در گفتوگو با رامين مهمانپرست بررسي شد
دوستی پرهزینه با امریکا
ديپلماسي منطقهاي در صلاله ميتواند فرصتي براي شكلگيري سازوكار مشترك ايران و كشورهاي حاشيه خليجفارس جهت مديريت تردد در هرمز و تامين امنيت انرژي باشد؛ توافقي كه قادر است وزن منطقهاي ايران را افزايش دهد بالاخص آنكه پيشروي حوثيها در سواحل جنوبي يمن و افزايش نفوذ اين گروه در بابالمندب، در كنار موقعيت ايران در هرمز، موازنه راهبردي گذرگاههاي انرژي را به سود جبهه مقاومت تغيير داده و نقش يمن را در معادلات امنيتي منطقه برجستهتر كرده است. رامين مهمانپرست، سخنگوي پيشين وزارت امور خارجه و ديپلمات سابق ايران در پاسخ به پرسش نخست «اعتماد» درباره سفر عباس عراقچي، وزير امور خارجه به عمان براي شركت در نشست با همتايان منطقهاي با هدف دستيابي به توافقي درباره مديريت تردد كشتيها در تنگه هرمز و امكان شكلگيري اجماع منطقهاي و احتمال پذيرش آن ازسوي امريكا، گفت: «جنگ تحميلي امريكا و اسراييل عليه ايران، كه اقدامي اشتباه و جنايتآميز بود، نه تنها اين گروه از بازيگران را به اهدافشان نرساند، بلكه ايران را به كشوري متحد و منسجم تبديل كرد كه براي حفظ استقلال و تماميت ارضي خود در برابر زيادهخواهيها ايستاده است. اين وضعيت جايگاه ايران را در ميان مردم جهان ارتقا و نشان داد ايران از مقاومت، تابآوري و توان پاسخگويي برخوردار است.» اين ديپلمات پيشين افزود: «كشورهاي حاشيه خليجفارس، بهدليل تكيه ديرينه بر امريكا و ميزباني از پايگاههاي نظامي اين كشور، تصور ميكردند امريكا ميتواند امنيت، اقتصاد و آينده آنها را تضمين كند. اما تجربه جنگ نشان داد ايران در صورت تهديد، تنها به مقابله با امريكا و اسراييل بسنده نميكند و پايگاههاي آنها در منطقه و زيرساختهاي مرتبط نيز ميتواند در معرض پاسخ قرار گيرد.» او تصريح كرد: «ايران در چنين شرايطي اعلام كرده كه اگر صادرات انرژي كشورمان متوقف شود يا در محاصره اقتصادي قرار گيرد، پيامدهاي اين وضعيت همه كشورهاي منطقه را دربرميگيرد. با گذشت زمان، دولتهاي منطقه دريافتهاند كه همراهي با امريكا و اسراييل نه تنها امنيت آنان را تضمين نميكند، بلكه ميتواند آينده سياسي و اقتصادي و زيرساختهايشان را در معرض آسيب قرار دهد.» سخنگوي پيشين وزارت امور خارجه ادامه داد: «امروز كشورهاي منطقه بايد ميان دو مسير انتخاب كنند؛ همكاري با ايران به عنوان همسايهاي دايمي و قدرتي منطقهاي، براي تامين امنيت، توسعه و پيشرفت مشترك يا همراهي با بازيگري كه از هزاران كيلومتر دورتر، اهداف خود را دنبال ميكند و از ظرفيت كشورهاي منطقه براي پيشبرد منافعش بهره ميگيرد. ايران و كشورهاي منطقه ناگزيرند در طول تاريخ كنار يكديگر زندگي كنند؛ بنابراين، منافع آنها در روابط مسالمتآميز، همكاري و مشاركت قرار دارد.»
مهمانپرست در ادامه تاكيد كرد: «نشست عمان ميتواند نقطه تصميمگيري مهمي باشد. اگر كشورهاي منطقه واقعبينانه عمل كنند، به تصميمي جمعي براي تامين امنيت منطقه، عبور انرژي و منافع اقتصادي مشترك دست خواهند يافت. اگر ايران و عمان محور چنين توافقي باشند، امريكا نميتواند بهسادگي در برابر آن بايستد و ناچار خواهد شد از اهداف تجاوزكارانه و زيادهخواهانه خود عقبنشيني كند.»
