پاي دراز سلبريتي‌ها
حسن لطفي
چهل و سومين جشنواره بين‌المللي فيلم كوتاه تهران آغاز به كار كرد . جشنواره‌اي كه در ارزش‌گذاري آن كنار كساني ايستاده‌ام كه تصور مي‌كنند نقش مهمي در آينده فيلم كوتاه و بلند ايران دارند . اينكه ننوشتم سينماي ايران و فيلم كوتاه و بلند را از هم مجزا كردم بي‌دليل نيست . اولش هم به‌جاي فيلم بلند نوشته بودم سينماي حرفه‌اي ! اما بعد ديدم انتخاب درستي نيست . با اين انتخاب در صف كساني قرار مي‌گرفتم كه فيلم كوتاه را آماتوري مي‌دانند . آن هم آماتوري به معناي نابلد و.... بعد ديدم با اين انتخاب در حق تعداد زيادي از فيلمسازان فيلم كوتاه جفا كرده‌ام كه تكنيك‌هاي سينمايي را از بسياري از فيلمسازان معتبر و نامعتبر فيلم بلند بهتر بلدند . دليل اين ادعا هم بعضي از فيلم‌هايي است كه در چهل و دومين جشنواره و دفاتر انجمن سينماي جوان ديده‌ام و شك ندارم تعدادي از آنها در جشنواره پيش رو به نمايش در مي‌آيد . البته علاوه بر اينها تعدادي از اين فيلم‌ها هم به دليل عبور از خطوط قرمز و چه و چه و چه نزد فيلمسازانش باقي است تا روزي روزگاري به نمايش در بيايد (احمد شاملو سال‌ها پيش در مصاحبه‌اي به اين نكته اشاره كرد كه شعرهاي قدرتمند زيادي است كه چاپ نشده و....) با اين حساب فيلم كوتاه ازجهات مختلف (هنر، صنعت و تكنيك) مي‌تواند ارزش‌هاي سينمايي يكساني با فيلم بلند داشته باشد . اما نكته‌اي كه باعث جدايي اين دو مي‌شود نقش سرمايه‌گذار در فيلم بلند و استقلال در فيلم كوتاه است . سرمايه‌گذاري كه پي بازگشت سرمايه و سود است و استقلالي كه به فيلمساز جسارت پيدا كردن راه جديد و تجربه خلاقانه‌تر و فرديت بيشتر مي‌دهد . شايد به خاطر همين ارزش‌هايي كه استقلال ايجاد مي‌كند از ليست بلند‌بالاي بازيگران صاحب‌نام و سلبريتي‌ها در فيلم‌هاي كوتاه پذيرفته شده در جشنواه حس خوبي نگرفته‌ام . با آنكه مي‌دانم بازيگر چهره براي فيلم كوتاه تماشاچي بيشتر مي‌آورد اما مي‌دانم اين فرصت چسبيده به تهديد از بين رفتن استقلال و افزايش هزينه توليد فيلم كوتاه و دور شدن فيلمساز از قابليت‌ها و نگاه فردي است . گذشته از آن فيلم‌هاي كوتاه درجه يك تاريخ فيلم كوتاه نشان مي‌دهد تعداد زيادي‌شان بدون بهره از نام‌هاي آشناي بازيگري بوده‌اند . قصدم خط زدن نام سلبريتي‌ها و حكم صادر كردن براي فيلمسازان فيلم كوتاه نيست اما اين هشدارم نوعي آينده‌نگري براي فيلم كوتاه مستقل و فيلمسازاني است كه بودجه چنداني براي ساخت فيلم ندارند و براي فيلمسازي فقط از خودشان سفارش مي‌گيرند . ممكن است تعدادشان نسبت به كساني كه فيلم بلند را پله‌اي براي رسيدن به سينماي گيشه و بلند و.... مي دانند اندك باشد اما باز هم به گواه تاريخ فيلم كوتاه دنيا (راه دور نرويم سينماي آزاد ايران و ....) همين تعداد اندك در چرخاندن چرخ سينماي كوتاه و نو كردنش تاثيرگذار‌تر بوده‌اند . فيلم‌هاشان را هم با امكانات اندك و صرف هزينه كم ساخته‌اند . البته ناگفته نماند در بين اين چهره‌هاي شناخته شده افرادي هم هستند كه بدون چشمداشت مالي روبه‌روي دوربين فيلمسازان فيلم كوتاه ايستاده‌اند و ارزش نقش را در بلندي و كوتاهي زمان فيلم ندانسته‌اند و.... اما اين تعداد اندك هم كنار بقيه‌اي كه دستمزد كامل مي‌گيرند و سر صحنه ميزانسن و ديالوگ تعيين مي‌كنند زمينه‌ساز تصوري مي‌شوند كه فيلم كوتاه خوب فيلمي است كه بازيگرانش نام‌آشنا باشند . تفكري كه كار فيلمسازان مستقل را سخت مي‌كند . البته از راه بدرشان نمي‌كند چون فيمساز مستقل صدا ومنش و برنامه مستقل دارد.