۴. زن؛ كنشگر تحول سياسي و اجتماعي- از فرازهاي برجسته پيام، اذعان صريح امام به نقش زنان در پيروزي انقلاب اسلامي است. ايشان زنان متعهد ايران را پيشاپيش مردان در ميدان مبارزه معرفي ميكند و جامعه را مرهون قيام و اقدام آنان ميداند. اين سخن از اهميت ويژهاي برخوردار است؛ زيرا زن را نه تماشاگر تحولات تاريخي و نه صرفاً پشتيبان مردان، بلكه يكي از عوامل اصلي شكلگيري و پيروزي يك حركت بزرگ اجتماعي معرفي ميكند.
۵. مشاركت زنان در ساختن كشور- امام در بخش ديگري از پيام، از حضور زنان در عرصههاي علمي و فرهنگي شهرها و روستاها سخن ميگويد و مشاركت آنان در ساختن خود و كشور را مورد تأكيد قرار ميدهد. در اينجا، منزلت زن با ميزان مشاركت او در پيشرفت جامعه پيوند ميخورد. زن مطلوب در اين نگاه، زني آگاه، متعهد، دانشطلب و مسووليتپذير است كه در كنار مردان در مسير توسعه و استقلال كشور گام برميدارد.
پيام امروز؛ اين پيام تاريخي چيست؟- با گذشت بيش از چهار دهه از صدور اين پيام، بازخواني آن بايد فراتر از تكرار جملات و برگزاري مراسم مناسبتي باشد. اگر قرار است روز زن به سنت بنيانگذار گرامي داشته شود، بايد پرسيد تا چه اندازه زمينه تحقق آن تصويري كه امام از زن ترسيم كردهاند، فراهم شده است؟ آيا زنان امروز از فرصتهاي برابر و شايسته براي رشد علمي، فرهنگي و اجتماعي برخوردارند؟ آيا ظرفيت و توانايي آنان در تصميمگيريهاي كلان كشور به رسميت شناخته ميشود؟ آيا ميان تجليل از مقام زن و فراهم كردن امكان حضور موثر او در عرصههاي مختلف زندگي اجتماعي تناسبي وجود دارد؟ پيام امام خميني را ميتوان داراي دو وجه مكمل دانست: از يك سو، دفاع از كرامت زن و مقابله با نگاه ابزاري به شخصيت او؛ و از سوي ديگر، تأكيد بر مسووليت و حضور فعال زنان در ساختن جامعه. غفلت از هر يك از اين دو وجه، به فهمي ناقص از اين پيام ميانجامد. بازگشت به سنت بنيانگذار در موضوع زن، به معناي بازخواني گزينشي جملات ستايشآميز نيست؛ بلكه به معناي توجه به مجموعه انديشه و انتظارات ايشان است. اگر زنان در پيروزي انقلاب اسلامي سهمي تعيينكننده داشتهاند و در نگاه امام، همدوش مردان مسووليت ساختن كشور را بر عهده دارند، پاسداشت مقام آنان نيز بايد در سياستگذاريها، فرصتهاي اجتماعي، مشاركت سياسي و احترام عملي به شخصيت و حقوقشان نمود پيدا كند. روز زن، هنگامي با پيام بنيانگذار پيوند واقعي پيدا ميكند كه از تجليل زباني فراتر رود و به فرصتي براي بازشناسي تواناييها، كرامت، حقوق و نقش سازنده زنان در سرنوشت ايران تبديل شود.
متيو كول، روزنامهنگار تحقيقي، در فصل سوم كتاب خود با عنوان «شاهزادگان و دزدان» روند ظهور محمد بن زايد در خاندان حاكم امارات را بررسي ميكند و جزييات چگونگي گسترش نفوذ او از طريق تشكيلات نظامي، ثروت نفتي و روابط با واشنگتن را شرح ميدهد.
او در اين فصل، از تماسهاي امنيتي اوليه و محرمانه با اسراييل، نقش امارات در تغيير چشمانداز سياسي مصر، ليبي و يمن، روابط محمد بن زايد با محمد بن سلمان و پيشنهادهايي براي عاديسازي روابط با اسراييل، كه سالها پيش از توافقنامه ابراهيم مطرح شده بود، پرده برميدارد.
نويسنده با استناد به مكاتبات ديپلماتيك و گزارشهاي مربوط به تحركات پشتپرده، توضيح ميدهد كه چگونه راهبرد منطقهاي ابوظبي پيش از به قدرت رسيدن دونالد ترامپ شكل گرفت.
