«اعتماد» آخرين روندهاي مذاكراتي ميان ايران و امريكا را بررسي ميكند
توپ در زمین امریکا
گروه سياسي |همزمان با آغاز هشتاد و يكمين نشست مجمع عمومي سازمان ملل متحد در نيويورك، تحركات ديپلماتيك براي مهار تنشهاي رو به افزايش تهران- واشنگتن وارد مرحلهاي حساس و تعيينكننده شده است. تهران با اتكا به پيشينه بازدارندگي دفاعي و موازنه ميداني، پيشنهاد فشرده و متقابلي را از طريق ميانجيهاي منطقهاي مطرح كرده و آن اينكه، در صورت اتخاذ گامهاي ملموس و اوليه از سوي ايالات متحده براي توقف محاصره نظامي بنادر و تقليل فشارها، ايران آمادگي دارد ظرف مدت 7 روز تنگه هرمز را بازگشايي كرده و گفتوگوهاي مستقيم يا غير مستقيم با امريكا براي دستيابي به يك توافق پايدار را كليد بزند.
تريبون دفاع از حقوق ملي
چراغ نخست اظهارنظرها در خصوص راهبرد ايران در نيويورك را سيدعباس عراقچي روشن كرد. وزير خارجه ايران، در بدو ورود به نيويورك با تشريح چارچوب ماموريت هيات ايراني تاكيد كرد: «مهمترين هدف ما از سفر به نيويورك، حضور در تريبون بزرگ سازمان ملل براي دفاع از حقوق مردم ايران است.» اين رويكرد نشان ميدهد كه حضور ايران در سازمان ملل نه از موقعيت انفعال، بلكه با هدف تبيين مواضع اصولي، رفع تبعيضهاي تحميلي و استفاده از ظرفيتهاي بينالمللي براي شكستن بنبست موجود صورت ميگيرد. همزمان، گزارشهاي منتشر شده از سوي خبرگزاريهاي بينالمللي از جمله «رويترز» و «كيودو» ژاپن به نقل از مقامات ارشد ايراني ادعا کرده است كه هيات اعزامي كشورمان براي مذاكره و اتخاذ تصميمات لازم از اختيارات لازم برخوردار است. يك مقام ارشد ايراني در گفتوگو با رويترز اعلام كرد كه تهران در صورت مشاهده گامهاي ملموس از سوي واشنگتن، از احياي روند ديپلماتيك استقبال ميكند. بر اساس گزارش كيودو، تهران طرحي عملياتي را روي ميز ميانجيها قرار داده كه بر اساس آن، اگر واشنگتن نشانههاي عملي از آمادگي براي پايان دادن به عمليات نظامي مرتبط با تنگه هرمز و رفع محاصره بنادر ايران نشان دهد، تهران ظرف يك هفته تنگه هرمز را بازگشايي كرده و نهاييسازي چارچوب عدم خصومت را پيگيري خواهد كرد. با اين حال، همين مقام ارشد احتمال هرگونه ديدار مستقيم و شتابزده ميان مسعود پزشكيان و دونالد ترامپ، رييسجمهور امريكا، در حاشيه نشست مجمع عمومي را منتفي دانست و خاطرنشان كرد كه مسير رسيدن به توافق نيازمند «اثبات جديت و تعهد واقعي» از سوي كاخ سفيد است و نه رفتارهاي نمايشي.
تداوم اتهامزنيها
در طرف مقابل، مقامات امريكايي سيگنالهاي متناقضي صادر كردهاند. ماركو روبيو، وزير امور خارجه امريكا، در واكنش به فضاسازيهاي رسانهاي مدعي شد كه دونالد ترامپ براي ديدار با هر رهبري در سازمان ملل از جمله ریيسجمهور ايران آمادگي دارد، اما اذعان كرد كه در حال حاضر هيچ برنامه يا درخواستي براي ديدار ميان پزشكيان و ترامپ تنظيم نشده است. در همين حال، جيدي ونس، معاون رييسجمهور امريكا، با اتخاذ مواضعي تندتر، تلاش كرد تبعات اقتصادي و افزايش نرخ سوخت در بازار داخلي امريكا را به گره خوردن امنيت در تنگه هرمز نسبت دهد. ونس با ادعاي اينكه «دليل بالا بودن قيمت بنزين در امريكا، شليك موشك و پهپاد از سوي ايران به سمت كشتيهاي تجاري است»، كوشيد فشار افكار عمومي امريكا را متوجه تهران كند. او همچنين با تاكيد بر موضع زيادهخواهانه واشنگتن تصريح كرد كه هدف ترامپ، سلب كامل تواناييها و زيرساختهاي بازسازي برنامه هستهاي ايران است تا تهران حتي در افق ۱۰ ساله نيز امكان دستيابي به سلاح هستهاي را نداشته باشد؛ ادعايي كه بارها از سوي تهران رد شده و بر ابعاد كاملا صلحآميز فناوري هستهاي ايران تاكيد شده است.
