گروه سياسي| دور تازه تنش‌هاي نظامي ميان تهران و واشنگتن پس از تجاوز هوايي ايالات‌متحده به جزيره راهبردي لارك و پاسخ برق‌‌آسا، تركيبي و چندلايه نيروهاي مسلح ايران به مقرهاي ارتش امريكا در منطقه، ابعاد راهبردي و بازدارندگي ايران را بار ديگر به نمايش گذاشت. اين تحولات كه بلافاصله بازار جهاني انرژي را با جهش بهاي نفت برنت به بالاي ۹۰ دلار شوكه كرد، نشان داد همان‌طور كه رييس‌جمهور پزشكيان و ساير مقامات كشورمان بارها تاكيد كرده‌اند اراده دفاعي تهران خلل‌‌ناپذير است. رييس‌جمهور ايران پيش از عزيمت به بيشكك جهت حضور در اجلاس سران سازمان همكاري شانگهاي، چارچوب كلان راهبرد ايران را تبيين كرد و گفت: «ايران به دنبال جنگ نيست، اما در برابر تجاوز با قدرت و قاطعيت پاسخ خواهد داد.» پزشكيان تصريح كرد: «بي‌ثباتي و ناآرامي در منطقه به نفع هيچ يك از كشورها نيست و همه بازيگران را دچار چالش خواهد كرد.» اين رويكرد نشان مي‌دهد كه تهران بر پايه اقتدار دفاعي خود، همواره آماده گفت‌وگو، دستيابي به تفاهمهاي منطقه‌اي متوازن و مهار كانون‌هاي بحران است. در همين زمينه، ابتكار عمل همه‌جانبه دستگاه ديپلماسي ايران براي افشاي تله‌هاي جنگ‌‌افروزانه تلآويو، تثبيت چارچوب‌هاي بين‌المللي و گشودن مسير تفاهم و ثبات منطقه‌اي، حاكي از پيوند منسجم «ميدان» و «ديپلماسي» در تامين منافع ملي و دفع ماجراجويي‌هاي بيگانگان است.
تجاوز به لارك و شكست محاسباتي ديگري براي پنتاگون
تنش‌هاي نظامي ميان ايران و امريكا پس از چند هفته آرامش شكننده، با اقدام تجاوزكارانه جنگنده‌هاي امريكايي وارد مرحله‌اي جديد و حساس شد. براساس گزارش‌هاي واصله، ارتش ايالات‌متحده در اقدامي ناقض تماميت سرزميني ايران، در دو نوبت متوالي بخش‌هايي از جزيره راهبردي لارك در دهانه تنگه هرمز را هدف قرار داد. منابع رسمي گزارش دادند كه در جريان اين تجاوز آشكار، متاسفانه دو تن از مدافعان ميهن به شهادت رسيده و دو تن ديگر مجروح شدند و خساراتي نيز به دارايي‌هاي عمومي و خصوصي منطقه وارد آمد. با اين حال، پاسخ ايران نه تنها با تاخير مواجه نشد، بلكه در همان ساعات اوليه با حجمي كوبنده و هماهنگ به اجرا درآمد. نيروهاي مسلح كشورمان با بهره‌‌گيري از اصل دفاع مشروع مصرح در ماده ۵۱ منشور سازمان ملل متحد، مبادي طراحي و پشتيباني اين حمله را هدف مستقيم آتش خود قرار دادند. همزمان در عرصه دريايي و هوايي تنگه هرمز، پدافند هوايي سپاه موفق شد يك فروند پهپاد پيشرفته و گران‌قيمت جاسوسي-تهاجمي «MQ-9 Reaper» ارتش تروريستي امريكا را بر فراز آسمان خليج‌فارس سرنگون كند؛ رويدادي كه بار ديگر اشراف راداري و اقتدار پدافندي ايران در كنترل فضاي حياتي منطقه را به رخ كشيد. علاوه بر اين، در پي تشديد رويه‌هاي حفاظتي در تنگه هرمز، يك فروند سوپرتانكر متخلف كه قصد داشت برخلاف مقررات دريانوردي بين‌المللي از مسيرهاي غيرقانوني در جنوب اين آبراه استراتژيك عبور كند، بر اثر برخورد با مين‌هاي دريايي دچار حريق گسترده شد و به طور كامل متوقف گرديد. اين رخدادها به روشني اين پيام راهبردي را به واشنگتن مخابره كرد كه تسلط بر آبراه بين‌المللي هرمز در انحصار اقتدار جمهوري اسلامي ايران است و هرگونه ماجراجويي با پاسخ بي‌درنگ مواجه خواهد شد.
