گروه سياسي| مسعود پزشكيان در آيين آغاز سال تحصيلي در دانشگاه شهيد بهشتي، ضمن دعوت از دانشگاهيان براي مشاركت فعال در حل مسائل كشور، تأكيد كرد كه برون‌رفت از وضعيت كنوني تنها با تكيه بر توانمندي نخبگان و باور به «ما مي‌توانيم» امكان‌پذير است. رييس‌جمهور با انتقاد از رويكردهاي تك‌بعدي براي حل مشكلات، تصريح كرد كه مسائل پيچيده كشور نيازمند مداخلات چندجانبه و تدريجي است. رييس‌جمهور با اشاره به واقعيت‌هاي اقتصادي، از جمله ناترازي‌هاي انرژي و نرخ بنزين، خواستار همراهي دانشگاهيان براي ارايه راهكارهاي علمي و عدالت‌محور شد. او با تأكيد بر لزوم عبور دانشگاه‌ها از «نسل دوم» (آموزش‌محور) به سمت دانشگاه‌هاي «نسل چهارم و پنجم» (مهارت‌محور و جامعه‌ساز)، هشدار داد كه ادامه بهره‌برداري‌هاي بي‌رويه از منابع، آينده كشور را با چالش جدي مواجه مي‌كند. پزشكيان همچنين در اظهاراتي مهم اعلام كرد: فردا جلسه‌اي داريم تا درباره نحوه واگذاري شركت‌هاي تحت اختيار دولت و شركت‌هاي خصولتي تصميم‌گيري كنيم. رييس‌جمهور، ديروز در آيين آغاز سال تحصيلي دانشگاه‌ها گفت: مي‌دانيد كه ما در چه وضعيتي قرار داريم. اعتقاد من اين است كه برون‌رفت از شرايطي كه در آن گرفتار شده‌ايم، به دست دانشگاهيان و دانشجويان امكان‌پذير است. رييس‌جمهور افزود: هيچ دليلي وجود ندارد كه نخبگان، دانشجويان و همه كساني كه عزم، باور و ايمان دارند و مي‌خواهند سربلند زندگي كنند، سر خم كنند و تسليم شرايط شوند. پزشكيان خاطرنشان كرد: وقتي چنين باوري در انسان وجود داشته باشد، راه خود را پيدا خواهد كرد. كساني كه اهل علم و دانشند يا در مسير كسب علم، افزايش دانايي و دستيابي به توانايي لازم براي رفع مشكلات و گرفتاري‌ها گام برمي‌دارند، مي‌توانند راهگشاي جامعه باشند.
من به‌تنهايي نمي‌توانم، اما ما مي‌توانيم
رييس‌جمهور ادامه داد: من به‌تنهايي نمي‌توانم، اما ما مي‌توانيم؛ اين همان باوري است كه بايد به آن پايبند باشيم. اگر با چنين اعتقادي در ميدان حضور داشته باشيم، خواهيم توانست با قدرت از مشكلات و دشواري‌هاي پيش رو عبور كنيم. در دوران جنگ، اختيارات خود را به استانداران واگذار كرديم. باور و تصور من اين است كه همه شما و همه كساني كه در عرصه مديريت فعاليت مي‌كنند، اين توانايي را دارند كه روزي رييس‌جمهور، وزير يا عهده‌دار مسووليت‌هاي مهم ديگري شوند. نبايد تصور كنيم كه در اين كشور فقط يك نفر مي‌تواند رييس‌جمهور باشد يا تنها افراد محدودي توانايي اداره امور را دارند. من چنين باوري ندارم كه اگر ما را شهيد كنند، ديگر افراد شايسته‌تري وجود نخواهند داشت كه به ميدان بيايند، پاي اين مملكت بايستند و براي عزت و سربلندي مردم از جان خود مايه بگذارند. پزشكيان خاطرنشان كرد: نبايد تصور كنيم كه چون در جايگاه رياست يا مديريت قرار گرفته‌ايم، بايد دستور بدهيم و ديگران صرفا اطاعت كنند. خودم را خدمتگزار مي‌دانم و معتقدم مسووليت، پيش از هر چيز، فرصتي براي خدمت كردن است. بياييد دست در دست هم بگذاريم، براي عزت و سربلندي اين كشور به پا خيزيم و براي حل مشكلات ميهنمان تلاش كنيم. من باور دارم كه اين كار امكان‌پذير است؛ به شرط آنكه به توانايي‌هاي يكديگر ايمان داشته باشيم، به نسل جوان اعتماد كنيم و فرصت حضور و اثرگذاري را براي همه شايستگان فراهم آوريم.
