گفتوگو با معاون توسعه فناوري اطلاعات شركت ملي پست
جينف؛ پروژهاي كه قرار است خدمات كشور را مكانمحور كند
از كدپستي تا هويت مكاني؛ جينف چگونه خدمات عمومي را متحول ميكند؟
معاون توسعه فناوري اطلاعات شركت ملي پست با تاكيد بر اينكه كدپستي، هويت مكاني هر ملك است، از شهروندان خواست اطلاعات نشاني خود را در سامانه «جينف» بررسي و در صورت نياز اصلاح كنند. به گفته او، با گسترش خدمات دولت هوشمند، دقت اطلاعات مكاني بيش از گذشته در دريافت خدمات عمومي، بانكي، پستي و حتي امدادي اهميت پيدا كرده و تكميل اين پايگاه ملي بدون همراهي مردم امكانپذير نخواهد بود. اگر امروز كد ملي، شناسه هويتي هر شهروند است، در آينده نزديك كدپستي و نشاني استاندارد به شناسه هويتي هر مكان تبديل ميشود. پروژه ملي «جينف» با همين هدف در حال تكميل است؛ طرحي كه به گفته كاوه دولتي، معاون توسعه فناوري اطلاعات شركت ملي پست، علاوه بر ساماندهي نشانيها، قرار است زيرساخت اصلي دولت هوشمند، مديريت بحران، امدادرساني، خدمات شهري و تجارت الكترونيك را فراهم كند؛ هرچند تكميل آن همچنان به رفع نواقصي مانند نبود نام معابر، شمارهگذاري ساختمانها و همراهي بيشتر دستگاههاي اجرايي وابسته است. دولتي با تشريح روند شكلگيري پروژه ملي «جينف» اظهار كرد: اين پروژه از اواسط دهه ۱۳۹۰ و پس از تصويب مصوبات مربوط به پايگاه نشاني استاندارد ملي آغاز شد. ايده اوليه آن از تجربه كشور استراليا الهام گرفته شده بود؛ كشوري كه از اواخر دهه ۱۹۹۰ ميلادي براي رفع مشكل نبود آدرسهاي استاندارد و مكانمحور، سامانهاي مبتني بر ژئوكد و نشاني استاندارد ايجاد كرد. اين الگو در ايران با توجه به تفاوتهاي ساختاري، حقوقي و اجرايي، بوميسازي شد تا پاسخگوي نيازها و محدوديتهاي كشور باشد. وي با اشاره به اهداف اصلي اين پروژه افزود: فلسفه شكلگيري جينف، ايجاد هويت مكاني براي تمام اماكن كشور است؛ هويتي كه بتواند علاوه بر تسهيل آدرسدهي، در برنامهريزي شهري، مديريت بحران، امداد و نجات، توسعه زيرساختهاي تجارت الكترونيك و خدمات عمومي مورد استفاده قرار گيرد. در اين مدل، هر مكان داراي يك نشاني استاندارد، كدپستي و مختصات جغرافيايي مشخص است و اين سه مولفه به صورت يكپارچه به يكديگر متصل ميشوند تا امكان ارائه خدمات دقيقتر فراهم شود. معاون توسعه فناوري اطلاعات شركت ملي پست با بيان اينكه اجراي مدل استراليايي در ايران امكانپذير نبود، گفت: در استراليا اين پروژه توسط يك مجموعه خصوصي اجرا شد، اما در ايران مسووليت اجراي آن به شركت ملي پست واگذار شد و همين موضوع، به دليل تعدد دستگاههاي اجرايي، فرآيند هماهنگي را دشوارتر كرد. علاوه بر اين، محدوديتهايي مانند تحريمها، دسترسي به فناوريهاي نوين، كمبود منابع مالي و تفاوت در زيرساختهاي نقشهبرداري، ضرورت بوميسازي كامل پروژه را ايجاب ميكرد. دولتي درباره دستگاههاي همكار اين طرح توضيح داد: سازمان ثبت اسناد و املاك، سازمان نقشهبرداري، بنياد مسكن، شهرداريها، دهياريها، استانداريها و سازمان فناوري اطلاعات از مهمترين نهادهاي مشاركتكننده در پروژه هستند. هر يك از اين دستگاهها بخشي از دادههاي مورد نياز، ازجمله نقشههاي پايه، اطلاعات معابر، پلاكها، محدودههاي ثبتي و زيرساختهاي ارتباطي را تامين ميكنند و شركت ملي پست وظيفه تجميع و مديريت اين اطلاعات را بر عهده دارد.
اهميت تكميل پايگاه داده جينف بر اساس نقشه هر ملك
وي با اشاره به دشواريهاي آغاز پروژه اظهار كرد: يكي از مهمترين موانع، عقبماندگي اجراي طرح كاداستر و صدور اسناد تكبرگي بود. قرار بود اطلاعات پارسلها و محدوده دقيق املاك از طريق اين اسناد در اختيار پروژه قرار بگيرد، اما به دليل كندي اجراي اين طرح، شركت ملي پست ناچار شد در بسياري از شهرها از نقشههاي شهرداريها استفاده كند. در اسناد قديمي مرز املاك با توصيفهاي سنتي مشخص شده بود، اما اسناد تكبرگي امكان ثبت دقيق موقعيت هر ملك را روي نقشه فراهم ميكنند و به همين دليل نقش مهمي در تكميل پايگاه داده جينف دارند. معاون توسعه فناوري اطلاعات شركت ملي پست ادامه داد: اجراي عملياتي پروژه از سال ۱۳۹۶ و با پايلوت استان قم آغاز شد و سپس به تهران و ديگر كلانشهرها ازجمله اصفهان، مشهد، شيراز و تبريز گسترش يافت. همزمان با پيشرفت پروژه، تعداد شهرهاي كشور نيز افزايش پيدا كرد و بسياري از روستاها به شهر تبديل شدند؛ موضوعي كه نيازمند تهيه نقشههاي جديد، استقرار شهرداريها و بهروزرساني اطلاعات مكاني بود و اجراي پروژه را با پيچيدگيهاي بيشتري همراه كرد. دولتي با ارائه آخرين آمار از وضعيت پروژه گفت: در حال حاضر تقريبا تمامي شهرهاي كشور ژئوكد شدهاند، هرچند پوشش اطلاعات در همه نقاط به يك اندازه نيست و بهروزرساني مستمر نقشهها همچنان ادامه دارد. بر اساس آمار موجود، حدود ۱۸ ميليون و ۳۲۹ هزار ساختمان و بيش از ۴۱ ميليون و ۳۴۵ هزار مكان در مناطق شهري كشور شناسايي شده است. همچنين در روستاها بيش از ۱۳ ميليون و ۲۸۵ هزار ساختمان و حدود ۱۶ ميليون و ۲۰۰ هزار مكان در سامانه ثبت شده كه نشاندهنده گستردگي پايگاه داده مكاني كشور است. وي افزود: اگرچه تمامي شهرهاي كشور وارد پروژه جينف شدهاند، اما ميزان پوشش اطلاعات در آنها متفاوت است. برخي شهرها به پوشش كامل رسيدهاند و برخي ديگر بين ۹۸ تا ۹۹ درصد پوشش دارند. ادامه در صفحه 7