در گفتوگو با گاردين مطرح شد
روايت فغاني از شب وحشتناك آزتكا
توماس توخل، سرمربي انگليس، قضاوت داوران در اين ديدار جنجالي را «اصلا در حد قابل قبول» ندانست. حالا عليرضا فغاني روايت خودش از اتفاقات را بيان ميكند.
به گزارش روزنامه اعتماد و به نقل از گاردين، ساعت ۶ عصر روز پنجم جولاي در مكزيكوسيتي بود و عليرضا فغاني، داور ۴۸ ساله استراليايي-ايراني، در رختكن خوابيده و خروپف ميكرد. دستيارانش صداي موسيقي را پايين آورده بودند، اما سر و صداي نزديك به ۹۰ هزار هوادار حاضر در ورزشگاه آزتكا از ميان ديوارهاي بتني به داخل ميرسيد.
فغاني، داور ديدار مكزيك و انگليس در مرحله يكهشتم نهايي جام جهاني ۲۰۲۶ بود. مكزيك از سال ۲۰۱۳ در هيچ مسابقه رسمياي در آزتكا شكست نخورده بود. اين ورزشگاه در ارتفاع ۲۲۴۰ متري قرار دارد و كاهش اكسيژن، كار را براي تيمهاي ميهمان دشوار ميكند.
اين سومين مسابقه فغاني در چهارمين جام جهاني او بود و او يكي از گزينههاي قضاوت فينال محسوب ميشد. باران سيلآسا و رعد و برق شروع مسابقه را يك ساعت به تاخير انداخته بود، اما هواداران همچنان طبل ميزدند و سرود ميخواندند.
سرانجام سر و صدا فغاني را از خواب بيدار كرد. او صورتش را شست و يادداشتهايش را مرور كرد؛ واكنشها، روحيات و عادتهاي بازيكنان را بررسي ميكرد تا بتواند رفتار آنها را در موقعيتهاي مختلف بهتر پيشبيني كند.
او ميگويد: «شما بازيكنان كليدي را ميشناسيد، ويژگيهاي آنها را درك ميكنيد و ميدانيد معمولا در شرايط خاص چگونه رفتار ميكنند.»
نامشخص بودن زمان آغاز مسابقه نيز برنامه آمادهسازي او را مختل كرده بود. تغييرات پيشنهادي براي زمان بازي، كه با نگراني درباره تاثير ارتفاع بر انگليس همراه شده بود، درنهايت لغو شد. فغاني مجبور بود برنامه فيزيكي و تغذيهاي خود را نيز متناسب با اين شرايط تغيير دهد.
او ميگويد: «من واقعا آدم خرافاتياي نيستم، اما روتين و برنامه منظم را دوست دارم. اين برنامه منظم به من احساس آرامش ميدهد و كمك ميكند با ذهني شفاف وارد زمين شوم.»
فغاني تلاش ميكرد درگير شرايطي كه كنترلي بر آنها نداشت، نشود.
او ميگويد: «در اين سطح، بخشي از وظيفه شما اين است كه آرام بمانيد و آمادهسازي خود را تا حد ممكن عادي نگه داريد، حتي وقتي همه چيز اطراف شما در حال تغيير است.»
او همچنين نميخواست يادداشتهاي پيش از مسابقه باعث ايجاد سوگيري در تصميمهايش شود، به همين دليل تلاش كرد لحظات ابتدايي مسابقه را در ذهنش مرور كند.
«سعي ميكنم همه چيز خارج از رختكن را از ذهنم كنار بگذارم و فقط روي مسابقه تمركز كنم.»
فغاني انتظار مسابقهاي شديد و سريع را داشت. مكزيك معمولا شروعي قدرتمند داشت و بازيكنان انگليس نيز در تكلها محكم بودند.
او ميگويد: «انتظار مسابقهاي با شدت بالا را داشتيم، بهخصوص در انتقالها و دوئلهاي انفرادي. مهم اين بود كه از نظر ذهني براي سرعت مسابقه آماده باشم.»
