مولفه‌هاي توليد روايت درست در وضعيت «نه جنگ و نه صلح»
مولفه‌هاي توليد روايت درست
1- واقع‌گرايي پيچيدگي‌محور- روايت درست بايد از ساده‌سازي افراطي پرهيز كند. در شرايط تعليق، واقعيت چندلايه و متناقض است و هرگونه تقليل آن به دوگانه‌هاي ساده، به بي‌اعتمادي منجر مي‌شود (4) (ريكور، ۱۳۸۵: ۵۴)
2- تكيه بر داده و قابليت راستي‌آزمايي- مطابق اصول روزنامه‌نگاري حرفه‌اي، روايت بايد مبتني بر داده‌هاي قابل بررسي باشد. انتشار اطلاعات نادقيق يا اغراق‌آميز، سرمايه اعتماد عمومي را تضعيف مي‌كند (5) Kovach & Rosenstiel, 2014: 72) .)
3- تقويت سرمايه اجتماعي- رابرت پاتنام سرمايه اجتماعي را به عنوان اعتماد، شبكه‌ها و هنجارهاي همكاري تعريف مي‌كند (6) (Putnam, 2000: 19) روايت‌هايي كه شكاف‌هاي اجتماعي را تشديد مي‌كنند، در نهايت امنيت ملي را نيز تضعيف خواهند كرد.
4- مديريت اضطراب جمعي- در وضعيت «نه جنگ و نه صلح»، جامعه در معرض اضطراب مزمن قرار دارد. روايت بايد بتواند اين اضطراب را تفسير و مهار كند، نه اينكه آن را تشديد نمايد. (7) Giddens, 1991: 36) .)
5- شفافيت متوازن- شفافيت يكي از عوامل كليدي اعتماد است، اما افشاي بي‌ضابطه اطلاعات نيز مي‌تواند به بي‌ثباتي منجر شود. بنابراين روايت درست نيازمند «شفافيت هوشمند» است (8) Florini, 2007: 45) .)
6- آينده‌نگري و اميد اجتماعي- روايت‌هايي كه صرفا بر بحران تمركز دارند، جامعه را در وضعيت انفعال قرار مي‌دهند. در مقابل، روايت آينده‌محور مي‌تواند حس كنشگري و اميد را تقويت كند (9) Appadurai, 2013: 286) .)
7- رقابت‌پذيري رسانه‌اي- در عصر رسانه‌هاي ديجيتال، روايت‌ها بايد:
٭ سريع
٭ قابل فهم
٭ و متناسب با مخاطب (به‌ويژه نسل جوان)
باشند. در غير اين صورت، ميدان به روايت‌هاي غيررسمي واگذار مي‌شود.
8- اعتبار راوي- اعتماد به روايت تا حد زيادي وابسته به اعتماد به راوي است. استفاده از نخبگان دانشگاهي، كارشناسان مستقل و رسانه‌هاي معتبر مي‌تواند به افزايش اعتبار كمك كند.
9- اخلاق روايت‌سازي- روايت درست بايد مبتني بر اصول اخلاقي باشد:
٭ پرهيز از تحريف
٭ احترام به كرامت انساني
٭ مسووليت‌پذيري در برابر پيامدهاي اجتماعي
پاورقي‌ها
1- فوكو، ميشل (۱۳۸۰)، نظم گفتار، ترجمه باقر پرهام، تهران: نشر آگاه.
2- هابرماس، يورگن (۱۳۸۴)، نظريه كنش ارتباطي، ترجمه حسين بشيريه، تهران: نشر ني.
3- NATO (2020) , Cognitive Warfare Report.
4- ريكور، پل (۱۳۸۵)، زمان و روايت، ترجمه مهشيد نونهالي، تهران: نشر مركز.
5- Kovach, B. & Rosenstiel, T. (2014) , The Elements of Journalism, New York: Crown.
6- Putnam, R. (2000) , Bowling Alone, New York: Simon & Schuster.
7- Giddens, A. (1991) , Modernity and Self-Identity, Stanford University Press.
8- Florini, A. (2007) , The Right to Know, Columbia University Press.
9- Appadurai, A. (2013) , The Future as Cultural Fact, Verso.