امنيت رواني اراده شبانه

در روزگاري كه فضايي توام با ابهام و غيرقابل پيش‌بيني، بر بسياري از ابعاد زندگي اجتماعي سنگيني مي‌كند، موضوع «آتش‌بس» و ثبات روابط بين‌الملل، نه تنها يك موضوع سياسي، بلكه به دغدغه‌اي عميق براي سلامت روان جامعه تبديل شده است. امنيت رواني شهروندان، يكي از پايه‌هاي اساسي امنيت اجتماعي است. وقتي اخبار مربوط به آتش‌بس‌ها، توافقات شكننده، يا حتي تهديد به ازسرگيري تنش‌ها، فضاي رسانه‌اي را اشغال مي‌كند، ذهن انسان به‌ طور طبيعي درگير مي‌شود. اين درگيري ذهني، خود را به شكل اضطراب ناشي از ناامني بروز مي‌دهد و به نظر مي‌رسد اين اضطراب، به نوعي بزه‌ديدگي رواني است، زيرا افراد بدون آنكه در معرض تهديد فيزيكي مستقيمي باشند، قرباني فضايي مملو از ترس و عدم قطعيت مي‌شوند و اين رفتار مي‌تواند منجر به كاهش تمركز، تحريك‌پذيري و درنهايت، كاهش كيفيت زندگي افراد شود. در چنين فضايي، جامعه به‌ طور طبيعي به دنبال سازوكارهايي براي مقابله با اين اضطراب جمعي مي‌گردد. تجمعاتي كه با هدف حمايت از ارزش‌هاي انقلابي و نشان دادن همبستگي مردمي شكل مي‌گيرد، در اين بستر، از معنايي عميق‌تر برخوردار مي‌شود. اين حضور، صرفا يك واكنش احساسي يا ابراز عقيده نيست، بلكه يك مكانيسم دفاعي جمعي است كه ريشه در روان‌شناسي اجتماعي و حتي مفاهيم جرم‌شناسي دارد. از ديگاه جرم‌شناسي، اين حضور را مي‌توان به نوعي «كنترل اجتماعي غيررسمي» و «بازسازي انسجام اجتماعي» تفسير كرد. وقتي افراد در كنار يكديگر قرار مي‌گيرند، حس تنهايي در مواجهه با خطر يا اضطراب انفرادي كمرنگ مي‌شود. اين همبستگي، سرمايه اجتماعي جامعه را افزايش مي‌دهد و اراده شبانه، نمود قطعيت يافتن همين سرمايه اجتماعي است. اين اراده، بيانگر اين پيام است كه «ما تنها نيستيم.» اين حضور، نه خصمانه، بلكه «ترميم‌گر» است. ترميم‌گر حس امنيت رواني خدشه‌دار شده، ترميم‌گر اعتماد به آينده و ترميم‌گر پيوندهاي اجتماعي كه ممكن است تحت‌تاثير اخبار نگران‌كننده، سست شده باشد. در واقع اين تجمعات، پاسخي آگاهانه به تلاش احتمالي براي متشنج كردن جامعه از طريق ايجاد يا تشديد ناامني رواني است. اين حضور، پاسخي قدرتمند به نيروهايي است كه شايد با هدف ايجاد شكاف و اضطراب در جامعه، خبر جنگ را دامن مي‌زنند. مردم با حضور خود نشان مي‌دهند كه امنيت رواني آنها، بازيچه دست اخبار و تحولات بيروني نيست، بلكه توسط اراده جمعي خودشان، محافظت و بازسازي مي‌شود. اين حمايت مردمي از انقلاب و ارزش‌ها، در واقع نوعي بازپس‌گيري كنترل بر فضاي رواني جامعه است. به جاي آنكه مردم در معرض اخبار استرس‌زا قرار بگيرند، خود به عامل فعال براي توليد حس امنيت و ثبات دروني تبديل مي‌شوند. اين پويايي اجتماعي از منظر جامعه‌شناسي جرم، به كاهش فرصت‌هاي جرم (ناامني رواني) و تقويت بافت اجتماعي سالم،  كمك مي‌كند.
درنهايت «امنيت رواني، اراده شبانه» نه يك شعار، بلكه يك استراتژي بقا و تاب‌آوري اجتماعي است. اين پديده نشان مي‌دهد كه مردم ايران، در مواجهه با چالش‌هاي امنيتي و رواني، نه تنها منفعل نيستند، بلكه قادرند با اتكا به همبستگي و اراده جمعي خود، فضايي از امنيت رواني را بازسازي كنند. تجمعات حمايتي، در اين چارچوب، صرفا ابزار وفاداري نيست، بلكه عملي است براي حفاظت از سلامت روان جامعه در برابر تهديدات نرم. اين اراده شبانه، چراغ اميدي است كه در دل هر گونه تاريكي احتمالي، راه را براي فردايي روشن و باثبات‌تر هموار  مي‌سازد.
دكتراي حقوق كيفري  و جرم‌شناسي