برخي از اطلاعات و جزيياتي كه نويسنده در اين كتاب در مورد اين رابطه نوشته در پي ميآيد:
اين كتاب فاش ميكند كه محمد بن زايد در ژوئن ۲۰۰۳، برادر بزرگترش، شيخ خليفه، را در سفر به لندن همراهي كرد تا وليعهد امارات را به عنوان جانشين مناسبي براي پدرشان، شيخ زايد، كه وضعيت جسمانياش رو به وخامت گذاشته بود، معرفي كند.
محمد بن زايد ديدارهاي برادرش با نخستوزير بريتانيا، وزير امور خارجه و اعضاي خاندان سلطنتي اين كشور را ترتيب داد. هدف از اين سفر، معرفي خليفه به عنوان رهبري مطمئن و توانمند بود؛ در حالي كه نقش واقعي محمد بن زايد در مديريت اين سفر پنهان ميماند.
در تلگرافي كه سفير ايالات متحده در امارات به وزارت امور خارجه اين كشور ارسال كرده بود، آمده است كه شيخ خليفه فردي بااعتمادبهنفس و سياستمدار به نظر ميرسيد، اما در گفتوگو با مقامهاي بريتانيايي درباره مسائل اساسي با مشكل مواجه بود.
در جمعبندي اين تلگراف تأكيد شده بود كه اين ديدار، نقش محوري محمد بن زايد در اداره امور رهبري امارات را برجسته ميكند.
نويسنده خاطرنشان ميكند كه شيخ زايد در سالهاي پاياني عمر خود از ضعف جسماني و اختلال حافظه رنج ميبرد.
محمد بن زايد و مادرش تلاش ميكردند حضور او در انظار عمومي را محدود كنند و بر افرادي كه امكان ملاقات با وي را داشتند، از جمله برخي اعضاي خانواده، نظارت داشته باشند. هدف از اين اقدامات، محافظت از وجهه بنيانگذار امارات و مديريت ترتيبات جانشيني بود.
اين فصل به پيشينه درگيريهاي درون خاندان آلنهيان در دهه ۱۹۲۰ ميپردازد؛ دوراني كه انتقال قدرت با ترورهايي ميان برادران و بستگان همراه بود.
در اين روايت آمده است كه سلطان بن زايد، پدر شيخ زايد، پس از كشتن برادرش حمدان و با همكاري برادر ديگري به قدرت رسيد؛ برادري كه بعدها به دست صقر، يكي ديگر از برادرانش، كشته شد. پس از اين سلسلهترورها در خاندان حاكم، مادر شخبوط و زايد از پسرانش خواست تعهد بدهند كه ديگر هرگز براي دستيابي به قدرت، بستگان خود را به قتل نرسانند. نويسنده اين واقعه را نقطه عطفي در سازوكار انتقال قدرت در ابوظبي ميداند.
اين كتاب روايت ميكند كه شيخ زايد با بريتانياييها به توافق رسيد تا در ازاي حمايت آنها از بركناري برادرش، شخبوط، روند توسعه ميدانهاي نفتي و زيرساختها را تسريع كند.
در سال ۱۹۶۶، نيروهاي بريتانيايي كاخ شخبوط را محاصره كردند و او را بدون خونريزي از قدرت كنار زدند تا زمينه براي به قدرت رسيدن زايد فراهم شود.
نويسنده توضيح ميدهد كه تسلط بر ذخاير عظيم نفتي ابوظبي، شيخ زايد را به يكي از ثروتمندترين حاكمان جهان تبديل كرد. اين منابع مالي به او امكان داد نهادهاي دولتي را ايجاد كند، ارتش را توسعه بدهد و روابط خود را با قدرتهاي غربي گسترش دهد. شيخ زايد همچنين از ازدواجهاي متعدد براي تحكيم اتحاد با قبايل و خانوادههاي بانفوذ استفاده كرد. او ۹ همسر و دستكم ۳۰ فرزند دختر و پسر داشت و از اين ازدواجها براي تحكيم حكومت و گسترش شبكه وفاداريهاي خود بهره گرفت.
نويسنده بخشي از روند ظهور محمد بن زايد را با اشاره به جايگاه مادرش، فاطمه بنت مبارك، توضيح ميدهد؛ زني كه همسر محبوب شيخ زايد بود و 6 پسر براي او به دنيا آورد.
برخلاف مادران خليفه و سلطان كه شيخ زايد از آنها جدا شده بود، فاطمه توانست نفوذ خود را در خاندان حاكم حفظ كند.