بابالمندب و تغيير موازنه قدرت
به نفع مقاومت
سخنگوي پيشين وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسش ديگر «اعتماد» درباره نتايج پيشروي حوثيها در حاشيه بابالمندب، پيامدهاي احتمالي، كنترل همزمان تنگه هرمز و بابالمندب ازسوي ايران و نيروهاي حامي كشورمان و چرايي بياعتنايي امريكا با خواست عربستان جهت حمله مشترك به حوثيها گفت: «اين موضوع نيازمند موشكافي است. در مقطعي، عربستان، امارات و برخي كشورهاي ديگر با همراهي امريكا براي مقابله با حوثيها وارد عمل شدند و جنگي را عليه مردم يمن آغاز كردند. ايران در همان زمان هشدار داد كه اين اقدام به نتيجه نميرسد و به جنگي فرسايشي تبديل ميشود كه به زيان مهاجمان خواهد بود، زيرا مردم يمن در برابر اين فشارها مقاومت خواهند كرد.»
اين ديپلمات پيشين افزود: «در آن بازه زماني ائتلاف عربي تصور ميكرد، ميتواند در زماني كوتاه بر يمن مسلط شود. عربستان نيز گمان ميكرد با كنترل يمن، هم جايگاه راهبردي برتري در منطقه به دست ميآورد و هم از حيث اقتصادي، عبور انرژي و تسلط بر تنگهها، منافع قابلتوجهي كسب ميكند، اما روند تحولات نشان داد آنها توان تسلط بر يمن را ندارند، جنگ فرسايشي شد و هزينهها و آسيبهاي سنگيني بر آنان تحميل كرد.» اين ديپلمات پيشين كشورمان ادامه داد: «پس از ميانجيگري چين براي احياي روابط ايران و عربستان، كاهش تنش ميان عربستان و يمن نيز در دستور كار قرار گرفت و در سالهاي گذشته از شدت درگيريهاي جدي كاسته شد. با اين حال، امارات در اين دوره سياست متفاوتي در پيش گرفت و به باور من، مرتكب يك اشتباه تاريخي شد؛ امارات تلاش كرد نقش اسراييل در منطقه را ايفا كند، به عنوان بازوي امريكا عمل كند و روابط خود با اسراييل را گسترش دهد.» او در ادامه تصريح كرد: «امارات در رقابت با عربستان، از نيروهاي خود در جنوب يمن بهره گرفت و درگيريهايي نيز ميان نيروهاي وابسته به عربستان و امارات در جنوب اين كشور رخ داد. به تدريج، يك شكاف جدي ميان رياض و ابوظبي شكل گرفت؛ امارات به هند، اسراييل و امريكا نزديكتر شد و عربستان به پاكستان، تركيه و چين گرايش يافت. اين اختلافها طرفهاي مداخلهگر در يمن را تضعيف كرد.» مهمانپرست همزمان خاطر نشان كرد: «حوثيها در چنين شرايطي، با برنامهريزي و آرايش نظامي پيچيده، مناطق راهبردي در سواحل جنوبي يمن را دراختيار گرفتند و ميزان تسلط آنها بر بابالمندب افزايش يافت. آنان اكنون ميتوانند اين منطقه را با توان بيشتري كنترل كنند و اين وضعيت، موازنه جديدي در منطقه شكل ميدهد.»
اين كارشناس روابط بينالملل افزود: «در صورت كنترل تنگه هرمز و بابالمندب ازسوي ايران و يمن، دست برتر به جبهه مقاومت ميرسد. اين دو گذرگاه، در مجموع، مسير بخش قابلتوجهي از انتقال انرژي جهان هستند و تسلط بر آنها ميتواند در معادلات منطقهاي و بينالمللي تعيينكننده باشد.» مهمانپرست در پاسخ به اين پرسش احتمالي مبني بر اينكه آيا ميتوان گفت امريكا به دنبال تقويت امارات در برابر عربستان است، گفت: «چنين احتمالي ميتواند در دستور كار امريكا باشد. واشنگتن احساس ميكند عربستان به كشورها و ائتلافهايي متمايل شده كه الزاما با منافع اسراييل همراستا نيستند. نمونه آن، توافق مكه و شكلگيري يك پيمان نظامي ميان عربستان، پاكستان و تركيه است كه ميتواند در رقابت با امارات متمايل به اسراييل و برخوردار از حمايت نظامي امريكا و اسراييل ارزيابي شود.» او در پايان تاكيد كرد: «از همين رو اين احتمال بالا است كه امريكا به همين دليل، از مداخله مستقيمتر در حمايت از عربستان در تقابل با حوثيها پرهيز كرده باشد تا رياض تضعيف شود و وزن امارات افزايش يابد. با اين حال، عامل تعيينكننده در تحول يمن، اختلاف ميان نيروهاي مداخلهگر و در مقابل، مقاومت، پايداري و هوشمندي نيروهاي يمني و حوثي بوده؛ روندي كه به گفته او معادلات را به سود جبهه مقاومت تغيير داده است.»
