نه به پلاستيك انتخاب مسوولانه امروز
هاتف هاتفي‌پور
رويدادهاي اخير و آسيب‌ديدگي برخي واحدهاي پتروشيمي توليدكننده مواد اوليه بطري‌ها و بسته‌بندي‌هاي پلاستيكي، بار ديگر يك واقعيت مهم را پيش روي ما قرار داده است: وابستگي شديد به پلاستيك، نه‌تنها محيط‌زيست، بلكه تاب‌آوري اقتصادي و اجتماعي جامعه را نيز تحت تاثير قرار مي‌دهد. اختلال در توليد اين مواد، فورا اثر خود را بر زنجيره تامين، قيمت‌ها و رفتار مصرفي نشان مي‌دهد و به ما يادآوري مي‌كند كه بسياري از نيازهاي روزمره در حقيقت عادت‌هايي قابل اصلاح هستند. در چنين شرايطي بهترين واكنش صرفا جبران كمبود يا افزايش توليد نيست، بلكه بازنگري در الگوي مصرف و حركت به سوي جايگزين‌هاي پايدار است. اينجاست كه كمپين «نه به پلاستيك» معنايي تازه مي‌يابد؛ حركتي ساده اما اثرگذار كه هدف آن، كاهش مصرف بطري‌ها، ليوان‌ها، كيسه‌ها و بسته‌بندي‌هاي يك‌بار مصرف و جايگزيني آنها با گزينه‌هاي سبزتر و بادوام‌تر است. يكي از مهم‌ترين گام‌ها براي موفقيت چنين حركتي، آغاز آن از درون سازمان‌ها و نهادهاي بزرگ كشور است. دستگاه‌هاي دولتي، نهادهاي عمومي و مجموعه‌هاي شبه‌دولتي به دليل گستردگي ساختار اداري و حجم بالاي مصرف روزانه مي‌توانند نقشي تعيين‌كننده در كاهش مصرف پلاستيك ايفا كنند.
حذف ليوان‌ها و بطري‌هاي يك‌بار مصرف در جلسات اداري، استفاده از ظروف و بطري‌هاي چندبار مصرف در محيط‌هاي كاري و اصلاح الگوي مصرف در مجموعه‌هاي بزرگ، نه‌تنها به كاهش چشمگير پسماند كمك مي‌كند، بلكه پيام روشني از تعهد حاكميتي به حفاظت از محيط‌زيست به جامعه منتقل خواهد كرد. كاهش مصرف پلاستيك تنها يك توصيه محيط‌زيستي نيست، بلكه اقدامي هوشمندانه براي كاهش هزينه‌ها، تقويت تاب‌آوري و ارتقاي مسووليت اجتماعي است. كسب‌وكارها، سازمان‌ها و شهروندان مي‌توانند با كوچك‌ترين تغييرات (از حذف ليوان يك‌بار مصرف تا استفاده از بطري‌هاي چندبار مصرف يا كيسه‌هاي پارچه‌اي) جرياني سازنده ايجاد كنند كه اثر آن بسيار فراتر از محيط كار يا خانه باشد. تجربه نشان داده است كه تغييرات بزرگ، از انتخاب‌هاي كوچك آغاز مي‌شوند.
امروز بحران زنجيره تامين پلاستيك، نه فقط چالشي براي صنايع، بلكه فرصتي تاريخي براي اصلاح رفتار مصرفي كشور است. فرصتي براي اينكه به جاي دنبال كردن راحتي كوتاه‌مدت به پيامدهاي بلندمدت انتخاب‌هايمان فكر كنيم. اكنون زمان آن است كه مصرف كمترِ پلاستيك را به عنوان يك تصميم آگاهانه و مسوولانه بپذيريم؛ تصميمي كه از يك فرد آغاز مي‌شود، اما مي‌تواند به موجي گسترده در جامعه تبديل شود.