«اعتماد» گزارش مي‌دهد
دومينوي ديپلماسي در قلب بحران
حديث روشني|«عاصم منير»، فرمانده ارتش پاكستان روز سه‌شنبه ۲۸ مهر ماه در راس هياتي وارد تهران شد؛ سفري كه در ادامه رايزني‌هاي ديپلماتيك اخير در پايتخت ايران و در شرايطي صورت گرفت كه پيش از اين، «سرگئي لاوروف» وزير امور خارجه روسيه نيز به تهران سفر و با مقام‌هاي ارشد كشورمان ديدار داشت. سفر منير به تهران درحالي انجام شد كه العربي الجديد به نقل از منابع مطلع مدعي شد كه قطر و پاكستان يك «پيشنهاد سازش» ارايه كرده‌اند كه مطالبات هر دو طرف امريكايي و ايراني را تامين مي‌كند. به ادعاي اين منابع، هدف اين پيشنهاد جلوگيري از بازگشت تنش‌ها و فراهم كردن زمينه براي بازگشت دوطرف به ميز مذاكرات است؛پيشنهادي كه ادعا مي‌شود فرمانده ارتش پاكستان روز سه‌شنبه و در جريان سفر به تهران به مقام‌هاي ايراني منتقل كند. گفته مي‌شود اين متن پيشنهادي مورد تاييد امريكا قرار گرفته و پيش‌تر نيز توسط ايران تاييد شده است. با اين حال هنوز مقام‌هاي رسمي كشورمان در اين باره موضعي اتخاذ نكرده‌اند. به ادعاي العربي الجديد اين پيشنهاد شامل پاسخي به بخشي از مطالبه ايران براي بازگرداندن دارايي‌هاي مسدودشده اين كشور است. از اين منظر به ادعاي اين وبگاه ميانجي‌ها پيشنهادي ارايه كرده‌اند كه با واكنش مثبت هر دوطرف مواجه شده، چراكه از يك‌طرف شامل پرداخت ۶ ميليارد دلار سود مربوط به دارايي‌هاي مسدودشده ايران در بانك‌هاي قطر است و از طرف ديگر تهران با سفر محرمانه اعضاي آژانس بين‌المللي انرژي اتمي به تاسيسات هسته‌اي خود موافقت كرده است. اين خبر ادعايي درحالي رسانه‌اي شد كه هیچ‌منبع رسمی آن را تایید نکرده‌است . مقام‌هاي رسمي ايران صراحتا اعلام كرده‌اند كه با هرگونه تحريكي اعم از كاهش تنش يا رويارويي در آمادگي كامل قرار دارند و از خطوط قرمز خود عقب‌نشيني نخواهند كرد. با اين حال همزماني اين تحركات ديپلماتيك، بار ديگر نقش رايزني‌هاي منطقه‌اي و بين‌المللي و تلاش براي كاهش تنش‌ها را برجسته كرده است.
رايزني‌هاي مسكو براي تغيير معادلات جنگ
«محجوب زويري» مدير مركز مطالعات خليج‌فارس دانشگاه قطر، سفر لاوروف را بخشي از تلاش‌هاي روسيه دانسته كه از حاشيه مجمع عمومي سازمان ملل در سپتامبر ۲۰۲۶ آغاز شده است. به باور او، مسكو ممكن است در پي نوعي بده‌بستان با واشنگتن باشد؛ بدان معنا كه در ازاي موضع مساعدتر دونالد ترامپ درباره اوكراين، براي ترغيب تهران جهت انعطاف و فراهم كردن زمينه خروج كم‌هزينه‌تر امريكا از جنگ نقش‌آفريني كند. زويري همچنين معتقد است موضوع اورانيوم با غناي بالا مي‌تواند به اهرمي در اين رايزني‌ها تبديل شود؛ با اين حال، سرنوشت چنين تلاش‌هايي به اختلافات سياسي ميان بنيامين نتانياهو و ترامپ بر سر چگونگي پايان جنگ نيز بستگي دارد. در همين چارچوب، اسماعيل بقايي، سخنگوي وزارت امور خارجه كشورمان درباره گمانه‌زني‌ها پيرامون طرح جزييات پرونده هسته‌اي ايران در جريان سفر سرگئي لاوروف به تهران گفت: «ما وارد مذاكره هسته‌اي با طرف امريكايي نشده‌ايم كه بخواهيم راجع به جزييات آن با طرف‌هاي ديگر صحبت كنيم.» او با تاكيد بر اينكه ايران از مواضع اصولي خود عدول نكرده، افزود: سفر لاوروف از مدت‌ها قبل در دستوركار بوده و در جريان آن، موضوعات مرتبط با منافع ملي دو كشور، مسائل منطقه‌اي و پرونده هسته‌اي مورد بحث قرار گرفته است. سخنگوي وزارت امور خارجه در واكنش به ادعاهايي درباره پيام امريكا به ايران مبني بر خودداري از پاسخ به حمله احتمالي، با رد اين گمانه‌زني‌ها تاكيد كرد: «در اين دو سال، در عمل هم نشان داده‌ايم كه مطلقا هيچ ضربه‌اي را بي‌پاسخ نمي‌گذاريم. اگر پاسخ ما محكم‌تر نباشد، قطعا به همان اندازه پاسخ خواهيم داد.» در همين حال، تحولات يمن نيز بر پيچيدگي و تشديد بحران در منطقه افزوده است؛ روزنامه الاخبار به نقل از منابع خود گزارش داده كه مقام‌هاي سعودي و يك هيات نظامي سوري درباره انتقال احتمالي تا ۱۰ هزار نيروي سوري به جبهه جنگ عليه انصارالله و آموزش نيروهاي يمني توسط مربيان سوري رايزني كرده‌اند؛ گزارش‌هايي كه در كنار خبر تعويق نشست سرمايه‌گذاري «داووس صحرا» عربستان به سال آينده، از تاثير تداوم تنش‌هاي منطقه‌اي بر تحولات يمن و عربستان حكايت دارند.
