گروه سياسي| حضور همزمان چهار عضو ارشد دولت در مناطق آسيبديده جنوب، فراتر از يك بازديد نمادين، «عمليات مستقيم مديريت بحران در صحنه» بود. در حالي كه فرزانه صادق، وزير راه با طراحي فوري مسيرهاي جايگزين براي پلهاي مخروبه، مانع از فلج شدن شريانهاي ترانزيتي كشور شد. عباس عليآبادي، وزير نيرو، پايداري شبكه آب و برق و تامين سوخت اضطراري را به اولويت نخست منطقه تبديل كرد. همزمان محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرايي رييسجمهور، با حضور بيواسطه در ميان مردم و شنيدن درددلهاي آنان، دستورات لازم براي گرهگشايي از مشكلات معيشتي و امنيتي را صادر كرد و فاطمه مهاجراني نيز پيامآور همبستگي ملي و پاسخگويي دولت در برابر آسيبهاي وارده بود. اين گزارش به تحليل اين موضوع ميپردازد كه چگونه حضور ميداني مسوولان، فاصله بين «گزارش بحران» تا «حل مساله» را به حداقل رساند.
قائمپناه و ماموريت «ترميم اعتماد عمومي»
شايد انسانيترين بخش اين سفر، حضور محمدجعفر قائمپناه، رييس نهاد رياستجمهوري در ميان جمعيتي بود كه مستقيما از حملات آسيب ديده بودند. معاون اجرايي رييسجمهور به جاي نشستن در اتاقهاي جلسات استانداري، به ميان مردمي رفت كه از تخريب خانهها يا اختلال در كسبوكارشان نگران بودند. اين حضور بيواسطه و شنيدن درددلهاي شهروندان، به دولت اجازه داد تا فراتر از آمارهاي رسمي، با واقعيتهاي ملموس زندگي مردم در جنوب آشنا شود. قائمپناه در اين ديدارها با صدور دستورات لازم به نهادهاي حمايتي و بنياد مسكن تلاش كرد تا فرآيند ارزيابي خسارت و پرداخت كمكهاي معيشتي را سرعت ببخشد. از منظر تحليلي، اين اقدام دولت چهاردهم گامي در جهت تقويت «سرمايه اجتماعي» است؛ پيامي كه ميگويد دولت نه تنها براي بازسازي سيمان و آهن، بلكه براي التيام زخمهاي روحي و رواني جامعه نيز در ميدان حضور دارد.
پلهايي كه فرو نريخت؛ ديپلماسي جادهاي در قلب هرمزگان
يكي از حياتيترين بخشهاي سفر دولت به جنوب، بازديد فرزانه صادق، وزير راه و شهرسازي از زيرساختهاي مواصلاتي هرمزگان بود. در شرايطي كه حملات دشمن به پلهاي راهبردي مانند «پل رودخانه شور» و «تونل شهيد ميرزايي» با هدف قطع ارتباط بندرعباس با مركز كشور انجام شده بود، استراتژي وزارت راه بر «تابآوري فوري» متمركز شد.
صادق در اين بازديد تاكيد كرد كه بازگشايي مسيرهاي اصلي در كوتاهترين زمان، نه فقط يك اقدام فني، بلكه يك ضرورت استراتژيك براي حفظ امنيت غذايي و تجاري كشور است. تحليل اين اقدام نشان ميدهد كه دولت با استفاده از ظرفيت پيمانكاران محلي و سازمان راهداري، توانست در كمتر از چند ساعت، مسيرهاي جايگزين (Detours) را براي پلهاي تخريب شده طراحي و اجرا كند. اين «ديپلماسي جادهاي» پيامي صريح به دشمن داشت: زيرساختهاي فيزيكي ممكن است آسيب ببينند، اما شبكه جريان زندگي و تجارت در ايران متوقف شدني نيست.
تضمين پايداري زيست؛ اولويتبندي وزير نيرو در تامين انرژي
در بحرانهاي ناشي از تنش، «آب» و «برق» نخستين مولفههايي هستند كه امنيت رواني جامعه را تحت تاثير قرار ميدهند. عباس عليآبادي، وزير نيرو با حضور در پستهاي برق و تاسيسات آبي مناطق درگير ماموريت يافت تا از وقوع هرگونه خاموشي يا قطعي آب جلوگيري كند. تحليل عملكرد وزارت نيرو در اين سفر نشان ميدهد كه تمركز بر «تامين سوخت نيروگاهها» و «ايزوله كردن بخشهاي آسيبديده شبكه» باعث شد تا برخلاف اهداف مهاجمان، زندگي روزمره مردم دچار اختلال گسترده نشود. عليآبادي با اطمينان دادن به مردم درباره پايداري شبكه، در واقع سد محكمي در برابر جنگ رواني دشمن ايجاد كرد. حضور او در ميدان، بروكراسي اداري براي تخصيص بودجههاي اضطراري بازسازي نيروگاهي را حذف كرد و به دستورات شفاهي اعتبار اجرايي فوري بخشيد.
مهاجراني و روايت ايستادگي از خوزستان تا بوشهر
فاطمه مهاجراني، سخنگوي دولت در اين سفر نقش «راوي صادق» را ايفا كرد. او با حضور در بيمارستانها و مراكز خدماتي آسيبديده در بوشهر و خوزستان تلاش كرد تا صداي مظلوميت و در عين حال اقتدار مردم جنوب را به گوش جهانيان برساند.
بازديد او از بيمارستان خليجفارس بوشهر و عيادت از مجروحان، نشاندهنده اولويت دولت در حفظ سلامت شهروندان بود. مهاجراني در تحليل خود از اين سفر، بر «اتحاد ملي» به عنوان پدافند غيرعامل اصلي كشور تاكيد كرد. او به درستي خاطرنشان كرد كه وقتي سخنگوي يك دولت در ميان دود و آوار در كنار مردمش ميايستد، يعني دولت هيچ فاصلهاي ميان خود و ملت نميبيند.
عبور از مديريت ستادي به مديريت ميداني
سفر همزمان اين چهار مقام مسوول به جنوب كشور را بايد نقطه عطفي در مديريت بحرانهاي نوين دانست. تحليل اين اقدام نشان ميدهد كه دولت به اين بلوغ رسيده است كه در شرايط بحراني، «حضور» به اندازه «بودجه» اهميت دارد. اقدام وزير راه در ايجاد مسيرهاي جايگزين، تلاش وزير نيرو براي جلوگيري از خاموشي و گوش شنواي معاون اجرايي براي مطالبات مردم، مثلثي را شكل داد كه نتيجه آن «ثبات اجتماعي» در مناطق مرزي بود. دولت با اين اقدام نشان داد كه در برابر تهديدات خارجي، پاسخ ايران تنها نظامي نيست، بلكه «خدمترساني جهادي» و «حضور در ميان مردم» محكمترين پاسخ به هرگونه تجاوز است. جنوب كشور امروز اگرچه زخمهايي بر تن دارد، اما با تكيه بر اين همدلي و حضور مسوولانه، سريعتر از هر زمان ديگري به چرخه آباداني بازخواهد گشت.