براي درگذشت هنرمندِ صاحبلحن، مهم و مردمي
پرواز «پروا» و زنگ خطري كه بايد شنيد
سجاد پورقناد
هنوز زخم درگذشت آذر عظيما، شاپور رحيمي و ايرج، سه خواننده پيشكسوت موسيقي دستگاهي ايران التيام نيافته بود كه نغمهخواني ديگر از گلستان موسيقي ايران پر كشيد. درگذشت بانو پروا، خواننده و مدرس آواز در حالي كه به نظر ميرسيد بيماري سرطان را از سر گذرانده است و حتي در حال برنامهريزي اجراي كنسرتي به رهبري خانم نزهت اميري بود، جامعه موسيقي ايران را دچار غمي دوچندان كرد.
او در سالهاي اخير در ميان هنرمندان موسيقي به عنوان نمادي از پايداري و استقامت در مقابل جورِ روزگار و بيماري جسمياش شناخته ميشد. بانو پروا در اوج بيماري و شرايط سخت شيمي درماني با واكر به استوديو آمده تا با صلابت صداي خود را ضبط كند. او قصد داشت آثاري را به عنوان يادگار براي نسلهاي آينده و همچنين دوستان و دوستداران بيشمارش بگذارد. بانو پروا شخصيتي مقتدر و در عين حال بياندازه مهربان و مردمدار داشت. همكاران او در عرصه موسيقي مانند اعضاي خانوادهاش بودند. بيدليل نبود كه تعداد زيادي از هنرمندان جوان نيز همواره بدون چشمداشت در كنار او بودند. پروا در ابتدا فراگيري موسيقي را به صورت خودآموز آغاز كرده بود و با ياري صداي پرصلابت و منعطف خود، توانسته بود در عرصه موسيقي پاپ روزگار جوانياش خوش بدرخشد. ممنوعيت صداي بانوان پس از سال ۱۳۵۸ باعث شد او وارد عرصه ديگر از هنر خوانندگي شود كه در آن استعداد فراواني داشت. او با استفاده از محضر استاداني مانند پريسا و معصومه مهرعلي به يادگيري اصولي رديف موسيقي دستگاهي پرداخت. از آن پس در كنار خوانندگي به طور جدي به تدريس نيز مشغول شد.
وارد شدن به حوزه موسيقي كلاسيك ايراني باعث نشد از فعاليت در عرصه موسيقي مردمپسند دست بكشد، همين موضوع باعث شده بود كه به طور مرتب در هر دو حوزه به فعاليت خود ادامه بدهد. از همين رو است كه در كارنامه او آثار متفاوتي وجود دارد، از اثري مانند «بهار را باور كن» براي اركستر سمفونيك، كر، سازهاي ايراني و آواز با آهنگسازي محمد شمس تا ترانههاي مردمپسند فضلالله توكل.
پروا تا آخرين ضبطهاي خود با كيفيتي مثالزدني سه تكنيك تحرير، غلت و ويبراسيون را اجرا ميكرد و جدا از بعد تكنيكي، او يك خواننده صاحب لحن ويژه بود به راستي كه جاي تعجب دارد كه چطور عموم خوانندگان شاخص پيش از انقلاب تا پايان دهه شصت همگي داراي لحني ويژه و شخصيتي منحصر به فرد هستند. پركشيدن پروا زنگ خطر بزرگي را به صدا درآورد كه چطور ممنوعيتي رنگ باخته ميتواند عمر و توان هنري بانوان هنرمند را به باد بدهد. ياد اين هنرمند ارزشمند، گرامي و صلابت و استواري او پر رهرو باد.