ديپلمات سابق ايران، در پاسخ به پرسش ديگري مبني بر اينكه در صورت تصرف بابالمندب و تاثيرگذاري آن بر تعاملات و امنيت درياي سرخ، نقش حوثيها تا چه اندازه در محور مقاومت برجستهتر خواهد شد نيز گفت: «وقتي نيرويي مردمي با حداقل امكانات بتواند در ابعاد نظامي چنين پيشرويهايي داشته باشد و در برابر اقدامات امريكا و همپيمانانش بازدارندگي جدي ايجاد كند، به معناي تثبيت جايگاه قدرتمند آن نيرو در منطقه و معادلات منطقهاي است.» مهمانپرست افزود: «ميزان تسلط حوثيها بر سواحل جنوبي يمن و مناطق نزديك به بابالمندب، نقش آنها را برجستهتر كرده است. تداوم اين وضعيت ميتواند يمن را به قدرتي جديد در منطقه تبديل كند؛ قدرتي كه در هر تصميم و معادلهاي بايد به عنوان يكي از بازوهاي مهم جبهه مقاومت مورد توجه قرار گيرد.»
نفت عربستان و راهبرد مقاومت
براي افزايش قدرت بازدارندگي
رامين مهمانپرست در پاسخ به پرسش ديگر «اعتماد» درباره چرايي هدف قرار گرفتن خطوط نفت عربستان ازسوي گروههاي مقاومت عراق و همچنين احتمال ورود بازيگراني چون اسراييل، تركيه و پاكستان به يك رويارويي فراگير در غرب آسيا و راهبرد ايران براي تقويت بازدارندگي و شكستن محاصرههاي تحميلي، گفت: «عربستان و امارات، در پي محدوديتهاي فزاينده در تردد كشتيهاي تجاري و نفتكشها در تنگه هرمز، تلاش ميكنند از طريق خطوط لوله مسيرهاي جايگزين ايجاد كنند. اين اقدام ميتواند در عمل به طرح محاصره امريكا عليه ايران كمك كند؛ بنابراين، جبهه مقاومت براي افزايش بازدارندگي و جلوگيري از اقداماتي كه در منطقه رخ ميدهد، وارد عمل ميشود.»
اين ديپلمات پيشين افزود: «عربستان در قبال مردم عراق و نيروهاي مقاومت در اين كشور اقداماتي انجام داده و عراقيها نيز اعلام كرده بودند كه حق پاسخ به آن را براي خود محفوظ ميدانند. اگر عمليات عليه خطوط لوله ازسوي گروههاي عراقي انجام شده باشد، پيام آن اين است كه جبهه مقاومت در برابر آنچه جنايت در منطقه ميداند، كوتاه نخواهد آمد.» او در ادامه تصريح كرد: «تصور خلع سلاح نيروهاي مقاومت يا قطع كردن بازوهاي جبهه مقاومت، براي آنكه اسراييل بتواند هر اقدامي را در منطقه بدون هزينه انجام دهد، تصوري نادرست است و به نتيجه نخواهد رسيد.» سخنگوي پيشين وزارت امور خارجه در پاسخ به بخش پاياني پرسش درباره راهبرد ايران براي مقابله با محاصره، گفت: «تلاش جبهه مقاومت، چه ازسوي ايران و چه ازسوي ديگر كشورها و گروههاي فعال در اين جبهه، ميتواند به شكست طرحهاي امريكا و اسراييل در منطقه و ناكام ماندن محاصره كمك كند. اما در داخل كشور نيز مسوولان اجرايي وظيفه مهمي برعهده دارند؛ بايد با اقدامهاي اقتصادي، تابآوري مردم و كشور را افزايش دهند.» مهمانپرست ادامه داد: «محاصره اقتصادي امريكا، نوعي جنگ تابآوري ميان ايران و امريكا و متحدانش است. آنها ميكوشند با فشار اقتصادي، توان تحمل مردم را كاهش دهند. در مقابل، وظيفه مسوولان اجرايي اين است كه با ابتكارهاي اقتصادي و بهبود وضعيت معيشتي مردم، مانع افزايش فشار بر جامعه شوند.» اين كارشناس روابط بينالملل در پايان تاكيد كرد: «اگر اقدامهاي دفاعي و نظامي نيروهاي كشور با سياستهاي اقتصادي موثر در داخل، براي حمايت از مردم و افزايش تابآوري جامعه، هماهنگ شود، ايران ميتواند در اين نبرد به پيروزي برسد.»