گروه سياسي
روزهاي منتهي به سه‌شنبه و چهارشنبه 17 و 18 فروردين 1405 براي بسياري از ايرانيان همراه با بيم و اميد بسياري سپري شد. از يك طرف تهديدات تند ترامپ درخصوص زدن زيرساخت‌هاي كشور باعث بروز برخي نگراني‌ها شده بود و از سوي ديگر، اخبار جسته و گريخته‌اي كه در خصوص مذاكرات پشت‌پرده در اسلام‌آباد شنيده مي‌شد، دورنمايي از اميدواري را ايجاد كرده بود. اخبار تكميلي آرام آرام از راه رسيدند، ابتدا يكي از روزنامه‌نگاران امريكايي تویيتي درباره نتيجه بخش بودن مذاكرات منتشر و بلافاصله آن را پاك كرد و نهايتا خبري كه بسياري در انتظار آن بودند از راه رسيد. خبرگزاري‌هاي داخلي و خارجي خبر عقب‌نشيني ترامپ و به ثمر نشستن مقاومت ايرانيان را منتشر كردند. بر اين اساس با پذيرش درخواست‌هاي 10گانه ايران به عنوان زيربناي مذاكرات، آتش‌بس دو هفته‌اي آغاز شد.
اين گونه بود كه شوراي امنيت ملي ايران در اطلاعيه‌اي با اعلام پذيرش آتش بس دو هفته‌اي در جنگ با امريكا و اسراييل و تاييد مذاكرات در اسلام‌آباد پاكستان (از روز جمعه 21 فروردين) و بازگشايي تنگه هرمز تحت مديريت ايران تاكيد كرد: «ايران به يك پيروزي عظيم دست پيدا كرد و امريكاي جنايتكار را مجبور به پذيرش طرح 10 ماده‌اي خود كرد كه در آن امريكا به طور اصولي متعهد به عدم تجاوز، استمرار كنترل ايران بر تنگه هرمز، پذيرش غني‌سازي، رفع همه تحريم‌هاي اوليه و ثانويه، خاتمه تمامي قطعنامه‌هاي شوراي امنيت و شوراي حكام، پرداخت خسارت ايران، خروج نيروهاي رزمي امريكا از منطقه و توقف جنگ در همه جبهه‌ها شده است.»
بلافاصله پس از اعلام آتش بس دو هفته‌اي دامنه وسيعي از واكنش‌ها و اظهارنظرها از سوي فعالان سياسي، تحليلگران و كارشناسان داخلي و خارجي بازتاب پيدا كرد. در اغلب اين تحليل‌ها، ايران به عنوان طرف پيروز اين نبرد معرفي و از ترامپ به خاطر گشودن چنين جبهه نبرد بيهوده‌اي انتقاد شد. اما بنيان پيروزي ايران در اين نبرد ناجوانمردانه بر چند ستون اصلي بنا شد؛ نخست، عملكرد شجاعانه نيروهاي نظامي و امنيتي ذيل تدابير رهبري شهيد و رهبر سوم انقلاب بود كه ايران را به سمت چنين توفيقي رهنمون ساخت. ضلع دوم اين پيروزي، مشاركت و حضور مردم وطن‌دوست ايران بود كه با حضور در صحنه و حمايت از تماميت ارضي ايران، دشمن را به عقب راندند. ضلع سوم و مهم اين توفيق، بدون ترديد تدابير معقول و سازنده دولت چهاردهم است كه به عنوان پشتيبان و برنامه‌ريزي و تامين‌كننده نيازهاي مردم و نيروهاي نظامي، امكان توفيق در اين جنگ را فراهم ساخت. هرچند انتظار برخي اخبار كذب در خصوص دولت و ايجاد دو قطبي‌هاي غيرضروري ميان ديپلماسي و ميدان از سوي برخي افراد و گروه‌ها، خستگي را به تن دولتي‌ها نشاند، اما حمايت‌هاي گسترده مردم و نخبگان از عملكرد رييس‌جمهور و كابينه و مديران دولتي، اين خستگي‌ها را يك جا زدود.
به نظر مي‌رسد آتش بس دو هفته‌اي فرصت مناسبي باشد تا نگاهي به عملكرد دولت چهاردهم تابانده شود كه در يكي از حساس‌ترين برهه‌هاي تاريخ سياسي، اقتصادي، نظامي و تاريخي كشورمان، توانست زمينه يك پيروزي سرنوشت ساز را فراهم سازد.
