پايان آتش‌بس؟
گروه بين الملل
شامگاه چهارشنبه، هفدهم تيرماه، در حالي كه نشست سران ناتو در آنكارا به پايان خود نزديك مي‌شد، تحولاتي رقم خورد كه مي‌تواند مسير ديپلماسي منطقه‌اي را براي هفته‌هاي آينده تغيير دهد. رصد اخبار از صبح چهارشنبه تا ساعت شش بعدازظهر نشان مي‌دهد كه محور اصلي تحولات بين‌المللي، اظهارات دونالد ترامپ، رييس‌جمهور امريكا، درباره پايان آتش‌بس با ايران و در كنار آن، تصميمات مهم واشنگتن درباره فروش تسليحاتي به تركيه بوده است.ترامپ روز چهارشنبه در حاشيه ديدار با مارك روته، دبيركل ناتو در آنكارا طي ادعايي خصمانه از پايان آتش‌بس با ايران خبر داد. رييس‌جمهور امريكا ساعاتي پس از حملات كشورش به ايران و لغو معافيت صادراتي ايران براي بازه زماني دو ماه توسط وزارت خزانه‌داري‌اش با لحني خصمانه مدعي شد كه به نظر تفاهمنامه اسلام آباد و آتش‌بس با ايران به پايان رسيده و ديگر تمايلي به تعامل ندارد. او در توصيف شدت عمليات نظامي اخير امريكا نيز آن را چندين برابر قدرتمندتر از دفعات قبل توصيف كرد و حتي پا را فراتر گذاشت و گفت: اين حملات خصمانه با شدت بيشتري ادامه خواهد يافت.رييس‌جمهوري امريكا همچنين درباره ادامه احتمالي گفت‌وگوها نيز ادعا كرد كه مذاكره‌كنندگان امريكايي مي‌توانند به گفت‌وگو ادامه دهند، اما از نظر او اين كار صرفا اتلاف وقت است. بر پايه گزارش‌هاي ميداني، امريكا در واكنش به حملاتي كه در روزهاي پانزدهم و شانزدهم تيرماه عليه كشتي‌ها در تنگه هرمز رخ داد، بيش از هشتاد هدف را در ايران مورد حمله قرار داد و سپاه پاسداران نيز اعلام كرد در واكنش، اقدامات تلافي‌جويانه‌اي عليه پايگاه‌هاي امريكايي در منطقه خليج‌فارس انجام داده است. طبق اعلام رسمي سپاه، نيروهاي اين نهاد به ۸۵ نقطه از تاسيسات نظامي امريكا در بندر سلمان، منطقه پنجم دريايي بحرين و پايگاه هوايي علي‌السالم كويت حمله كردند. در همين حال، بر اساس گزارش‌هاي محلي از جنوب كشور، صداي انفجارهاي متعدد در بندرعباس و سيريك و ماهشهر شنيده شد و منابع رسمي از مصدوميت چند نفر بر اثر اصابت تركش در سيريك خبر دادند.در پي اين تحولات، سازمان ايمني هوانوردي اتحاديه اروپا نيز روز چهارشنبه هشدار داد كه شركت‌هاي هواپيمايي به دليل احتمال اقدامات نظامي بيشتر از تردد در حريم هوايي ايران و عراق خودداري كنند؛ هشداري كه تا پايان مرداد ماه معتبر اعلام شده است.همزمان با تصاعد بحران در تنگه هرمز و مناطق جنوبي ايران، فعل و انفعال‌هاي ديپلماتيك كماكان ادامه دارد. در همين راستا گفته مي‌شود وزير كشور پاكستان قرار است براي ديدار با مقام‌هاي امريكايي راهي واشنگتن شود. اين در حالي است كه اسراييل مدعي است كه براي تجاوز به تماميت ارضي كشورمان در آمادگي كامل قرار دارد. اين موضع‌گيري در حالي رسانه‌اي شد كه پيش از آن خبرهايي از سفر پيت هگست و همچنين رايزني فشرده و محرمانه مقام‌هاي امنيتي واشنگتن و تل‌آويو دست به دست مي‌شد. با اين حال سفر وزراي دفاع امريكا به اسراييل لغو شد، اما درباره ديدار مقام‌هاي نظامي و امنيتي دو بازيگر تا زمان تنظيم اين گزارش خبر تازه‌اي در اختيار نيست.همزمان با افزايش دوباره تنش‌ها ميان ايران و امريكا و پايان تفاهم اسلام‌آباد تحليل‌هاي متفاوتي ارايه كرده‌اند. گروهي مدعي‌اند كه ايالات متحده بعد از حملات اخير محاصره دريايي ايران را از سرخواهد گرفت و مانع از صادرات نفت كشورمان خواهد شد؛ متغيري كه به ادعاي اين گروه و از منظر آنها مي‌تواند اهرم فشاري بر تهران قلمداد شود. اين گروه در ادامه ادعا كردند كه آغاز دور تازه درگيري‌ها در چنين شرايطي دور از ذهن نيست و اين احتمال بالاست كه ترامپ در جريان نشست ناتو با تعريف ائتلافي عليه ايران درصدد باشد تا بار ديگر ماجراجويي پيشين را تكرار كند. اما گروهي ديگر به شخصيت بي‌ثبات رييس‌جمهوري امريكا اشاره كرده و مدعي‌اند كه حملات شامگاه چهارشنبه و احتمالا پنجشنبه صرفا نمايش قدرتي است براي آزاد‌سازي تنگه هرمز. از منظر اين گروه ايالات متحده خواهان آغاز دوباره رويارويي‌ها نيست، چراكه هزينه‌هاي تحميلي حاصل از آن بسيار بالاست. در اين ميان گروهي نظر محتاطانه‌اي دارند و بر اين باورند كه خاورميانه امروز روي بمب ساعتي قرار گرفته و هر آن ممكن است كفه ترازو به سمت جنگي پرهزينه يا توافقي جامع سنگيني كند.مجموع اين تحولات نشان مي‌دهد كه در حالي هفته پرالتهابي براي ديپلماسي منطقه سپري مي‌شود كه از يك سو بحران ميان تهران و واشنگتن وارد مرحله‌اي شكننده‌تر شده و از سوي ديگر، رقابت‌هاي تسليحاتي و ژئوپليتيك ميان متحدان امريكا در منطقه از جمله تركيه و اسراييل، شكل تازه‌اي به خود گرفته است.