حسن هاني‌زاده در گفت‌وگو با «اعتماد» از 24ساعت پرتنش در مذاكرات مي‌گويد
پشت پرده عقب‌نشيني اسراييل
در برابر هشدار تهران
آمادگي نظامي در كنار ديپلماسي، تنها راه مهار زياده‌خواهي‌هاي اسراييل است
گروه سياسي
مذاكرات ايران و امريكا و فضاي عمومي منطقه روز گذشته 24 ساعت پر التهاب را سپري كرد. 24ساعتي كه از تهديد حمله به ضاحيه جنوبي و دستور تخليه توسط اسراييلي‌ها آغاز شد و پس از واكنش قاطع ايران براي پاسخگويي متقابل و اعلام حمله به بخش‌هاي شمالي سرزمين‌هاي اشغالي، ساعات پر استرسي را پشت سر گذاشت. قرارگاه خاتم به ساكنان شمال اسراييل هشدار داد كه در صورت حمله به ضاحيه، «اگر نمي‌خواهند آسيب ببينند، منطقه را ترك كنند.» ايران روز دوشنبه تاكيد كرد كه تجاوز به بيروت از سوي اسراييل، نقض آتش‌بس تلقي خواهد شد و با پاسخ ايران مواجه مي‌شود. پس از آن بود كه فارس از گفت‌وگويي تلفني بين دونالد ترامپ، رييس‌جمهور امريكا و بنيامين نتانياهو، نخست‌وزير رژيم صهيونيستي خبر داد كه آكسيوس آن را پرتنش توصيف كرد. اين 24ساعت پر التهاب اما با تماس تلفني ترامپ با نتانياهو و عقب‌نشيني اسراييل از حمله به لبنان پايان يافت. رويكردي كه سعيد ليلاز در گفت‌وگو با «اعتماد» آن را برتري دوباره قدرت ميداني ايران بر طرف مقابل ارزيابي مي‌كند و معتقد است اين قدرت نظامي دو طرف است كه نهايتا سرنوشت جنگ در منطقه را تعيين مي‌كند. در كشاكش اين ارزيابي‌هاي تحليلي اما روايت‌هاي مختلفي از مكالمه تلفني دونالد ترامپ و بنيامين نتانياهو كه به گفته رييس‌جمهور امريكا مانع حمله برنامه‌ريزي‌شده اسراييل به ضاحيه بيروت شد، در رسانه‌هاي داخلي و بين‌المللي منتشر شده است. آكسيوس اين مكالمه را پرتنش توصيف كرد و فارس از عصبانيت ترامپ در اين مكالمه خبر داده است . شخص ترامپ با انتشار پستي در شبكه اجتماعي‌اش اعلام كرد كه از نخست‌وزير اسراييل خواسته است به بيروت حمله عمده انجام ندهد و بنيامين نتانياهو هم دستور داده است كه «سربازانش بازگردند.»اين همه روايت ترامپ نيست، ترامپ در اين مكالمه از تماس با نمايندگان حزب‌الله نيز خبر داد و گفت كه هم اسراييل و هم حزب‌الله موافقت كرده‌اند كه از حمله به يكديگر خودداري كنند.
اسراييلي‌ها چه مي‌گويند؟
براي بررسي ابعاد مختلف مكالمه ترامپ و نتانياهو بد نيست نگاهي هم به چهره‌ها و رسانه‌هاي اسراييلي انداخته شود. نيوز اسراييل در گزارشي در اين رابطه نوشت: ترامپ به‌شدت از تهديد ايران به خروج از مذاكرات وحشت زده شد و نتانياهو را مجبور كرد فورا تهاجم به بيروت را متوقف كند. به نوشته اين رسانه عبري‌زبان، ايران با خروج خود از مذاكرات سبب شد تا ترامپ تسليم شود و دست و پاي نتانياهو را ببندد، بدين شكل در آخرين لحظات از وقوع يك درگيري خطرناك در لبنان جلوگيري به عمل آمد. اين رسانه افزود: ناديده گرفتن اين زمانبندي تقريبا غيرممكن است. تنها چند ساعت پس از آنكه تهران اعلام كرد مذاكرات با واشنگتن را در اعتراض به حملات اسراييل به بيروت به حالت تعليق درآورده است، ترامپ، بيانيه‌اي غيرمعمول صادر كرد و در آن توضيح داد كه با بنيامين نتانياهو صحبت كرده است، مبني بر اينكه هيچ نيروي اسراييلي در بيروت حضور نخواهد داشت و هر نيرويي كه در مسير اين شهر بوده، بازگردانده شده است. نويسنده گزارش ادامه داد: اگر واقعا