علي لاريجاني؛ مكتب عقلانيت در سياست ايران
رياست صدا و سيما، رياست مجلس شوراي اسلامي و دبيرخانه شوراي عالي امنيت ملي سه بخش از مهم‌ترين كنشگري لاريجاني در عرصه سياسي كشور است. در دوران رياست او بر مجلس، لاريجاني تلاش كرد مجلس را به كانون گفت‌وگو و تعقل تبديل كند. او ضمن شناخت دقيق از محدوديت‌ها و امكانات نظام، سعي داشت پل ارتباطي ميان قوا باشد و نه عامل شكاف. اين ويژگي همان حلقه گمشده‌اي است كه سياست ايران امروز بيشتر از هر زمان ديگري به آن نياز دارد؛ عقلانيتي كه قدرت را هزينه گفت‌وگو مي‌كند، نه ابزار حذف ديگران.
3) اما بخش چشمگيرتر اين حضور مربوط به دوران مسووليت لاريجاني در شوراي عالي امنيت ملي است؛ نهادي كه در حساس‌ترين برهه‌هاي امنيتي و ديپلماتيك كشور نقشي كليدي داشته است. در آن دوران، لاريجاني ساختار شورا را بازآرايي كرد، ارتباطات ميان نهادهاي امنيتي و سياسي را منظم ساخت و شورا را از انزوا خارج كرد. اين يكي از روشن‌ترين برهه‌هاي تاريخ آن نهاد است: «او شوراي عالي امنيت ملي را از يك جلسه تشريفاتي به نهاد كاربردي و تصميم‌ساز تبديل كرد. براي اولين‌بار تعامل دستگاه‌هاي اجرايي، نظامي و فرهنگي زير چتر امنيت ملي هماهنگ‌تر شد.» افسوس كه سياست ما به جاي استفاده از عقلانيت، گرفتار كژ‌فهمي و افراط شد.
4) دكتر لاريجاني سال‌ها به ناحق تخريب شد، اجازه نيافت در عرصه‌هايي چون انتخابات رياست‌جمهوري نقش‌آفريني كند و به نوعي خانه‌نشين شد. كشور از توان مديريتي و تجربه او محروم ماند. اين حذف نه ظلم به يك فرد، بلكه خسارتي براي كشور است. هر نظام سياسي براي بقا نيازمند حضور جريان تفكر عقلاني است؛ حذف اين جريان به معناي بازگشت به تصميم‌هاي هيجاني و سياست‌هاي مقطعي است. درست از همين‌جاست كه بايد از «مكتب لاريجاني» سخن گفت. مكتبي كه مي‌خواهد عقلانيت و تعادل را به عرصه قدرت بازگرداند. لاريجاني در تعامل با ديگران اهل مدارا و گفت‌وگوست، اما در دفاع از اصول ديني و ملي صريح و قاطع.
اين تركيب، او را به سياستمداري «فراجناحي» تبديل كرده است: او از چپ و راست، اصولگرا و اصلاح‌طلب عبور كرده و تنها معيارش منافع ملي بوده است. كمتر سياستمداري را مي‌توان يافت كه تا اين اندازه توانسته با جناح‌هاي مختلف تعامل كند و در عين‌حال استقلال رأي خود را حفظ كند.
5) كشور در شرايط فعلي بيش از هر زمان ديگري به مكتب عقلانيت نياز دارد. الگوي لاريجاني مي‌تواند راهكاري براي خروج از بحران‌هاي امروز باشد؛ از سياست تا اقتصاد، از مديريت تا امنيت. او از نسلي است كه تصميم‌گيري را بر پايه خرد جمعي مي‌بيند نه سليقه فردي. شايد روزي فرابرسد كه جامعه سياسي ايران، قدر عقلانيت را بيشتر بداند و در آن روز، «مكتب لاريجاني» دوباره به عنوان الگويي براي سياست‌ورزي مدرن و ملي احيا شود.