مركز شهرِ شاداب و فرهنگي
بهروز مرباغي
بايد بپذيريم در حق مركز شهر و بافت تاريخي تهران ظلم كردهايم و از داشتههاي آن بهره كافي نميبريم. تصورش را بكنيد در يك گُله جا در اطراف توپخانه چند موزه وجود دارد؟ موزه سكه بانك سپه، موزه بانك شاهي، موزه استاد صنعتي، موزه صلح، موزه ملي ايران، موزه ملك، موزه عبرت، موزه دوران اسلامي، موزه آكواريوم، موزه دارالفنون و موزههاي ديگر. علاوه بر اين، عمارتهايي كه در اين تكه جا وجود دارد از ساختمان فروتن و آجري موسسه اطلاعات در ابتداي خيام، تا آثاري از معماري معاصر ايران از هوشنگ سيحون و وارطان هوانسيان. در كنار آثار قاجاري مثل عمارت صدر اعظم، عمارت ملوكانه. همجواري با تنها اثر جهاني تهران، كاخ گلستان، ساختمان تاريخي راديو و ساختمان بانك ملي بازار. شمسالعماره و مسجد شاه و بازار و حجرهها و سراها و تيمچههايش هم هستند.
براي يك مركز شهر چه چيز ديگر لازم است كه تبديل به مهمترين مقصد گردشگري فرهنگي شهر شود؟ فقط خود بازار ظرفيت بيش از يك روز كامل براي ديدن و لذت بردن را دارد. علاوه بر جذابيتهاي كالبدي و معماري، ديدن اينهمه ثروت در شكل طلا و فرش واقعا حيرتانگيز است. در چند پايتخت جهان چنين انباشتي از پول و ثروت را در يكجا ميشود ديد؟ آن هم پول و ثروتيكه مزه تند هنر دارد. هنر قاليبافي و طلاسازي. در آن واحد هم حظ بصري و هنري داريم هم حظ افتخار ملي كه چنين كشور ثروتمندي داريم. هميشه يكي از مهمترين جاذبههاي گردشگري تهران براي توريست خارجي، ديدن اين همه طلاي آويزان پشت شيشه مغازهها است. در اروپا در يك ويترين بزرگ با تمام تمهيدات فني و امنيتي، دو سه قطعه طلا، آن هم چهارده عيار، در استندهاي ظريف و خاص به نمايش ميگذارند. تجربه شخصي تورگردانان حاكي است كه توريستهاي خارجي از ديدن اين ويترينها انگشت به دهان ميشوند. در كنار اين شگفتيها و جاذبهها، بازار و مركز شهر، به صورتي سنتي، بهترين رستورانها را همراه با ادبيات و تاريخ خاص خود دارند. خوردن غذا در چلوكبابي جوان يا شمشيري با مزه تاريخ همراه است. با تداعي حافظه تاريخي شهر همراه است. ما چنين مركز شهر پر از جاذبهها داريم. چرا از آن غافليم؟ چرا از اين مجموعه جذاب لذت نميبريم؟ اگر فرصت ايجاد كنيم و در دفعات مكرر در مركز شهر گام بزنيم و تكتك كنج و گوشه آن را بشناسيم و تاريخچه و ادبياتش را مرور كنيم، حس عميق تعلق مكان پيدا ميكنيم. وقتي چنين شود، شهرمان را مثل پاره تنمان خواهيم ديد و حتما احساس حقارت در برابر ديگران نميكنيم. كشور ما و شهر ما داشته زياد دارد. ما ظالم هستيم كه اين داشتهها را نديد ميگيريم. ما ظالمي هستيم كه اول از همه به خودمان ظلم ميكنيم و خودمان را از لذت سياحت در چنين مجموعهاي محروم ميكنيم.
معمار و مدرس دانشگاه