بنفشه سام‌گیس
سازمان غذا و دارو، مسوول تامين داروي 90ميليون ايراني است. از آب مقطر و داروي بيهوشي تا آنتي‌بيوتيك و داروهاي كنترل سرطان و ترك اعتياد، بايد توسط سازمان غذا و دارو تامين شود ولي از مرداد پارسال، درمان بيش از يك ميليون بيمار مراكز ترك اعتياد، به دليل كمبود شديد دارو، مختل شده چون توزيع ترياك براي كارخانه‌هاي توليد داروهاي مخدر و ترك اعتياد كاهش يافته است. ماده اوليه توليد انواع داروهاي مخدر، ترياك كشف شده‌اي است كه به صورت قاچاق از افغانستان به ايران مي‌رسد و برنامه‌ريزي براي توزيع ماده اوليه هم، دراختيار ستاد مبارزه با موادمخدر است. مرداد پارسال، دبيركل ستاد در يك اعلام رسمي گفت كه بعد از ممنوعيت سه‌ساله كشت خشخاش و توليد ترياك در افغانستان، كشفيات ايران هم به‌شدت كاهش داشته و به همين دليل، توليد داروهاي مخدر هم با مشكل مواجه خواهد شد. پيگيري‌هاي خبرنگار « اعتماد» از منابع آگاه در ستاد و پليس مبارزه با موادمخدر نشان داد كه برخلاف اعلام علني درباره كاهش ذخاير ترياك، انبارها خالي از ترياك نيست و دليل كاهش توزيع ترياك براي كارخانجات داروسازي، ريشه در نارضايتي چند‌ساله از عملكرد سازمان غذا و دارو دارد. اين منابع آگاه به خبرنگار «اعتماد» گفتند كه طبق آيين‌نامه‌ها و قانون‌هاي مرتبط، سازمان غذا و دارو بايد درقبال حجم ترياكي كه براي توليد داروهاي مخدر تحويل مي‌گيرد، گزارش شفاف از ميزان دقيق نياز ماده اوليه و تعداد و حجم داروهاي توليد و مصرف شده ارايه دهد كه سال‌هاست چنين گزارشي ارايه نشده است. نيمه آذر پارسال، خبرنگار «اعتماد» مطلع شد كه به دنبال سفر هيات ايراني به افغانستان، رييس سازمان غذا و دارو كه رياست اين هيات را برعهده داشته، پيشنهادي براي خريد حدود 20 تن ترياك مكشوفه از طالبان داده ولي دولت افغانستان اين پيشنهاد را رد كرده است. طرح اين درخواست به موازات دو مجوز صادرات بيش از 180 ميليون عدد قرص متادون، بوپرونورفين و ترامادول و 250 هزار شيشه شربت ترياك به كشورهاي افغانستان، پاكستان، تاجيكستان و نيجريه در بهمن 1403 و شهريور 1404 با امضاي رييس سازمان غذا و دارو آن‌هم در بحبوحه كمبود ماده اوليه براي كارخانه‌هاي داروسازي ايران و همچنين، طرح درخواست سازمان غذا و دارو به هيات بين‌المللي نظارت بر مواد مخدر INCB براي خريد ترياك از منابع خارجي، اتفاق افتاده بود. خبرنگار « اعتماد» هفته قبل با مهدي پيرصالحي كه رياست سازمان غذا و دارو را برعهده دارد، درباره مشكلات و ابهاماتي كه از مرداد پارسال، روند توليد داروهاي مخدر و درمان بيش از يك ميليون معتاد را مختل كرده، گفت‌وگو كرد. پيرصالحي در اين گفت‌وگو، با صراحت گفت كه يكي از دلايل وضع فعلي و كمبود شديد دارو در مراكز ترك اعتياد، متوجه تخلفات برخي از اين مراكز و نامعلوم بودن تعداد واقعي مصرف‌كنندگان نهايي است و درنهايت هم، حل اين معضل را به ورود ماده اوليه به كارخانه‌ها، چه به صورت خريد از منبع خارجي يا از طريق توليدات داخلي مشروط كرد و تاكيد داشت كه با مقدار ترياك بسيار ناچيزي كه فعلا به كارخانه‌هاي داروسازي مي‌رسد، اولويت، توليد داروهاي مخدر باليني است و اگر مازادي باقي ماند، براي داروهاي معتادان تحت درمان اعتياد هم مصرف خواهد شد.