1) نقش دولت در اداره جنگ
يكي از بخش‌هاي مهم نقش‌آفريني دولت در جنگ 40 روزه به پشتيباني دولت از بخش‌ها و اركان مختلف درگير در نبرد بازمي‌گردد. از نيروهاي ارتش و سپاه گرفته تا نيروهاي انتظامي و امنيتي براي اجراي درست وظايف خود به امكانات، ابزارها و تداركاتي نياز داشته و دارند كه توسط دولت تامين مي‌شود. از تك تك گلوله‌هاي شليك شده گرفته تا ادوات نظامي و ترابري مورد نياز، پهپادهاي توليد شده و... ماحصل تلاش‌هايي است كه وزارت دفاع دولت چهاردهم آن را تامين كرده است. تنها 3 روز از جنگ 40 روزه اخير گذشته بود كه سخنگوي وزارت دفاع در گفت‌وگويي رسانه‌اي اعلام كرد: «ذخاير راهبردي نيروهاي مسلح براي تداوم جنگ و شكست دادن تمام عيار دشمن از قبل فراهم شده است.» در واقع دولت با پيش‌بيني درست تحركات دشمن زمينه‌هايي را فاهم ساخت كه ايران براي مقابله بلندمدت با دشمن آماده شود.
سخنگوي وزارت دفاع با پيش‌بيني شكست دشمن در مواجهه با ايران يادآور شد: «با توجه به قابليت‌ها و توان ادامه جنگ بلندمدت توسط رزمندگان ايران شكست دشمن، قطعي است. قابليت‌ها و ظرفيت‌هاي پشتيباني براي نيروهاي مسلح از قبل تامين شده و وزارت دفاع در تامين تجهيزات و تسليحات لازم براي يك جنگ بلندمدت را هم آماده كرده است.» بر اساس اعلام مسوولان وزارت دفاع دولت چهاردهم بيش از 90 درصد تسليحات ايران در داخل كشور توليد مي‌شود و ايران از اين منظر كاملا متكي بر توان داخلي است. بر اين اساس دولت چهاردهم با تدارك اصولي و درست نيازهاي تسليحاتي و ادوات نظامي، زمينه پيروزي را براي نيروهاي نظامي و امنيتي كشور فراهم ساخت.
2) دستاورد اداره مناسب جامعه و كشور
« بايد از دولت به خاطر تامين نيازهاي مردم و ايجاد آرامش در جامعه قدرداني كرد.» اين عباراتي است كه مهرداد بذرپاش، فعال سياسي اصولگرا و وزير راه و شهرسازي دولت شهيد رييسي در خصوص عملكرد دولت چهاردهم در كشاكش جنگ 40 روزه مطرح مي‌كند. به اعتقاد بذرپاش و بسياري از فعالان سياسي ديگر، دولت چهاردهم به خوبي توانست زمينه‌هاي ايجاد آرامش و اميد را در جامعه فراهم سازد تا نيروهاي نظامي و مردمي در نهايت آرامش رو در روي دشمن بيروني بايستند و از كيان كشور دفاع كنند.
اساسا مقابله با دشمن بيروني نيازمند يك آرامش كامل در درون است. تامين اقلام اساسي و سوخت مورد نياز مردم، اقلام بهداشتي و دارويي مورد نياز، جلوگيري از خاموشي‌ها، توزيع اقلام ضروري و... بخشي از تلاش‌هايي بود كه دولت چهاردهم صورت داد و اين آرامش زيربناي پيروزي نهايي را فراهم ساخت. مردم ايران هر زمان كه براي خريد و تامين نيازهاي روزمره خود به فروشگاه‌ها، بازارچه‌ها، بازارهاي ميوه و تر‌بار و پمپ بنزين‌ها مراجعه كردند، متوجه شدند كه كوچك‌ترين كمبود و مشكلي وجود ندارد و همين آرامش باعث شد تا مردم در كنار نيروهاي نظامي تنها به فكر عقب راندن دشمن از سرزمين آبا و اجدادي خود باشند. همزمان با شرايط جنگي كشور، دولت با اجراي بسته‌اي از اقدامات حمايتي ازجمله پرداخت پيش از موعد يارانه‌ها و پرداخت حقوق كاركنان، تسهيل در نظام بانكي و تقويت ذخاير كالاهاي اساسي براي تامين معيشت مردم وارد عمل شد. در بخش تامين كالاهاي اساسي و تقويت سبد غذايي خانوارها نيز اقداماتي صورت گرفته است. در همين راستا سه قلم كالاي جديد شامل ماهي، ميگو و گوشت بوقلمون به طرح كالابرگ افزوده شده تا دسترسي مردم به منابع پروتئيني متنوع‌تر افزايش يابد. در كنار اين اقدامات، روند ترخيص كالاها از بنادر نيز بدون وقفه ادامه پيدا كرد. اين اقدام با هدف جلوگيري از اختلال در زنجيره تامين و تسريع در ورود كالاهاي مورد نياز كشور به چرخه توزيع انجام شد.