به شرطي كه دست به دست هم دهيم
رييس‌جمهور ادامه داد: من كه اينجا ايستاده‌ام، تا ديروز دانشجوي معمولي بودم؛ بعد پزشك شدم، مسوول دانشگاه شدم، وزير شدم و به عنوان نماينده‌اي معمولي، مانند ديگر نمايندگان، فعاليت كردم. اكنون نيز مسووليت سنگين اداره كشور بر دوش ماست. اين بار بايد به مقصد برسد و ما مي‌توانيم از عهده آن برآييم؛ به شرط آنكه دست به دست هم بدهيم. اگر با هم باشيم، قله‌ها را ببينيم و براي رسيدن به آنها تلاش كنيم، به مقصد خواهيم رسيد. ممكن است من به آن قله‌ها نرسم، اما در ميان ما كساني هستند كه به آنها خواهند رسيد و ديگران را نيز با خود به آنجا هدايت خواهند كرد. زماني كه دانشجو بوديم، شعرهاي مختلفي مي‌خوانديم تا از نظر روحي تغذيه شويم. شعري بود كه مي‌گفت: «گر مرد رهي، ميان خون بايد رفت/وز پاي فتاده، سرنگون بايد رفت/تو پاي به راه در نه و هيچ مپرس/خود راه بگويدت كه چون بايد رفت».
باور كنيد، زماني كه به جايگاه كنوني رسيدم، اصلا تصور نمي‌كردم روزي به اينجا برسم. اما با تمام وجود مي‌خواستيم براي مردم، كشور، استقلال، عزت و سربلندي‌مان تا جايي كه از دستمان برمي‌آيد، تلاش كنيم؛ اين همان چيزي بود كه با تمام وجود به دنبال آن بوديم. رييس‌جمهور بيان كرد: در زبان تركي ضرب‌المثلي وجود دارد كه مي‌گويد: «از پل نامرد عبور نكن، بگذار سيل تو را ببرد.» همچنين مي‌گويند: «در پناهگاه روباه نخواب، بگذار شير بيايد تو را بخورد.» آن باور و اعتقادي كه بايد براي سربلندي كشور در وجود تك‌تك ما باشد، ما را شبانه‌روز در اين مسير هدايت مي‌كند تا با تمام وجود براي كشورمان تلاش كنيم، سر خم نكنيم و راهي براي عزت و سربلندي بيابيم. تحقق اين هدف فقط با همراهي شما امكان‌پذير است.
هيچ ظلمي بالاتر از اين نيست كه حرف درست و حق را نپذيريم
پزشكيان ادامه داد: خيلي وقت‌ها در دانشگاه‌ها مي‌بينم كه افراد با يكديگر دعوا مي‌كنند يا اختلاف دارند؛ اين رفتار براي من قابل درك نيست. در قرآن آيه‌اي وجود دارد كه به تكذيب حقيقت به دليل نداشتن علم و آگاهي كافي اشاره مي‌كند. اگر حرف درستي به من بزنند، چرا نبايد آن را بپذيرم؟ اگر كسي راه درست را به من نشان بدهد، مگر مي‌شود آن را قبول نكنم؟ اين آيه بر اين نكته تأكيد دارد كه هيچ ظلمي بالاتر از نپذيرفتن حرف درست و حق نيست. شهيد بهشتي، كه اين دانشگاه به نام او نامگذاري شده است، كتابي با عنوان «حق و باطل از ديدگاه قرآن» دارد. توصيه مي‌كنم اين كتاب را بخوانيد. حق مستقل از من و شما و مستقل از آدم‌هاست. آدم‌ها را بايد بر اساس حق شناخت، نه جايگاه. اينكه چون فلاني رييس است، پس حق با اوست، درست نيست. رييس هم بايد در برابر حق سر خم كند و آن را بپذيرد. اگر دست به دست هم دهيم، خواهيم توانست مملكت را درست كنيم.
همه مي‌دانند كه نمي‌شود بنزين را
۱۵۰۰ تومان فروخت
پزشكيان خاطرنشان كرد: ما يك عمر از اين حرف‌ها زده‌ايم. همه مي‌دانند كه نمي‌توان بنزين را ليتري يك هزار و ۵۰۰ تومان فروخت؛ هزينه حمل‌ونقل آن به‌تنهايي چهار تا پنج هزار تومان است. يعني هزينه حمل آنچه مي‌آوريم، پنج هزار تومان است، اما بنزين را ليتري يك‌هزار و ۵۰۰ تومان مي‌فروشيم. حالا چه بايد كرد تا مردم را همراه كنيم، مشكل را حل كنيم و در عين حال، مزاياي اين تصميم را بر اساس عدالت به همه مردم برسانيم؟ رييس‌جمهور تأكيد كرد: نمي‌توان با يك نسخه يا يك مداخله، مشكل را حل كرد. بايد از جنبه‌هاي مختلف و با مداخلات گوناگون، به‌تدريج اقدام كنيم تا راه‌حل مناسب را بيابيم. اگر دانشگاهيان و دانشجويان وارد عرصه شوند و از ساحت «دانشگاه علم» و «دانشگاه تحقيق» فراتر بروند و به «دانشگاه عمل و اراده» تبديل شوند، مي‌توانند ميدان‌داري كنند. ما از هيچ حيثي از ديگران كمتر نيستيم؛ تنها نگاه ماست كه بايد اصلاح شود. اگر اين نگاه را اصلاح كنيم، مي‌توانيم به قله‌هاي رفيع دست يابيم. رييس‌جمهور بيان كرد: موضوع اصلي اين است كه چه كسي مي‌تواند وارد ميدان شود و كدام مشكل را حل كند. ما بستر را براي چنين افرادي آماده مي‌كنيم. يافتن راهكار براي مشكلات موجود، كار دشواري نيست. مشكل ما كمبود افرادي است كه مهارت لازم براي رفع مشكلات را دارند و مي‌خواهند براي حل آنها قدم بردارند. امكانات بسياري در اختيار داريم و با ياري شما، دانشگاه را به دانشگاه نسل سوم و چهارم تبديل خواهيم كرد.