سوالم در مورد وضعيت توليد داروهاي مخدر است. مرداد پارسال، دبيركل ستاد مبارزه با موادمخدر گفت به دليل كاهش كشفيات ترياك، براي توليد داروهاي مخدر و به‌خصوص، داروهاي ترك اعتياد، با مشكل مواجه خواهيم شد. همان زمان، از سازمان غذا و دارو پرسيدم و به من گفته شد كه سالانه 700 تن از كشفيات ترياك براي توليد دارو لازم داريم ولي امسال (1404) اين مقدار دراختيار سازمان قرار نگرفته. در پيگيري‌هاي بعدي، ستاد مبارزه با موادمخدر حرف‌هاي ديگري داشت و منابع آگاه در ستاد، به من گفتند با وزارت بهداشت دچار مشكل شده‌اند، چون در تمام اين سال‌ها، وزارت بهداشت گزارش دقيق و شفاف از ميزان توليد داروهاي مخدر به ستاد نداده ولي هروقت درخواست ماده اوليه داشته، دريافت كرده است. پارسال طبق اطلاعي كه داشتم، ترياك هم در انبارها موجود بود و خالي شدن انبارها از ترياك واقعيت نداشت چون تا پارسال، سالانه حداقل 700 تن كشفيات ترياك داشتيم و انباشت اين حجم كشفيات هم، ظرف يك سال قابل مصرف نبود به خصوص كه سالانه فقط حدود 20 تن داروهاي مخدر (بيمارستاني و تسكين درد) در كشور مصرف مي‌شود. آيا جدلي بين وزارت بهداشت و ستاد مبارزه با موادمخدر بود كه ماده اوليه (ترياك) دراختيار سازمان غذا و دارو قرار نگرفت؟
جدلي بين ما نيست. كل مصرف سالانه داروي مخدر هم 20 تن نيست. مجموع نياز سالانه ترياك براي توليد دارو، بيش از هزار تن است ولي مراكز ترك اعتياد، در زمينه ثبت تعداد بيماران و تعداد داروهايي كه دريافت مي‌كنند، رفتار درستي ندارند، به همين دليل، در يك بازه زماني كوتاه مصرف داروهاي ترك اعتياد به‌شدت افزايش يافت و پارسال، از مصرف سالانه يك الي دو ميليون شيشه شربت تنتور اپيوم (شربت ترياك) به 13 ميليون شيشه رسيديم .
اين افزايش مصرف، به دليل گراني قيمت ترياك بود و تعدادي، شربت ترياك را به جاي مواد مصرف مي‌كردند.
مراكز ترك اعتياد، به جاي حركت به سمت كنترل مصرف، به سمت مصرف مواد رفتند و به همين دليل، مصرف شربت ترياك در مراكز ترك اعتياد، ظرف يك سال به 13 ميليون شيشه رسيد. البته از اسفند پارسال، آمار توزيع شربت ترياك، تقريبا صفر شده و به عدد بسيار ناچيزي رسيده كه اصلا قابليت بيان ندارد. وزارت بهداشت، هميشه در بحث موادمخدر گزارش‌هاي شفاف به ستاد مبارزه با موادمخدر داده ولي در يك بحث، با هم اختلاف‌نظر داريم. ستاد مبارزه با موادمخدر به عنوان مسوول برنامه‌ريزي براي تامين ماده اوليه، به ما مي‌گويد بايد ميزان نياز به ترياك (ماده اوليه) را با درصد مرفين معلوم كنيم چون درصد مرفين ترياك‌هاي كشف شده، متفاوت است و مثلا در يك كشت خوب خشخاش، تا 13درصد مرفين هم از محصول ترياك به دست مي‌آيد ولي ترياك‌هايي كه براي شركت‌هاي داروسازي از ستاد مبارزه با موادمخدر مي‌گرفتيم، حدود 3درصد مرفين داشت.
شركت‌هاي توليدكننده داروهاي مخدر هم به من گفتند كه با كاهش كيفيت ترياك مواجه شده‌اند .
