اجراي متمم قانون شهروندي، مسلمانان هندي را نشانه گرفت
دانشجويان در برابر دولت
دولت هند براي خاموش كردن اعتراض‌ها، اينترنت را قطع كرد
هديه عابدي
در روزهاي اخير هزاران دانشجوي هندي به خيابان‌ها آمدند تا عليه قانون بحث‌برانگيزي كه تنها به افراد غير مسلمان اجازه شهروندي اين كشور را مي‌دهد، اعتراض كنند. به نوشته وبسايت «بي بي‌سي» آنها به اين دليل دست به اعتراض زده‌اند چون «متمم قانون شهروندي» را تبعيض‌آميز دانسته و آن را بخشي از برنامه ناسيوناليستي هندوها براي به حاشيه راندن 200 ميليون اقليت مسلمان هندي مي‌دانند. نارندرا مودي، نخست وزير هند مي‌گويد كه اين قانون جديد « براي كساني است كه سال‌ها در خارج از هند با آزار و اذيت ديگران روبرو شده‌اند و به جز هند هيچ جايي براي رفتن ندارند.» (البته در اين ميان اشاره‌اي به مسلمانان نكرده است.)
اين تظاهرات در ابتدا پس از اعمال خشونت پليس در دو دانشگاه شهر دهلي و عليگر آغاز شد. پليس هند به محوطه دانشگاه وارد شده و به دانشجوياني كه در كتابخانه، سالن‌هاي مطالعه و سرويس‌هاي بهداشتي بودند، حمله كرده است. ويدئو‌هاي ناراحت‌كننده اين خشونت رسانه‌اي شده و موجب افزايش خشم مردم در كل كشور شده است. دانشگاه آشوكا به عنوان يكي از بزرگ‌ترين دانشگا‌ه‌هاي خصوصي هند، در بيانيه‌اي اين اقدام را «خشونت دولتي» خوانده است. گروه حقوق بشري «عفو هند» به دولت اين كشور يادآور شده است كه «دانشجويان حق اعتراض دارند.» يك دانشجوي حقوق در يكي از ويدئو‌ها با ناراحتي مي‌پرسد: «آيا ما واقعا دموكراسي داريم؟»دولت تحت حاكميت حزب بهاراتيا جاناتا يا حزب مردم هند به رهبري مودي از هرگونه مخالفت ناراحت مي‌شود و كاملا مشخص است كه اين‌بار دانشجويان را منبع مشكل مي‌داند. اما اعتراضات اخير دانشجويان چند نكته را درباره وضعيت عمومي كشوري كه نيمي از جمعيت آن زير 25 سال است، مشخص مي‌كند.
اول اينكه، دانشجوياني از ديگر اجتماعات كه مستقيما تحت تأثير اين قانون قرار ندارند نيز به دانشجويان مسلمان پيوسته‌اند. به گفته اجاز اشرف، تحليلگر، اين تظاهرات «اين آرمان را زنده كرده است كه همه هندي‌ها، صرف نظر از هويت ديني‌شان در برابر قانون يكسانند و از حقوق شهروندي مساوي برخوردار هستند.»
دوم، پس از يك سري مشكلات در جامعه - ابطال وضعيت ويژه كشمير، نگراني‌ها درمورد ثبت نام شهروندان، حملات هدفمند و حضور سياسي كمرنگ – مسلمانان به خيابان‌ها ريختند تا حضور خودشان را در صحنه اعلام كنند. ممكن است بسياري بگويند تحت حكومت مودي، جامعه مسلمانان هند تقريبا «نامرئي» شده است. به گفته اشرف، اعتراضات دانشجويي «نقطه عطفي در زندگي سياسي مسلمانان خواهد بود.»نكته قابل توجه اين است كه اين تظاهر‌كنندگان در محوطه دانشكده‌هايي ايجاد شده كه اصولا از سياست‌هاي اعتراض و آشفتگي به دور هستند – مانند، دانشكده اقتصاد و مهندسي.اين نشان مي‌دهد كه اعمال خشم بيش از حد از سوي قانون مي‌تواند به دليل اقتصاد ضعيف و وجود بي‌كاري باعث ايجاد نااميدي گردد. جوانان هندي با نااميدي اعتراض مي‌كنند. آنها معتقدند كه دولت به جاي اعمال فشار از طريق يك قانون تفرقه‌آميز كه مي‌تواند باعث چند قطبي شدن بيشتر هند شود بايد مشكل اقتصاد كند را حل كند.
نكته جالب اينجاست كه بسياري از هواداران دولت نيز از اقدامات اخير آن انتقاد كرده‌اند. چتان بهجت، نويسنده هندي، كه يكي از حاميان سخت مودي است، بر سر اقدامات پليس به‌شدت از دولت انتقاد كرده است. او مي‌گويد: «بايد از تمامي دانشگاه‌ها محافظت شود. كساني كه روياي يك شاه هندو را در سر دارند اين نكته را به ياد داشته باشند. حتي اگر من هم به تعصبات شما احترام بگذارم، باز شما نمي‌توانيد 200 ميليون نفر از مسلمانان را از هند دور كنيد. حتي تلاش براي انجام چنين كاري هند را خواهد سوزاند، ميزان درآمد ناخالص ملي به‌شدت كاهش يافته و امنيت و شغل فرزندان‌تان به خطر خواهد افتاد. از اين روياهايتان دست‌برداريد!»