اجازه نمي‌دهند تصميمات را صرفا بر اساس كارايي، دانش و شايستگي اتخاذ كنيم
پزشكيان خاطرنشان كرد: فردا جلسه‌اي داريم تا درباره نحوه واگذاري شركت‌هاي تحت اختيار دولت و شركت‌هاي خصولتي تصميم‌گيري كنيم. گروهي در اين زمينه بررسي‌هايي انجام داده‌اند و پيشنهادهايي مطرح كرده‌اند. ما مصمم هستيم تكليف اين مجموعه‌ها را مشخص كنيم. ارزش دارايي‌هاي در اختيار دولت و شركت‌هاي خصولتي به حدود ۶ تا ۷ هزار همت، معادل ۷ ميليون ميليارد تومان، مي‌رسد. متأسفانه در اين بخش‌ها با چالش‌هاي جدي مواجه هستيم و برخي افراد در اين مجموعه‌ها منافع شخصي خود را دنبال مي‌كنند. وضعيت موجود نشان مي‌دهد كه شيوه مديريتي فعلي كارآمد نيست. وي گفت: مشكل اصلي ما مداخلات سياسي است. هر زمان كه قصد داريم مديري را تغيير دهيم، با فشارهايي مواجه مي‌شويم؛ از جمله اينكه اين فرد به رييس‌جمهور پيشين يا فلان مقام وابسته است و نبايد تغيير كند. چنين فضايي اجازه نمي‌دهد تصميمات را صرفا بر اساس كارايي، دانش و شايستگي اتخاذ كنيم.
انتصابات بر مبناي شايسته‌سالاري باشد
نه وابستگي‌هاي سياسي
رييس‌جمهور ادامه داد: اين دغدغه را در ديدار هفت‌ونيم‌ساعته با رهبر انقلاب و همچنين در گفت‌وگو با قائد شهيدمان مطرح كردم. تأكيد من بر اين بود كه انتصابات بايد بر مبناي شايسته‌سالاري باشد، نه وابستگي‌هاي سياسي. نبايد شرايط به‌گونه‌اي باشد كه نهادهاي ديگر براي انتخاب يك مدير مانع‌تراشي كنند. من وارث چنين وضعيتي هستم و در اين شرايط، گلايه‌هاي بسياري وجود دارد. پرسش اصلي اين است كه با وجود چنين وضعيتي، چگونه بايد مسير را اصلاح كرد؟
پزشكيان يادآور شد: پيشنهاد من به رهبر عزيز اين بود كه مراكزي مشخص شوند تا مديران صرفا بر اساس لياقت، تجربه، شايستگي و پاسخگويي انتخاب شوند. مدير بايد مسووليت‌پذير باشد؛ اگر مسووليتي را مي‌پذيرد، بايد در قبال بهره‌وري، كيفيت، ميزان توليد و خروجي كار خود پاسخگو باشد. نمي‌توان مسووليت را واگذار كرد و بدون توجه به عملكرد، اجازه داد يك مجموعه تخريب شود. يكي از دغدغه‌هاي ذهني من، نظام حقوق و دستمزد است. در كجاي دنيا صرفا به دليل داشتن يك پست، به همه افراد حقوق يكسان مي‌دهند؟ بر اساس آموزه‌هاي ديني، هر كس بايد متناسب با كار خود پاداش بگيرد يا مجازات شود. اكنون در بسياري از ادارات و دانشگاه‌ها، فردي كه به‌صورت شبانه‌روزي تلاش مي‌كند، با كسي كه كار مفيدي انجام نمي‌دهد، حقوق يكساني دريافت مي‌كند؛ حتي گاهي شرايط پرداخت به‌گونه‌اي است كه افراد غيرفعال بهره‌مندي بيشتري دارند. من تلخي اين بي‌عدالتي را در دوران كار در بيمارستان تجربه كرده‌ام؛ زماني كه تا نيمه‌شب كار مي‌كرديم، اما حتي غذاي مناسبي هم براي ما فراهم نبود و ديگران از امكانات بيشتري بهره‌مند مي‌شدند. پزشكيان تأكيد كرد: دانشگاه بايد در اين مسير به ما كمك كند؛ نه، بلكه بايد پيشقدم باشد. ما بايد از محدود ماندن در «علم نظري» عبور كنيم و به سمت كسب مهارت برويم.