در شرايط فعلي، به دليل تفاوت درصد مرفين ترياك‌هاي كشف شده، نمي‌توانيم ميزان قطعي نياز را براساس مرفين تعيين كنيم. گاهي بخشي از يك محموله ترياك كشف شده، 5درصد مرفين دارد و بخشي ديگر، 6درصد و بخشي ديگر، 2درصد. اگر استاندارد ماده اوليه، به ميزان مرفين تغيير كند، در اين‌صورت، مي‌توانيم بگوييم براي توليد انواع داروهاي مخدر (داروهاي ترك اعتياد و داروهاي بيمارستاني و تسكين درد و...) چند كيلو مرفين نياز داريم. پارسال، ميزان نياز ترياك براي توليد انواع داروها، به حدود هزار تن رسيده بود ولي با قطع توزيع ماده اوليه، حالا هر ماه 10 يا 15 تن ترياك دراختيارمان قرار مي‌گيرد كه اين حجم را هم براي توليد داروهاي باليني استفاده مي‌كنيم. حالا با ستاد مبارزه با مواد مخدر، كشت شقايق اليفرا را پيگيري مي‌كنيم. كشت اين‌گونه، متفاوت با كشت خشخاش است چون شقايق اليفرا، قابليت شيره‌گيري ندارد و به‌طور مستقيم، از كشت براي توليد دارو بهره‌برداري خواهد شد.
ولي بذر اين گياه تراريخته، فقط در انحصار چند كشور است و ما هم توان توليدش را نداريم.
بذر را هم دريافت كرده‌اند و در مراكز پژوهشي، مشغول بررسي هستند. تامين بذر و محوطه توليد، در حوزه وظايف و اختيارات وزارت جهاد كشاورزي است و آيين‌نامه كشت هم تدوين شده است.
در اين فرآيند، وزارت بهداشت چه نقشي دارد؟
ما فقط دريافت‌كننده محصول هستيم و ميزان نياز براي توليد دارو را اعلام مي‌كنيم. طبق آيين‌نامه، مجوز كشت هم، توسط ستاد مبارزه با موادمخدر و وزارت جهاد كشاورزي و براي افراد واجد شرايط صادر مي‌شود و كشت، فقط در زمين‌هاي متعلق به وزارت جهاد كشاورزي انجام خواهد شد.
پس تنها محل اختلاف وزارت بهداشت و ستاد مبارزه با موادمخدر، نامعلوم بودن ميزان مرفين ترياك كشف شده بود؟
بله .
بنابراين، آيا ترياكي كه الان در انبارهاي ستاد مبارزه با مواد مخدر است، در اختيار شركت‌هاي توليد دارو قرار مي‌گيرد؟
هر ميزان ترياك كه دراختيار ستاد مبارزه با موادمخدر باشد، دراختيار شركت‌هاي توليد دارو قرار مي‌گيرد و با اين ماده اوليه هم، داروهاي باليني توليد خواهد شد و مازاد ماده اوليه هم براي توليد داروهاي ترك اعتياد مصرف مي‌شود .
ولي از موجودي انبارها، ماده اوليه براي توليد دارو توزيع نشده.
الان ميزان كشفيات ترياك زياد نيست و به دليل محدود شدن كشت خشخاش در افغانستان، ميزان كشفيات پليس خيلي كم است.
مي‌دانيد كه كشت خشخاش در افغانستان باز هم در حال افزايش است؟
گزارش‌ها از افغانستان اين است كه كشت، باز هم در حال افزايش است. اگر كشت در افغانستان افزايش يافت و اگر ميزان كشفيات ترياك در داخل كشور هم افزايش يافت، مازاد نياز ماده اوليه براي توليد داروهاي باليني را به سمت توليد داروهاي كنترل اعتياد مي‌بريم ولي حتما بايد نظارت بر مراكز ترك اعتياد را افزايش دهيم تا اين مراكز، واقعا به سمت ترك اعتياد بروند و نه اينكه فروشنده كالاي ارزان باشند.
من آنچه از كارخانه‌هاي توليدكننده داروهاي مخدر مي‌شنوم، كمي با صحبت شما فرق دارد. طبق اطلاعي كه دارم، كارخانه‌ها به دليل نارضايتي از قيمت‌گذاري داروهاي ترك اعتياد و به خصوص، قيمت تعيين شده براي شربت ترياك، از پارسال توليدات‌شان را به بخش دولتي ندادند و يعني، دارو به دانشگاه علوم پزشكي نفروختند بلكه در بازار آزاد پخش كردند و قيمت هر شيشه شربت ترياك؛ همان شربتي كه با قيمت دولتي توليد مي‌شد، در بازار آزاد، تا 7 ميليون تومان هم رسيد .
