دويدن را به شهر برگردانيم
سحر طوسي
در سال‌هاي اخير و اقبال ورزش دو ميان جوانان ايراني، ماجراها و اتفاق‌هاي ناخوشايندي مثل ممنوعيت ورود بانوان دونده به ورزشگاه آزادي و... هم رخ داده. اتفاق‌هايي كه انگار، اين ورزش را مختص فضاهايي خاص مي‌كند و اگر نباشند، انجام آنها هم سخت مي‌شود. ولي آيا واقعا اين طور است؟ آيا دويدن مثلا در تهران فقط وابسته به مكان‌هايي مثل باشگاه انقلاب، پارك پرديسان و... یا مي‌شود پرسيد چرا دويدن بايد تا اين اندازه به مكان‌هاي مشخص وابسته باشد؟
براي جواب به اين سوال بايد بگويم به عنوان ورزشكاري كه دويدن را فقط يك تمرين ورزشي نمي‌داند، بخشي از معناي دويدن در آزادي حركت، كشف كردن و ديدن است؛ ديدن خياباني كه هميشه با ماشين از آن گذشته‌ايم، شناختن محله‌اي نزديك خانه و تماشاي جزيياتي كه در رفت‌وآمدهاي روزانه از چشم‌مان پنهان مي‌مانند. وقتي دويدن به چند مكان مشخص محدود مي‌شود، بخشي از اين تجربه را از دست مي‌دهيم.
بياييد به اين پرسش‌ها فكر كنيم: آيا براي دويدن، اول بايد بپرسيم كجا اجازه داريم بدويم؟ كدام پارك باز است، كدام مسير در دسترس است و كجا ممكن است ناگهان حضور زنان ممنوع شود؟ همين پرسش‌ها نشان مي‌دهد چقدر از تصور ساده دويدن فاصله گرفته‌ايم. كفش بپوشيم، از خانه بيرون برويم و حركت كنيم.
البته منظور اين نيست كه انتخاب يك مكان مشخص براي دويدن منطقي نباشد. تمرين‌هاي سرعتي، كار روي تكنيك يا جلسه‌هايي كه به متراژ دقيق و تمركز نياز دارند، مي‌توانند در پيست يا مسيري مناسب بهتر انجام شوند. داشتن يك محل ثابت براي ديدار دوستان و دويدن گروهي هم ارزشمند است. اما آيا لازم است همه تمرين‌ها هميشه در همان چند مسير تكراري انجام شوند؟
در فضاهاي پرطرفدار براي دويدن، ازدحام و شلوغي گاهي حفظ ريتم تمرين را دشوار مي‌كند. در چنين شرايطي، دويدن به جاي يك تجربه ورزشي لذت‌بخش، به تمريني تبديل مي‌شود كه بايد به هر زحمتي انجامش داد. تمركز اصلي به جاي تمرين، صرف پيدا كردن راهي براي عبور از ميان آدم‌ها و گروه‌هاي مختلف مي‌شود. گاهي هم ناخواسته تماشاگر نمايشي از لباس‌ها و برندهايي هستي كه لزوما در دسترس همه نيستند و حتي ممكن است تناسبي با نوع تمرين موردنظر نداشته باشند.
البته نمي‌توان انكار كرد كه بخشي از اين ازدحام و تمركز دوندگان در چند مكان مشخص، نتيجه وضعيت شهر است. نبود پياده‌روهاي مناسب، مسيرهاي پيوسته، روشنايي كافي و امنيت، دوندگان را به چند نقطه آشنا هدايت مي‌كند. براي بسياري از زنان، انتخاب محل تمرين حاصل سنجيدن همين محدوديت‌هاست. نمي‌توان از كسي انتظار داشت براي گسترش فرهنگ دويدن، امنيت خودش را به خطر بيندازد. فراهم كردن امكان حضور امن و برابر، مسووليت مديران شهري است.
با اين حال، ما دوندگان و مربيان نيز مي‌توانيم در محدوده انتخاب‌هاي ممكن، به گسترش اين ورزش كمك كنيم. مي‌توان بخشي از دوهاي طولاني و تمرين‌هاي ايزي يا كم‌فشار را در محله‌ها انجام داد؛ البته با شناسايي قبلي مسير، توجه به كيفيت هوا، ترافيك و روشنايي و رعايت حق عابران. اين حضور مي‌تواند فرصتي براي كشف شهر و وارد كردن دويدن به جريان زندگي روزمره باشد.
ديدن دونده‌اي كه از كنار نانوايي مي‌گذرد، زني كه در محله‌اش مي‌دود يا گروه كوچكي كه بدون مسدود كردن پياده‌رو حركت مي‌كند، مي‌تواند به تدريج تصويري آشنا بسازد. شايد كسي به شروع كردن ترغيب شود و حضور زنان دونده كمتر غيرمعمول به نظر برسد. البته عادي شدن اين تصوير، تضمين‌كننده امنيت نيست و جاي مسووليت نهادهاي شهري را نمي‌گيرد.
دويدن ورزشي كم‌تجهيزات است، اما محدود شدن آن به چند مكان مشخص، دسترسي به اين ورزش را دشوار مي‌كند. اگر مي‌خواهيم دويدن همگاني شود، بايد از ساده‌ترين امكان شروع كنيم: از خانه بيرون برويم و قدم اول را برداريم. مسيرهاي مناسب محله‌ها را بشناسيم، تجربه‌هاي‌مان را به اشتراك بگذاريم و براي بهتر شدن اين مسيرها مطالبه كنيم. شهر بايد جايي باشد كه بتوان در آن دويد؛ جايي كه زن دونده هم بتواند مسيرش را انتخاب كند، بي‌آنكه نخستين دغدغه‌اش اجازه حضور باشد.