تعويق آزمون دستياري؛ ضرورتي براي حفظ عدالت آموزشي و آرامش رواني پزشكان جوان
اميرحسين ليثي
در ماه‌هاي اخير، كشور روزهاي دشوار و پرالتهابي را پشت سر گذاشته است؛ روزهايي كه آثار رواني، اجتماعي و آموزشي آن بر تمام اقشار جامعه، به ويژه دانشجويان و پزشكان جوان، كاملا محسوس بوده است. فشارهاي ناشي از جنگ تحميلي، نگراني نسبت به امنيت و آينده، اختلال در روند عادي زندگي و آموزش، مشكلات اقتصادي و فرسودگي ذهني، شرايطي را ايجاد كرده كه نمي‌توان آن را در تصميم‌گيري‌هاي آموزشي ناديده گرفت. آزمون دستياري پزشكي، صرفا يك آزمون معمولي نيست. اين آزمون يكي از مهم‌ترين و سرنوشت‌سازترين مراحل علمي كشور به شمار مي‌رود كه آينده حرفه‌اي هزاران پزشك و كيفيت خدمات تخصصي نظام سلامت را در سال‌هاي آينده تعيين مي‌كند. طبيعي است كه برگزاري چنين آزموني، نيازمند حداقل شرايط آرامش رواني، ثبات ذهني و فرصت برابر براي آمادگي علمي داوطلبان باشد. آزمون دستياري دوره پنجاه و سوم كه قرار بود در دهم ارديبهشت ماه ۱۴۰۵ برگزار شود، در پي شرايط ويژه كشور به نيمه دوم تير ماه موكول شد؛ تصميمي كه در زمان خود اقدامي قابل تقدير و مسوولانه بود. اما واقعيت اين است كه آثار بحران‌هاي اخير همچنان ادامه دارد و بسياري از داوطلبان هنوز نتوانسته‌اند به شرايط عادي مطالعه و آمادگي علمي بازگردند. بخش زيادي از داوطلبان طي ماه‌هاي گذشته با مشكلات متعددي مواجه بوده‌اند؛ از جمله افزايش شديد فشارهاي رواني، اختلال در برنامه‌ريزي مطالعاتي، كاهش تمركز ذهني، فرسودگي رواني و افت توان يادگيري. در كنار اين مسائل، اختلال در دسترسي پايدار به اينترنت، منابع علمي و كلاس‌هاي آموزشي آنلاين نيز كيفيت مطالعه و آمادگي علمي را تحت تاثير قرار داده است.
تجربه‌هاي مشابه در سال‌هاي گذشته نيز نشان داده است كه در شرايط بحراني، امكان بازنگري در زمان برگزاري آزمون‌هاي مهم آموزشي وجود دارد. همان‌گونه كه در سال ۱۳۹۹ و همزمان با همه‌گيري كوويد-۱۹، آزمون دستياري پزشكي و دندانپزشكي با هدف حفظ سلامت و رعايت عدالت آموزشي تا اواخر مرداد ماه به تعويق افتاد، امروز نيز كشور در شرايطي قرار دارد كه مي‌تواند مستلزم تصميمي مشابه و مدبرانه باشد. ازسوي ديگر، در ماه‌هاي اخير شاهد حذف يا تعويق برخي آزمون‌هاي مهم آموزشي ازجمله آزمون «پره‌انترني» بوده‌ايم؛ تصميماتي كه نشان مي‌دهد در شرايط خاص، اتخاذ سياست‌هاي حمايتي و انعطاف‌پذير براي كاهش فشار بر دانشجويان و حفظ كيفيت آموزش، امري مسبوق به سابقه و قابل انجام است. بر همين اساس، به نظر مي‌رسد بازنگري در زمان برگزاري آزمون دستياري دوره پنجاه و سوم و تعويق آن به تاريخي مناسب‌تر -مشابه زمان برگزاري آزمون دستياري در سال ۱۳۹۹- مي‌تواند تصميمي منطقي، عادلانه و در راستاي حفظ كيفيت علمي آزمون باشد. تصميمي كه علاوه بر كاهش فشار رواني داوطلبان، امكان آمادگي علمي منصفانه‌تري را نيز فراهم مي‌كند. همچنين باتوجه به اجراي قانون پذيرش مستقيم در برخي رشته‌ها ازجمله طب اورژانس، بيهوشي، اطفال و بيماري‌هاي عفوني، مي‌توان در سال جاري و باتوجه به شرايط استثنايي كشور، امكان توسعه اين روند براي ساير رشته‌هايي كه هر ساله بخشي از ظرفيت آنها خالي مي‌ماند را نيز بررسي كرد. رشته‌هايي مانند داخلي، جراحي عمومي و زنان در برخي مناطق كشور با كمبود متقاضي مواجه هستند و اتخاذ سياست‌هاي حمايتي در اين حوزه مي‌تواند بخشي از نياز آينده نظام سلامت را جبران كند. بديهي است كه تصميم‌گيري متناسب با شرايط فعلي كشور، نه تنها به حفظ عدالت آموزشي و آرامش رواني داوطلبان كمك مي‌كند، بلكه درنهايت به نفع كيفيت نظام سلامت و آينده خدمات درماني كشور نيز خواهد بود. اميد است مسوولان محترم وزارت بهداشت و معاونت آموزشي، با نگاهي واقع‌بينانه و حمايتي، شرايط خاص امسال را در تصميم‌گيري‌هاي خود لحاظ كنند.
دبير كارگروه دانشجويان علوم پزشكي شوراي مشاوران نسل زد