چه كسي اين دارو را در بازار آزاد توزيع كرد؟
عوامل كارخانه. بخشي از داروهاي ترك اعتياد هم طبق دستوري كه شما داشتيد، براي صادرات رفت.
ما هيچ صادراتي نداشتيم.
شما نامه صادرات به افغانستان و تاجيكستان را امضا كرديد.
اين مجوز فقط براي متادون بود.
براي صادرات شربت ترياك و بوپرونورفين هم مجوز صادرات داديد.
از خرداد پارسال تا امروز، حتي يك مجوز صادرات شربت ترياك نداشتم. خرداد پارسال براي صادرات 100 هزار شيشه تنتور اپيوم مجوز داديم ولي من مي‌گويم پارسال 13 ميليون شيشه شربت ترياك در داخل كشور مصرف شد. اين ميزان مصرف داخلي، اطلاعات اعلام شده توسط شركت‌هاي توليدكننده دارو نيست بلكه اطلاعات اعلام شده توسط مراكز ترك اعتياد است. مراكز ترك اعتياد، مركز خروج دارو هستند. ميزان تحويل ماده اوليه و ميزان تحويل داروي توليد شده در شركت دارويي، معلوم است و نماينده دادستان در اين شركت حضور دارد.
كارخانه توليد داروي مخدر به من مي‌گويد محصول توليد شده با اين قيمت‌گذاري و با اين هزينه برق و مزد كارگر و هزينه بسته‌بندي را به بخش دولتي نمي‌دهد و اين محصول را يا در بازار آزاد توزيع مي‌كند يا صادر مي‌كند.
نمي‌تواند. اصلا امكان توزيع بازار آزاد يا صادرات را ندارد. براي صادرات، مجوز ندارد.
پس در بازار آزاد پخش مي‌كند.
به هيچ‌وجه امكان توزيع در بازار آزاد هم ندارد چون تمام داروهاي توليد شده را بايد تحويل بدهد.
ولي بيمار، همين الان هر شيشه شربت ترياك را از بازار آزاد 7 ميليون تومان مي‌خرد.
امكان ورود دارو به بازار آزاد، از خط توليد يا توزيع، صفر است. تمام داروهاي توليد شده، باركد مي‌گيرد و معادل تعداد باركد، بايد به دانشگاه علوم پزشكي تحويل داده شود. دانشگاه هم موظف است به تعداد باركدهايي كه دريافت كرده، به مراكز ترك اعتياد تحويل بدهد ولي مراكز، تعداد باركدهاي دريافت شده و توزيع شده را ثبت نمي‌كنند.
شما مي‌گوييد در اين فرآيند، مراكز ترك اعتياد مقصرند؟
هيچ كدام از داروهاي مخدر، امكان خروج از زنجيره توليد و توزيع را ندارد مگر آنكه انبار دارو مورد سرقت قرار بگيرد كه در اين‌صورت هم، گزارش سرقت توسط پليس ثبت مي‌شود و اين سرقت هم غير‌ممكن نيست ولي خروج دارو از زنجيره توليد يا توزيع به قصد فروش در بازار آزاد، غير‌ممكن است. بعد از توزيع، وقتي دارو به مراكز ترك اعتياد مي‌رسد، با يك مسير باز و بي‌پايان مواجهيم.
يعني مي‌گوييد در فاصله توليد در كارخانه تا توزيع در دانشگاه، تخلفي در پخش دارو اتفاق نمي‌افتد؟ البته توليدكننده دارو مي‌گويد دارو را به بازار آزاد مي‌فرستد چون قيمت را قبول ندارد و اين قبول نداشتن قيمت هم، تخلف نيست.
قيمت داروهاي ترك اعتياد، قيمت مناسبي است و ما هم قيمت مناسب و محاسبه شده به توليدكننده مي‌دهيم. وظيفه كميسيون قيمت‌گذاري، همين است كه قيمت مناسب تعيين كند و داروي توليد شده، با همين قيمت به مراكز ترك اعتياد كه محل عرضه دارو هستند، مي‌رسد. تمام بحث امروز ما با مراكز ترك اعتياد اين است كه تمام مراكز عرضه و تمام بيماران، بايد در سامانه وزارت بهداشت ثبت شوند و سهميه دارويي كه از دانشگاه‌هاي علوم پزشكي تحويل مي‌گيرند، به ازاي بيماران ثبت‌نامي در سامانه وزارت بهداشت باشد.
سامانه ثبت، همان سامانه «آيداتيس» بود كه از سه سال قبل، قطع شده است.