از سوي ديگر رييس شوراي اطلاع‌رساني و سخنگوي دولت به صورت روزانه گزارشي از اقدامات اساسي دولت براي بهبود شاخص‌هاي زيست مردم را ارائه كرده و به افكار عمومي اطمينان مي‌دادند كه هيچ كمبودي در تامين اقلام اساسي شكل نخواهد گرفت. از سوي ديگر زيرمجموعه‌هاي دولت در وزارت بهداشت و درمان، هلال احمر، سازمان بهزيستي، سازمان محيط زيست، وزارت راه و شهرسازي و... همگي تلاش كردند تا زمينه‌اي را فراهم سازند تا مردم در ايام جنگ با كمبودي مواجه نشوند.
3) نقش‌آفريني درست در حوزه ديپلماسي
يكي از دستاوردهاي مهم دولت چهاردهم در حوزه ديپلماسي ظهرور و بروز پيدا كرد. دولت چهاردهم با درك درست شرايط كشور، همزمان با تدابير اتخاذ شده در ميدان، بخش ديپلماسي را نيز تقويت كرد تا منافع ملي ايرانيان در عالي‌ترين سطح محقق شود. مسير ديپلماسي ايران به دستور رهبر معظم انقلاب توسط شوراي عالي امنيت ملي به رياست رييس‌جمهور و با راهبري وزارت امور خارجه به عنوان مجري پيش مي‌رود. بر اين اساس سفارتخانه‌هاي كشورمان در سراسر جهان با استفاده از ديپلماسي عمومي تلاش كردند صداي مردم ايران را به گوش جهانيان برسانند. تویيت‌هاي سفارتخانه‌هاي ايران در آفريقاي جنوبي، انگليس، اتريش، آلمان، پاكستان و... در اين زمينه مثال‌زدني است. هم شخص وزير امور خارجه و هم سخنگو و معاونان ايشان مرتب در حال اطلاع‌رساني و گفت‌وگو با افكار عمومي بين‌المللي بودند. بقايي، سخنگوي وزارت خارجه بعضا روزانه دو الي سه بار نشست خبري برگزار مي‌كردند. در راس اين تلاش‌ها رييس‌جمهور با رهبران ساير كشورها ارتباط برقرار كرده و واقعيت جنگ را به گوش رهبران جهاني مي‌رساند. گفت‌وگوهاي مستمر پزشكيان با مكرون، شهباز شريف، اردوغان و... بخشي از اين تلاش‌هاي ديپلماتيك را شكل داد. اينكه رهبران كشورهاي اروپايي و كشورهاي عضو ناتو به درخواست‌هاي مستمر ترامپ براي مداخله در جنگ و بازگشايي تنگه هرمز پاسخ مثبت ندادند، ناشي از تلاش‌هاي ديپلماتيكي بود كه دولت چهاردهم آن را هدايت مي‌كرد.
4) ايجاد همبستگي اجتماعي
مسعود پزشكيان با شعار اتحاد و وفاق ملي روي كار آمد و در تمام دوران رياست‌جمهوري خود اين رويكرد را دنبال كرده است. در 40 روز جنگ اخير هم پزشكيان كه پس از رهبري دومين پروتكل حفاظتي سخت و سنگين را داشت و دو بار از سوي دشمنان براي ترور ايشان تلاش شده بود، اما همواره با حضور در مجامع مردمي، ارتباط نزديك خود با شهروندان را حفظ كرد. اوج اين حضور ميداني رييس‌جمهور در راهپيمايي روز قدس متبلور شد كه بازخوردهاي وسيعي در سطح داخلي، منطقه‌اي و جهاني پيدا كرد. در شرايطي كه دشمنان تلاش داشتند اين تصوير را جا بيندازند كه ارتباط مسوولان ايراني با مردم قطع شده، اما حضور رييس‌جمهور، معاونان ايشان و وزراي كابينه در جمع مردم اين نقشه دشمنان را بي‌اثر ساخت. ضمن اينكه شور و نشاط قابل توجهي ميان مردم نيز ايجاد كرد. بالاتر از همه دولت روحيه مقاومتي در سطح عالي ترسيم كرد. در كنار مردم و نيروهاي نظامي، دولت نيز نشان داد كه همراه مردم و سربازان ايراني است و دغدغه‌هاي آنان را پاسخ مي‌دهد.