دكترين «ديپلماسي متكي بر ميدان»
همزمان با پيشبرد رايزنيهاي سياسي در نيويورك، مقامات ارشد سياسي و نظامي ايران بر پيوند ناگسستني ميان «ابزار ديپلماسي» و «قدرت بازدارندگي» تاكيد كردند. محمدباقر قاليباف، رييس مجلس دوازدهم، با تبيين نسبت ميدان و ديپلماسي تصريح كرد: «ديپلماسي به معناي تسليم نيست، بلكه تبديل قدرت ميدان به دستاورد سياسي است.» قاليباف با اشاره به توانمنديهاي دفاعي كشور افزود: «امروز با موشكهاي خود هر نقطهاي را كه بخواهيم، بدون محدوديت مورد هدف قرار ميدهيم. ما كشور را تعطيل نميكنيم، چرا كه ايران از قدرت بازدارندگي پايدار برخوردار است.» فرماندهان ارشد سپاه نيز با تشريح آخرين وضعيت آمادگيهاي دفاعي، ابعاد ديگري از موازنه قدرت را روشن ساختند. سرلشكر ايزدي، جانشين فرمانده كل سپاه، با اشاره به ارتقاي توانمنديهاي موشكي كشور اعلام كرد: «امروز رزمندگان اسلام از وضعيت و قابليتي برخوردارند كه ميتوانند با موشكهاي بالستيك، شناورهاي عظيم دشمنان را هدف قرار دهند.» از سوي ديگر، سخنگوي سپاه با تحليل ابعاد مناقشه جاري، مذاكره را «صحنه ديگري از نبرد» قلمداد كرد و اظهار داشت: «سپاه خود را براي يك جنگ طولاني آماده كرده است؛ اگرچه برآورد ما اين است كه دشمنان توان آغاز يك جنگ جديد و تهاجم همهجانبه را ندارند، اما جنگ فعلي هنوز تمام نشده و ما در مقاطعي از آن قرار داريم.» سردار محبي با تاكيد بر اينكه آمادگي صددرصدي نيروهاي مسلح منافاتي با پيگيري راهكارهاي سياسي ندارد، يادآور شد: «اگر امريكا بخواهد به هر نقطهاي از خاك ايران حمله كند، با آمادگي كامل در برابر آن خواهيم ايستاد.»
پويايي بازار انرژي و نقش فعال ميانجيهاي منطقهاي
تبادل سيگنالهاي ديپلماتيك و شرطگذاري تهران براي بازگشايي 7روزه تنگه هرمز، بلافاصله آثار خود را بر بازارهاي جهاني انرژي و تحركات منطقهاي بر جاي گذاشت. بر اساس گزارش رويترز، قيمت جهاني نفت پس از چند روز نوسان، با واكنش سنجيده معاملهگران همراه شد، بهطوري كه قيمت نفت خام برنت به بالاتر از ۱۰۰ دلار (۱۰۰.۵۷ دلار در هر بشكه) و نفت وست تگزاس اينترمديت به مرز ۹۵.۸۰ دلار رسيد. معاملهگران بينالمللي چشم به خروجي ديدارهاي نيويورك دوختهاند، چرا كه هرگونه گشايش در بنبست فعلي ميتواند جريان ترانزيت انرژي را تسهيل كند. پايداري زيرساختهاي داخلي
و خدمات كشوري
مجموعه دادهها و تحركات اخير نشان ميدهد كه ايران با طراحي يك نقشه راه خاص، ديپلماسي و بازدارندگي را در تركيبي همافزا به كار گرفته است. اعطاي اختيار کافی به هيات ايراني حاضر در سازمان ملل براي بررسي طرحهاي كاهش تنش، همزمان با اعلام شرط شفاف «رفع محاصره و گامهاي ملموس امريكا در برابر بازگشايي 7روزه تنگه هرمز»، توپ را به زمين كاخ سفيد انداخته است. اكنون كليد حل يا تداوم بحران در اختيار واشنگتن است، نقطهاي كه مشخص خواهد كرد آيا ايالات متحده آماده دست كشيدن از فشارهاي يكجانبه و پذيرش واقعيتهاي منطقهاي هست يا آنكه با تداوم زيادهخواهي، فرصت ديپلماتيك ايجاد شده در نيويورك را از دست خواهد داد؟ تهران با آمادگي كامل نظامي و اختيارات شفاف ديپلماتيك نشان داده است كه براي هر دو سناريوي پايداري و نبرد طولاني يا توافق متوازن و شرافتمندانه آمادگي كامل دارد.