با شروع بازي، هواداران مكزيك با هر لمس توپ بازيكنان انگليس آنها را هو ميكردند.
فغاني به ياد ميآورد: «سر و صدا باور نكردني بود.»
در چنين فضايي، او تلاش كرد جو ورزشگاه را ناديده بگيرد و در تصميمهاي مرزي بيطرف بماند.
چند ثانيه از بازي گذشته بود كه دكلان رايس براي رسيدن به توپ سرگردان كش آمد و با استوك خود به سر بازيكن حريف ضربه زد. فغاني ابتدا نميخواست اينقدر زود بازيكن را با كارت زرد جريمه كند، اما احساس كرد چاره ديگري ندارد. او ميگويد: «از نظر من اين يك كارت زرد واضح بود. اين تصميم همچنين كمك كرد همه از همان ابتدا متوجه خط قرمز و معيار داوري شوند.»
توماس توخل در كنار زمين به داور چهارم اعتراض كرد و به نظر ميرسيد رايس از همان ابتداي مسابقه در خطر اخراج قرار گرفته است.
فغاني ميگويد: «خيلي زود احساس كردم كه قرار است مسابقهاي شديد، احساسي و سريع باشد. ميدانستم بايد آرام بمانم، هر جا لازم بود محكم عمل كنم، اما در عين حال به بازيكنان فضا بدهم تا بازي كنند.»
با اين حال، او بايد ميان كنترل بازي و اجازه دادن به جريان طبيعي آن تعادل برقرار ميكرد.
در ادامه، مدافع مكزيك پس از خطا روي جود بلينگام اعتراض كرد و فرياد زد: «خطا نيست!»
فغاني بلافاصله به سمت او رفت و با زبان بدن قدرتمند نشان داد كه اعتراضها بايد حد و مرز داشته باشد.
او ميگويد: «گاهي زبان بدن قدرتمندتر از استفاده از كارتها عمل ميكند.»
اين روش جواب داد و اعتراضها كاهش يافت. در ادامه، انگليس با دو گل جود بلينگام پيش افتاد و مكزيك يكي از گلها را جبران كرد.
فغاني در پايان نيمه نخست از عملكرد خود راضي بود، اما نميدانست نيمه دوم چه فشاري را برايش به همراه خواهد داشت.
در دقيقه ۵۲، خسوس گاياردو با سرعت در جناح چپ پيش رفت و جيرل كوانسا براي رسيدن به توپ تكل زد. فغاني از مركز زمين صحنه را ديد و احساس كرد ميتواند اجازه دهد بازي ادامه پيدا كند. گاياردو روي زمين افتاد و هواداران مكزيك بهشدت اعتراض كردند.
او ميگويد: «در جريان زنده مسابقه، به نظرم رسيد كه ميتوانم اجازه بدهم بازي ادامه پيدا كند.»
در نخستين توقف، داور VAR، نيكولاس گايو باراگان، از فغاني خواست بازي را متوقف كند تا صحنه بازبيني شود. فغاني احساس كرد دلش فرو ريخت و از خودش پرسيد چه چيزي را نديده است.
او پس از بازبيني سه تصوير از يك زاويه، نظرش را تغيير داد. برخورد استوك كوانسا با قسمت بالايي ساق پاي گاياردو در تصاوير واضح بود؛ چيزي كه فغاني از پشت سر مدافع انگليس نتوانسته بود ببيند.
او ميگويد: «من تكل را ديدم، اما ديد واضحي از نقطه برخورد نداشتم، اما حالا صحنه كاملا واضح بود.»
فغاني كارت قرمز را به كوانسا نشان داد و ورزشگاه منفجر شد. انگليس ۱۰ نفره شد و توخل تاكتيكهايش را تغيير داد.