ارتباط مستقيمي بين اين دو رويداد وجود داشته باشد، پيامدهاي آن بسيار گسترده است: ترامپ به اين نتيجه رسيد كه ادامه فعاليت اسراييل در لبنان، فرصت نجات كانال مذاكره با ايران را به خطر مي‌اندازد و مي‌تواند منجر به فعال شدن اهرم فشار بيشتر ايران، به ويژه از طريق حوثي‌ها در يمن و تهديد خطوط كشتيراني در تنگه باب‌المندب شود. نفتالي بنت نيز به اين موضوع واكنش نشان داد و در ايكس نوشت: «قدس. بيت شمش. لبنان. غزه. مكان‌هاي مختلف، اما داستان يكي است. كابينه‌اي كه كنترل حاكميت اسراييل را از دست داده است در هرج و مرج مطلق به سر مي‌برد. ما امنيت را به اسراييل باز خواهيم گرداند.»اين همه ماجرا نبود، آويگدور ليبرمن نيز به جمع واكنش‌ها پيوست و در حساب ايكس خود در حمله‌اي مستقيم به نتانياهو نوشت: «اين يك نخست‌وزير نيست، بلكه او يك عروسك خيمه‌شب‌بازي است.»ايتمار بن گوير، وزير امنيت داخلي نوشت: «آقاي نخست‌وزير، شما گفته‌ايد كه يك نخست وزير قوي در صورت امكان به رييس‌جمهور امريكا «بله» و در صورت لزوم «نه» مي‌گويد. اكنون زمان آن رسيده است كه به دوستمان، رييس‌جمهور ترامپ، «نه» بگوييم. اكنون زمان آن رسيده است كه آنچه براي حمله به حزب‌الله، آزادي سربازانمان و بازگرداندن امنيت در شمال لازم و ضروري است، انجام دهيم.»
ترامپ از نتانياهو ناراضي است
در حالي كه تحولات ۲۴ ساعت اخير در منطقه غرب آسيا با گمانه‌زني‌هاي بسياري همراه بوده است، حسن هاني‌زاده، تحليلگر حوزه سياست خارجي هشدار قاطع جمهوري اسلامي ايران مبني بر «نقض عهد» تلقي شدن هرگونه حمله به ضاحيه جنوبي بيروت، معادله ميداني را به نفع محور مقاومت تغيير داده است. هاني‌زاده مي‌گويد: اين هشدار كه با واكنش فوري دونالد ترامپ و تماس تلفني او با بنيامين نتانياهو همراه شد، عملا طرح اشغالگرايانه رژيم صهيونيستي را خنثي كرد و نشان داد كه ايران با نگاهي راهبردي و مسوولانه، صلح در لبنان را بخشي جدايي‌ناپذير از امنيت منطقه‌اي مي‌داند. حسن هاني‌زاده، كارشناس مسائل بين‌الملل در گفت‌وگو با «اعتماد» با اشاره به تحولات اخير در جنوب لبنان و تغيير رويكرد دولت ايالات متحده نسبت به اقدامات رژيم صهيونيستي، به تحليل ابعاد پنهان اين عقب‌نشيني پرداخته است. وي مي‌گويد: « هدف اصلي بنيامين نتانياهو از تنش‌آفريني‌هاي اخير، اشغال بخش‌هايي از حومه بيروت و جنوب لبنان است تا از آن به عنوان برگ برنده‌اي در ميز مذاكرات ميان حكومت لبنان و رژيم صهيونيستي استفاده كند.» اين تحليلگر مسائل سياست خارجي با اشاره به شكست سه دور مذاكرات اخير در واشنگتن با نظارت امريكا افزود: نتانياهو با هدف برهم زدن شطرنج سياسي منطقه و تحت‌الشعاع قرار دادن روند گفت‌وگوهاي ايران و امريكا، به دنبال مانع‌تراشي در هرگونه توافق احتمالي ميان تهران و واشنگتن بود. نخست‌وزير اسراييل در تلاش بود تا با اشغال بخش‌هايي از حومه بيروت، قدرت چانه‌زني خود را در مذاكرات آينده افزايش دهد. اين كارشناس ارشد مسائل بين‌الملل، هشدار ايران را نقطه عطف اين تحولات دانست و گفت: تهران به صراحت اعلام كرد كه هرگونه توافق احتمالي بين ايران و امريكا بايد دربرگيرنده كل محور مقاومت، از جمله لبنان باشد. اين هشدار شديداللحن باعث شد دونالد ترامپ، رييس‌جمهور امريكا، بلافاصله با نتانياهو تماس بگيرد و به او دستور دهد