دوستان نگذاشتند آيداتيس راه بيفتد.
چه كساني؟
دوستاني كه .... بگويم كه مراكز ترك اعتياد؟
الان مراكز ترك اعتياد خواستار اين هستند كه آيداتيس فعال باشد.
الان چون سامانه خوبي فعال شده، مي‌گويند آيداتيس راه بيفتد كه جاي سوراخ داشته باشد. در حال حاضر، سامانه وزارت بهداشت آماده است و مراكز ترك اعتياد بايد در اين سامانه ثبت شوند تا دارو بگيرند. مراكز ترك اعتياد نبايد به عنوان مركز فروش موادمخدر محسوب شوند.
اطلاع داريد كه با اين اختلالي كه بين دولت و ستاد مبارزه با موادمخدر و مراكز ترك اعتياد پيش آمد، تعداد زيادي از بيماراني كه تحت درمان بودند، دوباره به سمت مواد برگشتند؟ شما يك پزشك هستيد.
من اين اطلاعات را ندارم. اينها اطلاعاتي است كه دوستان مراكز ترك اعتياد مي‌گويند. اين دوستان، يك نفر را بياورند كه با مراكز ترك اعتياد، اعتيادش را ترك كرده باشد.
اين افراد تحت درمان نگهدارنده هستند.
در اين مراكز قرار بود از مصرف پرخطر به سمت مصرف كم‌خطر بياييم و قرار بود اين مراكز، پرستار و روانشناس داشته باشند و خدماتي به بيمار بدهند كه به كنترل و كاهش مصرف مواد منجر شود ولي اين مراكز، به جاي درمانگري به مركز عرضه مواد تبديل شدند و اين وضع براي جامعه پزشكي ما زشت است. جامعه پزشكان‌مان نبايد بپذيرد كه اين مراكز، فقط عرضه‌كننده مواد باشند.
وزارت بهداشت صاحب اين مراكز است و 11 هزار مركز ترك اعتياد، متعلق به وزارت بهداشت است. نماينده وزارت بهداشت در كميته درمان ستاد مبارزه با موادمخدر حضور دارد. چرا اين نماينده، هيچ‌گاه در جلسات اين كميته اين اعتراض را مطرح نكرده كه الگوي درمان اعتياد تغيير كند و اصلاح شود؟
اين مراكز، متعلق به وزارت بهداشت نيست، بلكه بخش خصوصي از وزارت بهداشت مجوز ايجاد مركز ترك اعتياد گرفته و به دليل فقدان نظارت و فقدان حساسيت، اين مراكز از نظر من در مسير خودش پيش نرفته بلكه يك‌باره، تعداد مراكز ترك اعتياد به 11 هزار يا 12 هزار مركز رسيده و فقط به مكاني براي خريد دارو تبديل شده كه يا اين دارو را به صورت رسمي دراختيار مصرف‌كننده بگذارد يا برخي مراكز ...... واقعا اين‌طور نيست كه تمام مراكز ترك اعتياد متخلف باشند.
دانشگاه‌هاي علوم پزشكي، ناظر بر مراكز ترك اعتياد هستند. آيا شما اين اعتراض را به وزير بهداشت گفتيد؟
ما اين سامانه را آماده كرديم. تمام مراكز بايد اين سامانه را نصب كرده و اطلاعات بيماران را در اين سامانه ثبت كنند و داروي داراي باركد را، به همين بيمار ثبت‌نامي در سامانه تحويل بدهند. اگر ثبت در اين سامانه انجام نشود، هيچ كنترلي بر فعاليت اين مراكز ممكن نيست.
پس در مورد كاهش توزيع ماده اوليه براي توليد داروهاي مخدر، هيچ اختلافي بين ستاد مبارزه با موادمخدر و وزارت بهداشت نبوده؟
الان اختلافي بين ستاد و وزارت بهداشت نيست. در ميزان مرفين ترياك با هم بحث داريم.