پيام‌هاي متناقض واشنگتن درباره جنگ
در سوي ديگر، مقام‌هاي امريكايي همچنان مواضعي سخت‌گيرانه عليه ايران رسانه‌اي مي‌كنند. ماركو روبيو وزير امور خارجه ايالات‌متحده مدعي شده كه ايران اهرم فشار خود بر تنگه هرمز را از دست داده و روزانه حدود ۱۴ميليون بشكه نفت از اين مسير عبور مي‌كند. او همچنين ادعا كرده كه ترامپ مانع دستيابي ايران به سلاح هسته‌اي شده و اجازه نداده تهران پشت هزاران موشك و پهپاد پنهان شود. ادعاهايي كه تهران صراحتا بدان پاسخ داده و آنها را رد كرده است. همزمان دونالد ترامپ نيز در پيامي خطاب به نتانياهو، نخست‌وزير اسراييل، از او به عنوان «جنگجوي بزرگ» ياد كرده و گفته است كه او در انتخابات پارلماني به پيروزي فوق‌العاده‌اي خواهد رسيد و دوطرف با همكاري يكديگر كار را به پايان خواهند رساند. نتانياهو نيز در پاسخ مدعي شده كه كارهايي وجود دارد كه بايد با هم به پايان برسانند. رييس‌جمهور امريكا همچنين مدعي شده كه ولاديمير پوتين از ايران فاصله گرفته و روسيه و چين كمك چنداني به تهران نكرده‌اند؛ موضوعي كه او آن را مثبت ارزيابي كرده است.
انتخابات اسراييل در سايه تصاعد بحران
در شرايطي كه تنها شش روز تا انتخابات اسراييل باقي مانده، گزارش‌ها از رايزني‌هاي نظامي واشنگتن و تل‌آويو حكايت دارند. اكسيوس به نقل از منابعي گزارش داده كه پيت هگست، وزير جنگ امريكا، روز دوشنبه در سفري اعلام نشده به اسراييل با نتانياهو ديدار كرده؛ سفري كه به باور برخي ناظران در بستر گفت‌وگوها درباره احتمال ازسرگيري عمليات نظامي گسترده عليه ايران انجام شده است. همزمان، نتايج نظرسنجي شبكه ۱۳ اسراييل نشان مي‌دهد كه پس از حمايت ترامپ از نتانياهو، بلوك مخالفان نخست‌وزير با ۵۱ كرسي و بلوك حامي او با ۵۰ كرسي در فاصله‌اي نزديك قرار دارند؛ احزاب عربي نيز در مجموع ۱۵ كرسي به دست مي‌آورند. براساس اين نظرسنجي، حزب ياشار ۲۰ كرسي و ليكود ۱۸ كرسي كسب مي‌كنند و ساير احزاب نيز سهمي متفاوت از كرسي‌هاي كنست خواهند داشت.
در همين راستا دنيس سيترونوويچ، تحليلگر نشريه شوراي آتلانتيك درباره انتخابات ميان‌دوره‌اي كنگره هشدار داده كه خطرناك‌ترين دوره ممكن است فاصله ميان انتخابات ميان‌دوره‌اي امريكا و آغاز به كار كنگره جديد در ژانويه باشد؛ دوره‌اي كه در آن احتمال افزايش تمايل ترامپ به حمله عليه ايران و گسترش اهداف نظامي به زيرساخت‌هاي راهبردي وجود دارد. به گفته او، احتمال تشديد شديد حملات پيش از انتخابات امريكا كمتر است، اما نبود چشم‌انداز روشن براي توافق و بي‌ثباتي در خليج‌فارس همچنان خطر درگيري را بالا نگه مي‌دارد. سيترونوويچ مدعي است تهران دو متغير افزايش قيمت نفت و بي‌ميلي ترامپ جهت ورود به جنگي گسترده پيش از انتخابات را در دستور كار قرار داده با اين حال، او هشدار مي‌دهد كه گسترش تنش‌ها در منطقه ممكن است واكنش شديدتر تهران و گسترش دامنه جنگ را در پي داشته باشد. از اين منظر، بايد ميان دستاوردهاي نظامي و نتايج راهبردي يك درگيري تمايز قائل شد.