آيت‌الله صانعي:
ما با نوآوري بر پايه فقه جواهري
و فقه شيخ انصاري موافقيم
گروه اجتماعي | مرحله پاياني دومين نشست از سلسله نشست‌هاي فقه پژوهي موسسه فقه‌الثقلين با موضوع «چالش‌هاي حقوق زنان در فقه» صبح روز پنجشنبه با حضور حضرات آيات صانعي، بيات زنجاني، سيدحسن خميني، بجنوردي، موسوي تبريزي، عابديني، مقدس، عرب، مرتضوي، ايازي و جمعي از استادان حوزه و دانشگاه و فعالان حوزه زنان و حقوق بشر در شهر قم برگزار شد. «اعتماد» در اين شمار ه گزارش سخنان آيت‌الله العظمي صانعي را منتشر مي‌كند و در شماره‌هاي آتي سخنان ساير سخنرانان منتشر خواهد شد.
آيت‌الله العظمي صانعي در اين نشست گفت: همايشي كه امروز در قم براي حقوق زنان در فقه اسلامي برگزار شده براي بنده هم جاي تاسف و جاي خوشحالي دارد. جاي خوشحالي است كه فكر عقلاني بودن و مطابق با فطرت بودن اسلام در حوزه علميه و دانشگاه دارد پر و بال مي‌گيرد؛ اما جاي تاسف است كه در زمان حضرت امام دشمن اجازه نداد كه اين فقيه بزرگوار كم‌نظير يا بي‌نظير بتواند حقايق اسلامي را به صورت آشكار بيان كند و اين همايش‌ها زير نظر او برگزار شود.
اين فقيه نوانديش افزود: اي كاش امام زنده بود و ما چهره نوانديش و ژرف‌انديش او را بيشتر مي‌ديديم. شما به فقه امام نگاه كنيد؛ از كتاب الطهاره تا كتاب قبض و اقباض كه در نجف گفته در همه جا امام تحقيق و مطلب جديد دارند. صاحب جواهر و صاحب مفتاح‌الكرامه گاهي تند مي‌روند اما امام هيچگاه تند نمي‌رفت. در مساله غنا و موسيقي كه مرحوم فيض حرمت را حرمت محتوايي مي‌داند همه به او حمله مي‌كنند و امام مي‌گويد حمله ندارد و جواب او را بدهيد. آيت‌الله العظمي صانعي تصريح كرد: ما با نوآوري بر پايه فقه جواهري و فقه شيخ انصاري موافقيم. نوآوري بايد بر اساس كتاب و سنت و عقل باشد. اما خارج از اين راه را كه بنشينيم و بگوييم در اسلام چنين چيزي نبوده و ما الان مي‌خواهيم بگوييم يا اين مطلب خلاف عقل است و ما مي‌خواهيم آن را موافق عقل جلوه دهيم را قبول نداريم و معتقديم اسلام همه چيز را بيان كرده است. پيامبر فرمودند « ما من شيء يقربكم من الجنة ويباعدكم عن النار الا وقد امرتكم به، وما من شيء يقربكم من النار ويباعدكم عن الجنة الا وقد نهيتكم عنه» همه آنچه را كه عامل سعادت بوده من بيان كردم و همه آنچه را كه عامل شقاوت بوده را بيان و نهي كردم. آيت‌الله العظمي صانعي گفت: براي اينكه بتوانيم در قوانين پيشرفت كنيم يك راه اين است كه به حرف‌هاي شيخ در بحث اصول در موضوع اجماع عنايت داشته باشيم. اجماعي كه از زمان ائمه به ما رسيده را حجت بدانيم. اما اجماع از زمان شيخ طائفه را براي چه؟ هركسي هر حرفي مي‌زند فوري نگوييم خلاف اجماع گفته است. ببينيم خلاف كدام اجماع سخن گفته است.آيت‌الله العظمي صانعي خواستار دقت بيشتر در تفسير آيات و روايت شد با اشاره به آيه « لم يجعل‌الله للكافرين على المومنين سبيلا» گفت: در خود آيه احتمالاتي مطرح است: يكي از آنها اين است كه براي دليل و برهان باشد، يكي اين است كه براي قيامت است و يك احتمال هم اين است كه براي قانونگذاري است. در قانونگذاري سبيلي براي كافر بر مومن نيست. علامه طباطبايي مي‌گويد همه اين موارد مدنظر است. اما خدا مي‌گويد «للكافرين». كفر غير از عدم اسلام است. حالا ما اين آيه را بر همه غيرمسلمانان جاري كرده و آنها را از همه حقوق محروم مي‌كنيم. اگر شخص شهادتين بگويد و دزدي كند و اختلاس كند همه حقوق را دارد؛ اما اگر از باب قاصر بودن نگويد چه؟ اگر فرد در اصول اعتقادات قاصر باشد چه؟ اينها غيرمسلم هستند نه كافر؛ ثانيا اصلا سبيلي نيست. مالكيت چون مستلزم سلطه بر مملوك است ممنوع است؛ اما اينجا قانون وجود دارد و اگر شخص طبق آن عمل نكرد با او برخورد مي‌شود.
آيت‌الله العظمي صانعي سپس با اشاره به عبارت «كل شيء مطلق حتي يرد فيه نهي» گفت: همه چيز آزاد است مگر اينكه حرمت بيايد. در مباحات يك طرف را نظام انتخاب مي‌كند تا هرج و مرج ايجاد نشود. مي‌خواهي به خارج بروي بايد گذرنامه بگيري و مي‌خواهي مطب بزني بايد مجوز بگيري. اينها همه مباح است و طرف آزاد است اما قوانين جلو شما را مي‌گيرد. يعني يك طرف مباح را با قانون و حفظ نظام مي‌بنديم. الان درباره سن ازدواج بحث است. برخي مي‌گويند دختر 9 ساله را با مرد 50 ساله به عقد هم در بياوريد. اگر مصلحت‌انديشان مملكت گفتند سن 15 يا 18 سال باشد و با مرد هم اختلاف سن زياد نداشته باشد، همان مي‌شود؛ يعني يك طرف مباح را گرفته و يك طرف را رها كرده‌اند. كجاي آن خلاف شرع است؟ اگر همه اينها را خلاف شرع بدانيم براي حكومت چيزي نمي‌ماند.