اما تاريخ مملو است از نمونه‌هاي اعتراضات دانشجويي كه به دليل فقدان سياسي گسترده‌تر و عدم حمايت اجتماعي از بين رفته‌اند. اين‌بار نيز ممكن است فرقي با دفعات قبلي نداشته باشد. دير يا زود اين دانشجويان معترض مجبور به بازگشت به كلاس‌هاي‌شان خواهند شد. و اين مشخص مي‌كند كه چرا بسياري مي‌گويند احزاب مخالف هند بايد وضعيت كنوني را دريابند و خطر را به جان بخرند. اما اين احزاب دچار تفرقه و نااميدي‌اند. در حال حاضر به نظر مي‌رسد حزب مردم هند دچار همان اشتباهي شده است كه كنگره اين كشور پس از تجاوز به يك دانش‌آموز، در اعتراضات سال 2012 دهلي مرتكب شد. آنها از مذاكره با معترضان جوان سرباز زدند. اين حزب مي‌توانست براي مذاكره در مورد بازگشت به صلح در محوطه دانشگاه‌ها و خيابان‌ها يكي از وزراي ارشد را به آنجا بفرستند. اما مودي در عوض مسلمانان و «مردم پاكستان» را عامل اين خشونت دانسته است.
به گزارش شبكه «الجزيره»، پس از اينكه قانون اعطاي تابعيت به هندوها، پارسيان، سيك‌ها، بوداييان، جين‌ها و مسيحيان «تحت تعقيب» كه پيش از 31 دسامبر 2014 از بنگلادش، پاكستان يا افغانستان وارد اين كشور شده‌اند، اعمال شد و فقط مسلمانان بودند كه به آنها اجازه ورود داده نشد، اعتراضات گسترده‌اي در هند شكل گرفت. سه دليل اصلي براي اين اعتراضات وجود دارد.
خشم عليه «مهاجران خارجي»
در ايالت آسام كه با بنگلادش، ميانمار و چين هم‌مرز است، معترضان در شهر گوآهاتي و ديگر مناطق به دليل ترس از قانون جديدي كه هندوهاي بنگلادش را تشويق به استقرار در اين منطقه مي‌كند، به خيابان‌ها آمدند. تاكنون 6 نفر در ايالت آسام كشته شده‌اند كه چهار مورد با ضرب گلوله پليس بوده است. اهالي اين ايالت معتقدند كه اين قانون موجب اين مي‌شود كه هندوهاي بنگلادش منابع را از آن خود كنند و زبان، فرهنگ و سنن آنها را به خطر بيندازند. نيروهاي نظامي در اين ايالت مستقر شده‌اند و اينترنت موبايل حداقل در 10 ناحيه قطع شده است.
به نوشته «نيويورك تايمز» هند به عنوان بزرگ‌ترين دموكراسي جهان، دسترسي به اينترنت را بيش از هر كشور ديگري قطع مي‌كند. تنها در اين هفته 60 ميليون نفر از مردم اين كشور هيچگونه خدمات اينترنتي دريافت نكرده‌اند. دولت هند براي مقابله با اعتراضات به وجود آمده از تاكتيك قطع اينترنت براي خاموش كردن اعتراضات استفاده مي‌كند. هندوستان در موضوع قطع دسترسي به اينترنت از سوي دولت رتبه نخست جهان را دارد. اين كشور تنها در سال گذشته 134 مرتبه اقدام به قطع اينترنت كرده و امسال نيز تاكنون 93 قطعي اتفاق افتاده است.
200 ميليون مسلمان دچار ترس از حاشيه‌نشيني شده‌اند
دومين دليل ايجاد خشم عليه قانون شهروندي خصوصا در ميان دانشجويان مسلمان اين است كه به نظر مي‌رسد اين قانون بخشي از اهداف مودي براي به حاشيه راندن 200 ميليون مسلمان هندي است.
همبستگي معترضان در سراسر هند
سومين و آخرين دليل ايجاد اين اعتراضات به دليل حمله پليس به محوطه جامعه مليه اسلاميه (دانشگاه دهلي) و دانشگاه اسلامي عليگر و ايجاد خشم در ميان دانشجويان و اساتيد دانشگاه‌ها بوده است. به محض اينكه تصاوير و ويدئو‌هاي مربوط به خشونت پليس در اين دانشگاه‌ها در رسانه‌هاي اجتماعي منتشر شد، اعتراضات شديدي در دانشگاه‌ها و كالج‌هاي مناطق مختلف هند آغاز شد.وبسايت «سي‌ان‌ان» نيز در اين خصوص اين سوال را مطرح مي‌كند كه آيا مودي در خصوص قانون شهروندي جديدش زياده‌روي كرده است؟اين وبسايت در پاسخ به اين سوال صراحتا اعلام مي‌كند اين قانون عملا 2 ميليون نفر را بي‌وطن مي‌كند كه بيشتر آنها مسلمان هستند. درحالي كه مودي براي رونق بخشيدن به مناطق فقيرنشين و ريشه كن كردن فساد تلاش مي‌كند، تاكيد وي بر قدرت بخشيدن به اكثريت هندو باعث افزايش نگراني‌ها در ميان اقليت مسلمان شده است.