چرا وقتي براي همكاري‌هاي درماني با طالبان، به افغانستان رفتيد، بدون اطلاع ستاد مبارزه با موادمخدر براي خريد ترياك از دولت طالبان اقدام كرديد؟
در آن سفر، اصلا نه اقدامي براي خريد ترياك داشتيم و نه بحثي در اين باره مطرح كرديم. در آن سفر، با دولت طالبان بحث دارويي و تامين نيازهاي افغانستان داشتيم. در حاشيه اين بحث، گفتيم اگر كشفياتي از ترياك در افغانستان موجود هست، با هماهنگي، به ستاد مبارزه با موادمخدر ايران تحويل داده شود. ما، نه مي‌توانيم مواد خريداري كنيم و نه مي‌توانيم مواد بياوريم. طرف افغان، با وجود آنكه موجودي ترياك هم داشت، نظرش اين بود كه اين ترياك را براي مصارف دارويي هم استفاده نمي‌كند و امحا مي‌كند.
خريد ترياك از افغانستان، پيشنهاد طالبان بود يا ايران مطرح كرد؟
دولت طالبان اصلا با مصرف ترياك كشف شده‌اش موافق نبود و اين كشفيات را حتي براي توليد دارو هم مصرف نمي‌كرد.
يعني اين پيشنهاد از طرف هيات ايراني مطرح شد. شما اين پيشنهاد را داديد؟
ما به عنوان هيات ايراني، گفتيم اگر شما كالايي موجود داريد، بياييد با ستاد مبارزه با موادمخدر و با پليس مبارزه با موادمخدر ايران مذاكره كنيد و دراختيار بگذاريد ولي گفتند چون فتاواي شرعي داريم، نمي‌توانيم اين كار را انجام دهيم.
شما كه مي‌دانيد از نظر هيات بين‌المللي نظارت بر موادمخدر INCB ، اصلا اين كار ممنوع است چون ايران اجازه خريد ترياك كشف شده ندارد و افغانستان هم اجازه فروش ترياك كشف شده ندارد و براي اين تبادل بايد مجوزهاي بين‌المللي گرفته شود.
اين كار ماست. ما با اين هيات در تماسيم. ما از اين هيات مجوز مي‌گيريم. هرگونه تبادلي در بحث موادمخدر، با مجوزهاي بين‌المللي است.
براي اين پيشنهاد هم مجوز دريافت شده بود؟
براي پيشنهاد نبايد مجوز بگيريم. اگر موافقتي مي‌شد يعني اگر آنها قبول مي‌كردند، بايد دولت ما و دولت آنها با هيات بين‌المللي نظارت بر موادمخدر، نامه‌نگاري مي‌كرد و اگر اين هيات اجازه مي‌داد، اين تبادل انجام مي‌شد.
مقدار ترياك مورد پيشنهاد چقدر بود؟
نمي‌دانم.
مقدار كمي بود. من تا 20 تن را شنيدم كه بتواند فوريت كمبود دارو را برطرف كند.
اصلا بحث مقدار و يك تن و صد تن و هزار تن نبود. بحث اين بود كه اگر افغانستان ظرفيتي دارد، در يك مبادله بين‌المللي اين را دراختيار ايران بگذارد. افغانستان اصلا وارد بحث نشد و گفت اين ممنوعيت، تابع فتواي شرعي است و ما روي فتواي شرعي نمي‌توانيم بحث كنيم.
از زمستان 1403 كه كمبود ماده اوليه توليد داروي مخدر، معلوم شد، وزارت بهداشت به هيات بين‌المللي نظارت بر موادمخدر درخواست داد كه بتواند از يكي از كشورهاي داراي مجوز قانوني كشت خشخاش مثل تركيه يا فرانسه، مقاديري ترياك بخرد. اين درخواست به كجا رسيد و آيا جوابي دريافت كرديد؟
با اين درخواست موافقت مي‌شود و چند شركت هم براي خريد وارد مذاكره شده‌اند ولي اينجا بحث قيمت مطرح است چون هزينه استفاده از كشفيات با هزينه واردات خيلي متفاوت است و خريد ترياك از كشورهاي ديگر، هزينه دارو را به‌شدت افزايش مي‌دهد.
با كدام كشورها براي خريد ترياك مذاكره شده؟
مذاكرات، بيشتر با كشور هند بوده كه بتوانند از هند تامين كنند كه البته اين مذاكره هم براي خريد ترياك نيست، بلكه شاخه خشك گياه (خشخاش تيغ نخورده با كنسانتره حاوي مرفين CPS) خريداري خواهد شد. اگر مذاكرات به نتيجه برسد بايد براي واردات مجوز بين‌المللي دريافت شود.
با اين وضع جنگ و بسته بودن مسيرهاي دريايي واردات ممكن است؟
الان مسير هند بسته است و ممكن نيست. دليل توقف مذاكرات، انسداد مسيرهاي هند در شرايط جنگي بود.
