«اعتماد» گزارش مي‌دهد
دوگانه پرهزينه آرايش نظامي و تحريم
خبر سفر ۱۰ روزه برد كوپر، فرمانده سنتكام به بحرين، عراق، اردن، عربستان‌سعودي، امارات متحده عربي و اسراييل در ميانه آرايش نظامي امريكا در منطقه، فعل و انفعال‌هاي بازيگران حاشيه خليج‌فارس و مناطقي فراتر و توافق احتمالي ايران و عمان برجسته شده است. او در جريان اين سفر با مقام‌هاي غيرنظامي و نظامي كشورهاي يادشده ديدار كرد و براي دومين‌بار در سال جاري در ناو آبراهام لينكلن مستقر شد. سنتكام شمار نيروهاي امريكايي فعال در ماموريت‌هاي منطقه‌اي را بيش از ۵۰ هزار نفر اعلام كرد، از همين رو گروهي از كارشناسان با استناد به اين آمار و ارقام مدعي‌اند كه گسترش حضور نظامي امريكا شايد براي نمايش تداوم فشار طراحي شده باشد، اما همزمان احتمال خطاي محاسباتي در محيطي متراكم از نيروهاي نظامي و مسيرهاي انرژي گزاره‌اي قابل كتمان نيست، بالاخص در شرايطي كه امريكا براي آرايش نظامي خود در پيرامون منطقه خيز برداشته است. در همين راستا فرماندهي مركزي امريكا (سنتكام) اعلام كرد ناو هواپيمابر «يواس‌اس جورج اچ‌دبليو بوش» وارد درياي عرب، در شرق عمان و يمن، شد، كنشي كه آن را بخشي از ماموريت پشتيباني از امنيت در خاورميانه معرفي كرد. ورود اين ناو پس از گزارش‌هايي درباره انتقال آن از شرق آسيا و در شرايطي صورت گرفت كه ناو «آبراهام لينكلن» مدت طولاني در منطقه مستقر بود. براساس گزارش‌هاي رسانه‌اي، نگراني‌هايي نيز درباره فشار ناشي از استقرار طولاني‌مدت بر خدمه و تجهيزات اين ناو مطرح شده است.
هزينه بالاي تحريم ايران
در اين ميان اظهارات اسكات بسنت، وزير خزانه‌داري امريكا كه پيش‌تر مدعي شده بود براي اعمال فشار بي‌سابقه اقتصادي بر ايران آماده است با ترديدهايي جدي روبه‌رو شده تا جايي كه نشريه اكونوميست با انتشار يادداشتي ضمن اشاره به محاصره دريايي ايران و توان تاب‌آوري بالاي كشورمان مدعي شد كه دولت ترامپ هنوز اعلام نكرده دقيقا چه اقداماتي را در دستور كار قرار داده، اما همچنان نقاط فشاري وجود دارد كه وزارت خزانه‌داري به رياست بسنت مي‌تواند آنها را هدف قرار دهد. چالش اصلي اين است كه استفاده از گزينه‌هاي باقي‌مانده ممكن است پيامدهاي ناخواسته‌اي براي اقتصاد امريكا به همراه داشته باشد. همزمان كريس كندي، تحليلگر اقتصادي فعال در بلومبرگ نيز در اين باره نوشت: شايد رييس‌جمهوري تصميم گرفته باشد رويارويي با ايران را در قياس با ساير موضوعات ديگر بالاخص چين در اولويت قرار دهد. از منظري ديگر و به باور كندي در چنين شرايطي نيز بعيد است گزينه‌ها و رويكرد امريكا محاسبات تهران را تغيير دهد. گزينه‌هايي چون فشار بر خريداران نفت ايران در چين و مجازات شركت‌ها و نهادهايي كه اين خريدها را تسهيل مي‌كنند. به باور اين تحليلگر هدف قرار دادن شركت‌ها يا موسسات مالي چيني مي‌تواند تنش‌ها ميان واشنگتن و پكن را در آستانه ديدار برنامه‌ريزي شده دونالد ترامپ، رييس‌جمهور امريكا و شي جين‌پينگ، رييس‌جمهور چين، افزايش دهد. ازسوي ديگر، اين اقدام هزينه اقتصادي نيز به دنبال خواهد داشت؛ زيرا حذف نفت ارزان ايران از بازار جهاني مي‌تواند عرضه نفت را كاهش داده و در شرايطي كه قيمت‌ها از قبل در سطح بالايي قرار دارند، به افزايش بيشتر بهاي نفت منجر شود.