چند دقيقه بعد، آنتوني گوردون به پاس هري كين رسيد و پيش از دروازهبان مكزيك به توپ ضربه زد. دروازهبان با پاهاي او برخورد كرد و فغاني بلافاصله نقطه پنالتي را نشان داد.
او ميگويد: «سخت تلاش ميكنيد تا در بهترين موقعيت ممكن قرار بگيريد، اما وقتي حادثه رخ ميدهد، بايد خيلي سريع از نظر ذهني آرام شويد و فقط چيزي را كه ميبينيد قضاوت كنيد.»
هري كين پنالتي را گل كرد و انگليس ۳ بر يك پيش افتاد.
اما مكزيك خيلي زود صاحب يك پنالتي شد. هري كين هنگام دور كردن توپ، به پاي بازيكن مكزيك برخورد كرده بود. فغاني در ابتدا پنالتي اعلام نكرد.
او ميگويد: «در ابتدا، از زاويهاي كه داشتم، قانع نشده بودم كه شدت برخورد به اندازهاي باشد كه پنالتي اعلام شود. البته اعتراضها را شنيدم، اما واكنش بازيكنان نميتواند تصميم شما را تعيين كند.»
باراگان بار ديگر از او خواست صحنه را بررسي كند. فغاني ابتدا چيزي را كه VAR ديده بود، مشاهده نكرد و حتي به حفظ تصميم اوليه خود فكر كرد. اما پس از آهسته كردن تصاوير و مشخص شدن برخورد استوك كين با پاي بازيكن مكزيك، نظرش تغيير كرد.
او ميگويد: «وقتي نقطه برخورد مربوطه را پيدا كرديم و بهترين زاويه را ديدم، تصميم بسيار واضحتر شد.»
مكزيك گل زد و نتيجه ۳ بر ۲ شد.
فغاني حالا بايد خودش را براي ۲۰ دقيقه پاياني آماده ميكرد.
او ميگويد: «بايد بلافاصله به جلو حركت كنيد. VAR بخشي از تيم داوري است و هدف اين است كه تصميم نهايي درست گرفته شود. نميتوانيد اجازه دهيد يك تصميم، يا حتي دو تصميم، روي تصميم بعدي شما تاثير بگذارد.»
انگليس مقاومت كرد و مكزيك نتوانست گل ديگري بزند. در دقايق پاياني، نيمكت مكزيك از فغاني ميخواست تمام وقت تلف شده را محاسبه كند. وقتي تابلوي داور چهارم عدد ۱۱ دقيقه را نشان داد، فغاني آهي كشيد.
عضلاتش خسته بودند و احساس ميكرد هرقدر نفس ميكشد، نميتواند ريههايش را كاملا پر كند. فشار مسابقه بسيار زياد بود و يك اشتباه ميتوانست سرنوشت بازي و حتي ادامه حضور او در جام جهاني را تغيير دهد.
اما چنين لحظهاي فرا نرسيد.
در دقيقه ۱۰۲، فغاني در سوت خود دميد و مسابقه را به پايان رساند. بازيكنان انگليس روي زمين افتادند و فغاني نيز دوست داشت براي لحظهاي بنشيند و فشار مسابقه را رها كند.
او بعدتر در رختكن موسيقي گوش داد، آب نوشيد و از اينكه وظيفهاش را به خوبي انجام داده بود، احساس رضايت داشت.
اما در انتهاي راهرو، توخل به شدت از داوران انتقاد كرد.
او گفت: «داوران اصلا در حد كافي خوب نيستند، داوران چهارم هم اصلا در حد كافي خوب نيستند.»
توخل مشخصا به پنالتي مكزيك اعتراض داشت و پرسيد آيا دخالت VAR واقعا به آستانه «اشتباه واضح و آشكار» رسيده بود يا نه.
با اين حال، فغاني وارد اين بحث نشد.
چند ساعت بعد، وقتي ورزشگاه آزتكا كاملا ساكت شده بود، او شام سبكي خورد و به رختخواب رفت.
اينبار، با آرامش خوابيد.