پس به ايران اجازه خريد ترياك داده شد؟
حتما اجازه داده مي‌شود. البته به هيچ كشوري مجوز كلي نمي‌دهند. كشور مقصد بايد بگويد از كدام كشور مبدا و از كدام شركت در اين كشور و به چه ميزان مي‌خواهد خريد كند.
ايران هند را انتخاب كرد؟
ما انتخاب نكرديم. شركت‌ها به عنوان خريدار مذاكره مي‌كنند. شركت‌هاي ما با هند در حال مذاكره بودند كه به مشكلات جنگ برخورد كرديم. بعد از مذاكرات و در صورت توافق بر قيمت، درخواست رسمي با نام شركت فروشنده و ميزان خريد به ما مي‌دهند و ما هم مجوز خريد از هيات بين‌المللي نظارت بر موادمخدر مي‌گيريم.
چرا از تركيه كه كشور همسايه است نمي‌خريم تا هزينه خريد هم ارزان‌تر باشد؟
ظاهرا قيمت هند از تركيه ارزان‌تر بوده.
وزير بهداشت گفت هند طي ماه‌هاي اخير رفتار زشتي درقبال ايران داشته.
درخواست هند اين است كه تردد كشتي‌هايش در خليج‌فارس آزاد باشد.
هند مي‌گويد به شرط عبور كشتي‌هايش، با ايران كار مي‌كند. اين رفتار زشتي است.
از نظر ما هم رفتار زشتي است.
نمي‌خواهيد منابع خريد را تغيير دهيد؟ هند يك بار هم سر فروش واكسن‌هاي كرونا اين رفتار را با ما داشت.
هرجا كه تغيير منبع خريد ممكن باشد، انجام مي‌دهيم ولي در خريد ترياك يا CPS، ما ذي‌نقش نيستيم. شركت‌ها با هر كشوري كه قيمت مناسب‌تري براي فروش داشته باشد مذاكره مي‌كنند.
اين جواب قطعي را از شما بشنوم. در كاهش توزيع ماده اوليه براي توليد داروهاي مخدر، جدلي بين وزارت بهداشت و ستاد مبارزه با موادمخدر نبوده؟
خير. جدلي نبوده.
و وزارت بهداشت نمي‌خواست از طريق كاهش توزيع شربت ترياك، با مراكز ترك اعتياد تسويه‌حساب كند؟
همه مراكز ترك اعتياد متخلف نيستند كه ما بخواهيم با مراكز برخورد كنيم اما درصدي تخلف در مراكز هست. براي ما، مراكز مهم نيستند، براي ما بيماران مصرف‌كننده دارو مهم هستند. هروقت توان تامين دارو داشته باشيم، تامين داروي مراكز ترك اعتياد هم حتما براي ما اولويت دارد ولي وقتي توان تهيه ماده اوليه نداريم و ماده اوليه‌اي كه دراختيارمان قرار مي‌دهند، براي توليد داروهاي كديين و پتيدين و مرفين مصرف مي‌شود، اولويت من توليد داروهاي عمومي است. اگر از اين ماده اوليه، مازادي باقي بماند، حتما براي توليد داروهاي ترك اعتياد هم مصرف خواهد شد ولي توليد داروي ترك اعتياد، بايد به موازات نظارت‌ها در مراكز ترك اعتياد باشد.
الان مراكز بيمارستاني براي تامين داروهاي بر پايه ترياك با مشكل مواجهند؟
فعلا در بيمارستان‌ها مشكل نداريم ولي براي توليد كديين و به‌طور مشخص، براي توليد استامينوفن كديين با مشكل مواجهيم چون نمي‌توانيم به ميزان كافي كديين توليد كنيم ولي به دليل ميزان بالاي مرفيني كه از قبل دريافت كرديم، براي توليد داروهايي با پايه مرفين، مثل داروي پتيدين، كمبودي نداريم.
و توليد داروهاي مخدر احتمالا تا زماني كه ماده اوليه را از هند وارد كنيم يا خودمان توليد داخلي داشته باشيم، به تعويق مي‌افتد؟
فعلا در داروهاي مخدر تزريقي مشكل نخواهيم داشت چون موجودي اين داروها خوب است ولي براي توليد كديين هنوز مشكل داريم.
و امسال اين مشكل باقي مي‌ماند؟
بله، براي توليد كديين، مشكل خواهيم داشت.