ايران و عمان در آستانه بيانيه مشترك
در شرايطي كه گمانه‌زني‌ها درباره وضعيت هرمز و كنش‌هاي احتمالي واشنگتن بالا گرفته، كنش‌هايي كه مي‌تواند بستر را براي تنش‌ها افزايش دهد. اسماعيل بقايي، سخنگوي وزارت امور خارجه كشورمان صراحتا گفت: «در حال حاضر، به دليل تداوم تحريم‌هاي دريايي، تهديدات و تحركات نظامي امريكا، نمي‌توان از برقراري امنيت و ايمني كامل در تنگه هرمز سخن گفت. با اين حال او خاطرنشان كرد كه ايران و عمان به عنوان دو دولت ساحلي، از حدود سه ماه پيش (همزمان با امضاي يادداشت تفاهم ۲۸ خرداد) مذاكرات فشردهاي را براي تعيين مسير ايمن كشتيراني آغاز كردند. بقايي در گفت‌وگويي با دفاع‌پرس تاكيد كرد: «باوجود كارشكني‌هاي امريكا، اين گفت‌وگوها در سه هفته اخير روندي رو به جلو و مثبتي داشته و توافق بر سر نقشه تردد كشتيراني حاصل شده است. اين اقدام حاصل يك همكاري جمعي بين‌دستگاهي با محوريت وزارت امور خارجه و مشاركت فعال بخش‌هاي دفاعي، امنيتي و زيست‌محيطي كشور بوده است.» او تاكيد كرد: «يك‌سري موارد است كه گفت‌وگوها همچنان درباره آنها ادامه دارد. بر همين اساس رفت‌وآمدها بين دو كشور همچنان ادامه دارد و هر زماني كه نهايي شود حتما در مورد آن اطلاع‌رساني خواهد شد.»
هراس از ناآرامي در درياي سرخ
در سويي ديگر و با تداوم تنش‌ها در تنگه هرمز، نگراني‌ها از افزايش درگيري‌ها در درياي سرخ نيز افزايش يافته، بالاخص بعد از رويارويي انصارالله و عربستان. به نوشته رسانه‌هاي منطقه‌اي چون الجزيره، انصارالله يمن اخيرا شش موشك بالستيك به بندر مخا شليك كرد و زيرساخت‌ها و تاسيسات بندري هدف قرار گرفت؛ انصارالله در مقابل صراحتا اعلام كرد كه مواضع و شناورهاي نيروهاي تحت حمايت عربستان را هدف قرار داده است. خبرگزاري سبا، وابسته به انصارالله، همچنين از حمله پهپادي به تاسيسات آرامكو در نجران خبر داد؛ ادعاهايي كه جزييات مستقلي درباره آنها منتشر نشد. برخي كارشناسان معتقدند استمرار محاصره و افزايش حضور نظامي، همراه با نبود چارچوب سياسي قابل اتكا، مي‌تواند ناامني را از هرمز به درياي سرخ و زيرساخت‌هاي انرژي منطقه گسترش دهد؛
از همين رو، تفاهم تهران و مسقط، اگر با رعايت حقوق ايران و پايان فشارهاي دريايي همراه شود، مي‌تواند روزنه‌اي براي مهار بحران باشد.
چالش هرمز براي واشنگتن
حال در شرايطي كه گفته مي‌شود ايران و عمان درباره نقشه تردد كشتيراني در تنگه هرمز، پس از هفته‌ها رايزني از منظر فني به توافق دست يافتند؛ توافقي مشروط به شروط ايران مبني بر اينكه عادي شدن تردد تجاري همچنان به توقف تهديدها، مداخلات و محاصره دريايي امريكا و جبران نقض تعهدات گذشته وابسته است. ريچارد هاس، ديپلمات پيشين امريكايي در گفت‌وگو با نشريه هيل با اشاره ضمني به ادعاي اخير ترامپ درباره كنترل بر اين شاهراه (ادعايي كه به واسطه واكنش تند تهران موجب عقب‌نشيني رييس‌جمهوري امريكا شد) مدعي شده است كه كه هيچ كشوري كنترل تنگه هرمز را دراختيار ندارد. همزمان برت باير، مجري شبكه فاكس‌نيوز نيز با اشاره به كاهش شديد تردد در اين آبراه گفت كه عبور و مرور كشتي‌ها در تنگه هرمز، برخلاف ادعاي ترامپ، به «حدي ناچيز» رسيده است. اين در حالي است كه پيش از آغاز جنگ در ۲۸ فوريه ۲۰۲۶، حدود ۲۰درصد از نفت و گاز جهان از تنگه هرمز عبور مي‌كرد. اما پس از آنكه ايران در پي حملات اوليه امريكا و اسراييل، حركت در اين آبراه را محدود و عملا تنگه را مسدود كرد، حجم تردد به شدت كاهش يافت و قيمت‌هاي جهاني انرژي نيز افزايش پيدا كرد. در همين راستا براساس داده‌هاي شركت رديابي كشتيراني «كپلر»، تنها شش فروند كشتي در آخر هفته گذشته از تنگه هرمز عبور كردند؛ رقمي كه فاصله زيادي با ميانگين روزانه حدود ۱۳۰ تا ۱۴۰ كشتي پيش از آغاز جنگ دارد.