ملاقات با خويش در پرده آخر

نمايشنامه كوتاه و نغزي كه امير عطاران تحت عنوان «خود 75ساله‌ام» نوشته است، روايتي كوتاه و خوشخوان از آب درآمده كه خواندنش در وانفساي زندگي در تلاطم دنيايي چنين ملتهب، كه محكوم به زيستن در آنيم، به مديتيشني دل‌انگيز مي‌ماند مخصوصا با پايان‌بندي آرام و خوشايندي كه دارد و آن نواي ساز و ربابي كه از دل برخي صفحاتش همراه با روايت‌هايي از مناجات خواجه عبدالله انصاري طنين‌افكن مي‌شود در جان مخاطب، مخاطبي كه همه آنچه را كه در كتاب مي‌خواند مي‌تواند بر صحنه تئاتر در برابر نگاه خود تجسم كند.
 به ‌طور كلي مواجهه انسان با نسخه متفاوتي از خويشتن در بستر زمان، يكي از عميق‌ترين كهن‌الگوهاي روان‌شناختي و دراماتيك است؛ ترفندي تمثيلي كه از بازخواني رنج و حسرت‌هاي فردي در «سرود كريسمس» چارلز ديكنز تا مكاشفه پوچ‌انگارانه‌ و تامل‌برانگيز كراپ بر سر نوارهاي صوتي جواني‌اش در «آخرين نوار كراپ» ساموئل بكت تكرار شده است. نمايشنامه «خود 75 ساله‌ام» كه به تازگي از سوي انتشارات نسل روشن به بازار كتاب آمده، در همين ساحت آشنا اما همواره تكان‌دهنده نفس مي‌كشد: تلاقي دو افق زيستي در ملاقات مردي در آستانه پيري با ورژن 40 ساله‌اش. اين رويارويي، در قالب فضاسازي‌ها، شخصيت‌پردازي و ديالوگ‌هاي به طنز و شور زندگي آميخته امير عطاران، بيش از آنكه صرفا مرور نوستالژيك خاطرات باشد، ساحت نوعي اندرزنامه اگزيستانسيال و محاكات معرفت‌شناسانه است؛ ديالوگي دروني ميان آنچه زيسته‌ايم و آنچه مي‌توانستيم باشيم كه نقاب‌هاي انكار روان را كنار مي‌زند تا در تقاطع پختگي و تشويش ميانسالي، انسان را به صلح با خويشتن فرابخواند؛ تو گويي هر كسي از پس 40 سالگي و ورود به سال‌هاي بيش‌انديشي و خودانتقادي و بازنگري در گذشته، به ديالوگ‌هاي پيرمرد اين نمايشنامه، كه فراخوان‌هايي براي صلح با خود، پذيرش خويش و زيستن در لحظه‌اند نياز دارد تا روحش از زخم‌هاي نااميدي و كمال‌گرايي و پيوسته انتقاد كردن‌ها و چرا چنين شد و چه بايد مي‌كردم‌هاي تلخكامانه رها شود: «مرد جوان: از خودت راضي‌اي؟ پيرمرد: تمام كساني كه بايد بدونن كه من كار درست رو انجام دادم مي‌دونن... مرد جوان: خودم، خدام، جهان هستي. پيرمرد: سه ناميرا، وقتي اينا مي‌دونن كه ما درست‌ترين كار ممكن رو انجام داديم ديگه نگران چي مي‌تونيم باشيم؟... مرد جوان: ما براي چي به اين دنيا اومديم؟... رسالتمون چيه؟ پيرمرد: فقط بودن در لحظه حال و زيستن آگاهانه هست كه تو رو مي‌رسونه به اوج شكرگزاري بابت اين حضور... من احساس مي‌كنم ما براي اهداف بزرگ‌تري اينجا هستيم پسر... براي بودن، حس كردن، لمس كردن، ديدن، شنيدن، زندگي كردن، تجربه كردن، آموختن، نفس كشيدن، غزل سرودن، اينا رو بايد مخابره كني بالا... زيبا ببين، دل‌نشين بشنو، پسنديده ارزيابي كن، قضاوت نداشته باش و اينو فراموش نكن كه هرچي اتفاق مي‌افته خير محضه.» 
و در نهايت بايد گفت «خود 75ساله‌ام» دعوتنامه‌اي است براي آشتي با خويشتن خويش؛ دعوتي تا مخاطب به كمك آن در تلاطم روزگار با باوري ژرف و دروني ايمان بياورد كه هر آنچه از سر گذرانده است، خير محض بوده و بايد كه همچنان ادامه داد.