيست. در ادامه رويترز به نقل از يك منبع پاكستاني اعلام كرد: پارت نخست مذاكرات بين ايالات متحده و ايران دو ساعت طول كشيد و سپس هياتهاي نمايندگي به استراحت پرداختند و براي دور بعدي مذاكرات آماده شدند.
واكنش چهرههاي سياسي به مذاكرات اسلامآباد چه بود؟
بسياري از چهرههاي سياسي و تحليلگران قبل از آغاز مذاكرات به اين موضوع واكنش نشان داده و ابعاد گوناگون آن را ارزيابي كردند. اسحاق جهانگيري، معاون اول رييسجمهور در دولتهاي يازدهم و دوازدهم از جمله اين چهرهها بود كه نوشت: «تحقق آتشبس بدون دستيابي متجاوزان به اهدافشان، دستاوردي بزرگ و پيروزمندانه براي جمهوري اسلامي ايران به شمار ميآيد.» جهانگيري يادآور شد: «امروز روزي تاريخي است؛ روزي كه نام ايران در جهان پرآوازه شد. مذاكره و پيشبرد صلح پايدار آسانتر از جنگ نيست. وظيفه همه نهادهاي نظامي و اجرايي، جريانهاي سياسي و مدني و عموم شهروندان است كه يكپارچه و همصدا از اين حركت به موقع و پيشبرندگان مذاكرات پشتيباني كنند.» سيد حسين موسويان، ديپلمات پيشين ايران در مقالهاي تاكيد كرد: دوام آتشبس و موفقيت مذاكرات به شش عامل بستگي دارد؛ عواملي چون روشن شدن چارچوب مذاكرات، اراده واقعي واشنگتن براي ديپلماسي، تداوم گفتوگوي مستقيم ايران و امريكا، نقش و واكنش اسراييل، موضع كشورهاي عربي خليجفارس و در نهايت تحولات و فضاي داخلي ايران. او همچنين ميگويد: مذاكرات بايد دستوركاري جامع شامل موضوعات هستهاي، منطقهاي و روابط دوجانبه داشته باشد و در قالب رويكردي مرحلهاي پيش برود تا اعتماد ميان طرفها شكل بگيرد.
از اسلامآباد چه خبر؟
گزارش رسانههای داخلی و خارجی حاکی از این است که يك مرحله از مذاكرات حضوري به پايان رسيد. بر اساس این گزارش دو هيات در حال تبادل متن هستند. طبق اطلاعات واصله از روند مذاكرات، تيمهاي كارشناسي هياتهاي مذاكرهكننده ايراني و امريكايي كه از ساعتها قبل وارد مذاكرات شده بودند، پس از پايان گفتوگوهاي حضوري، هماكنون در حال تبادل متن مكتوب درباره موضوعات مورد بحث هستند. سيانان به نقل از يك منبع پاكستاني گزارش داد که انتظار ميرود مذاكرات امريكا و ايران امشب ادامه پيدا كند و احتمال دارد تا روز يكشنبه نيز تمديد شود. با این حال تا زمان تنظیم این گزارش، خبرها حاکی از این است که زیادهخواهیهای طرف امریکایی ممکن است مذاکرات را با چالش روبه رو کند.