كه طرح حمله به حومه بيروت را متوقف كند. هاني‌زاده در ادامه تاكيد مي‌كند: اين اقدام نشان‌دهنده آن است كه جمهوري اسلامي ايران از منظري كاملا مسوولانه، اخلاقي و انساني به مساله لبنان نگاه مي‌كند. ايران ثابت كرده است كه هرگونه اقدام يا تحرك سياسي در منطقه بايد مساله جنوب لبنان را در اولويت قرار دهد. صهيونيست‌ها با تخريب بيش از ۸۰ روستا در جنوب لبنان، به دنبال ايجاد يك كمربند امنيتي از جنوب اين كشور تا جبل‌الشيخ، قنيطره و در نهايت درعا در سوريه بودند تا موقعيت خود را تثبيت كنند، اما با قاطعيت و هشدارهاي نظامي و ديپلماتيك ايران، اين طرح عملياتي نشد. او با اشاره به تغيير فضا در نهادهاي بين‌المللي گفت: پس از عقب‌نشيني رژيم صهيونيستي از طرح اشغال ضاحيه بيروت در پي هشدارهاي ايران، شوراي امنيت سازمان ملل نيز اقدام به محكوميت جنايات امريكا و رژيم صهيونيستي كرد. اين نهاد بين‌المللي كه تاكنون سكوت كرده بود، تحت تاثير فشارهاي ديپلماتيك و مواضع بازدارنده ايران، به شهادت رساندن بيش از ۳۴۰۰ نفر از مردم جنوب لبنان را محكوم كرد. هاني‌زاده در بخش ديگري از اين گفت‌وگو، به تنش‌هاي دروني ميان دولت ترامپ و كابينه نتانياهو پرداخت. او در پاسخ به پرسش «اعتماد» در خصوص تغييرات در تيم مديريتي امريكا و اسراييل پس از جنگ 40 روزه مي‌گويد: گزارش‌ها حاكي از اختلاف نظر شديد ميان تيم دونالد ترامپ و شخص بنيامين نتانياهو است. شواهد نشان مي‌دهد كه تاكنون ۱۳ نفر از اعضاي كابينه و ژنرال‌هاي ارشد امريكايي به دليل مخالفت با همراهي كوركورانه ترامپ با نتانياهو استعفا داده‌اند؛ سياستي كه هزينه‌هاي بسيار سنگيني را براي ايالات متحده به همراه داشته است. هاني‌زاده يادآور مي‌شود: دونالد ترامپ اكنون متوجه شده است كه نتانياهو با هدف بحران‌آفريني مداوم، به دنبال بقاي خود در قدرت است.
به نظر مي‌رسد وضعيت سياسي نخست‌وزير رژيم صهيونيستي به نقطه‌اي رسيده است كه ناگزير از كناره‌گيري خواهد بود، چرا كه نه تنها شكاف‌هاي عميق درون جريانات سياسي اسراييل تشديد شده، بلكه اختلاف‌نظر راهبردي ميان تل‌آويو و واشنگتن نيز به اوج خود رسيده است. بركناري رييس موساد نيز يكي از نشانه‌هاي جدي اين گسست و تصفيه‌حساب‌هاي سياسي در سطوح عالي رژيم صهيونيستي است. اين تحليلگر مسائل منطقه‌اي در خصوص احتمال دستيابي به توافق ميان ايران و امريكا در هفته‌هاي آينده گفت: به نظر مي‌رسد دولت امريكا در شرايط فعلي، به ويژه به دليل نزديكي مسابقات جام جهاني، به‌شدت نيازمند يك آتش‌بس است تا بتواند توجه خود را به مسائل داخلي و مديريت فضاي عمومي جامعه امريكا معطوف كند. هرگونه ماجراجويي جديد از سوي امريكا در اين مقطع، به معناي نقض آتش‌بس و بازگشت به شرايط بحراني خواهد بود كه واشنگتن تمايلي به آن ندارد. هاني‌زاده در پايان خاطرنشان مي‌كند: اگرچه امريكايي‌ها در حال حاضر به دنبال بازه زماني موقت براي آتش‌بس هستند، اما احتمال دارد كه بعد از برگزاري مسابقات جام جهاني، دست به ماجراجويي‌هاي جديدي بزنند. بنابراين ايران بايد همچنان با هوشياري كامل، «دست به ماشه» باشد تا هرگونه تحرك احتمالي دشمن را با پاسخي قاطع و بازدارنده مواجه كند. اين آمادگي نظامي در كنار ديپلماسي فعال، تنها راه مهار زياده‌خواهي‌هاي رژيم صهيونيستي و حاميان غربي آن در منطقه است.