ضربه به پايگاه‌هاي مبدا در اردن
پاسخ متقابل ايران به حمله جزيره لارك تنها به تنگه هرمز محدود نماند، بلكه عمق مقرهاي پشتيبان امريكا در منطقه را نشانه رفت. روابط عمومي سپاه با صدور دومين اطلاعيه رسمي خود اعلام كرد: «رزمندگان غيور نيروي هوافضاي سپاه در پاسخ به تجاوز هوايي دشمن امريكايي-صهيوني به جزيره لارك، در عمليات تنبيه متجاوز در يك عمليات تركيبي موشكي پهپادي با رمز يا محمدابن عبدالله (ص) زيرساخت‌هاي فني و تعميراتي و محل استقرار جنگنده‌هاي دشمن در دو پايگاه هوايي امريكايي ملك حسين و الازرق در اردن را با شليك موشك‌هاي بالستيك در هم كوبيدند و خسارات سنگيني به آن وارد كردند.» منابع منطقه‌اي شليك دست‌كم هشت فروند موشك بالستيك نقطه‌زن ايراني به سمت پايگاه‌هاي امريكايي در اردن را تاييد كردند. گزارش‌هاي خبري از رسانه‌هايي چون الجزيره و خبرگزاري فارس نيز از وقوع انفجارهاي شديد در پايگاه «موفق‌السلطي» حكايت دارد؛ پايگاهي كه نقشي كليدي در تحركات منطقه‌اي نيروهاي سنتكام ايفا مي‌كرد. همچنين گزارش‌هايي از هدف قرار گرفتن پايگاه‌هاي پشتيباني امريكا در امارات نيز مخابره شده است. اين مانور موشكي ارتش و سپاه ثابت كرد كه هيچ نقطه‌اي در منطقه كه براي اقدام عليه امنيت ملي ايران مورد استفاده قرار گيرد، از تيررس آتش سامانه‌هاي دقيق بالستيك و پهپادي ايران مصون نخواهد بود. اين پاسخ هدفمند، توانمندي عملياتي نيروهاي مسلح را در تعريف خطوط قرمز مقتدرانه به نمايش گذاشت و دكترين بازدارندگي پشيمان‌كننده تهران را در ميدان نبرد تثبيت كرد.
تفكيك بازدارندگي نظامي از راهبرد صلح
ايران نشان داده است كه اعمال قدرت دفاعي را به عنوان پشتوانه‌اي براي تحقق صلح پايدار، ثبات منطقه‌اي و گشودن مسيرهاي سازنده ديپلماتيك به كار مي‌گيرد. دستگاه ديپلماسي كشور بلافاصله همگام با نيروهاي مسلح، اقدام به تبيين حقوقي و سياسي مواضع كشور كرد.
وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي ايران با انتشار بيانيه‌اي تفصيلي و قاطع، تجاوز نظامي امريكا به لارك را نقض فاحش بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد خواند و تصريح كرد: «نيروهاي مسلح مقتدر ايران پايگاه‌هاي نظامي امريكا واقع در كشور اردن را كه مبدا و پشتيبان تجاوز نظامي امريكا عليه كيان ايران بود، براساس حق ذاتي دفاع مشروع مورد ضربات دفاعي و كوبنده خود قرار دادند.»
افشاگري عراقچي درباره تله نتانياهو
يكي از محوري‌ترين جنبه‌هاي تحركات ديپلماتيك ايران، خنثي‌سازي جنگ‌طلبي رژيم صهيونيستي و هوشيار كردن فضاي بين‌المللي نسبت به اهداف تلآويو است. سيد عباس عراقچي، وزير خارجه ايران، با انتشار پيامي در فضاي مجازي، پشت‌پرده تلاش‌هاي رژيم صهيونيستي براي سوق دادن امريكا به درگيري تمام‌عيار با ايران را افشا كرد.
وزير امور خارجه نوشت: «نتانياهو وقتي به زبان عبري صحبت مي‌كند، با افتخار مي‌گويد كه دولت امريكا را فريب داده و آن را به نيابت از اسراييل وارد جنگ با ايران كرده است. او صراحتا با خنده و استهزا مي‌گويد كه چگونه از طريق هزار ساعت حضور رسانه‌اي در شبكه‌هاي تلويزيوني امريكا، بر افكار و سياست آنها تاثير گذاشته است؛ اما وقتي انگليسي صحبت مي‌كند، از توان رهبري رييس‌جمهور امريكا تمجيد مي‌كند.» عراقچي در پايان با توصيف نتانياهو با واژه «افعي»، بر ضرورت هوشياري جامعه جهاني و ديپلمات‌هاي غربي نسبت به هزينه‌هاي سنگين نيابت‌گري از تلآويو تاكيد كرد. اين تحليل روشنگرانه، فضاي مانور تبليغاتي كاخ سفيد را محدود كرده و زمينه را براي ديپلمات‌ها جهت تفكيك منافع واشنگتن از بازي‌هاي ويرانگر نتانياهو هموار مي‌سازد. اما تبعات تجاوز به جزيره لارك و واكنش كوبنده ايران، بلافاصله در ابعاد بين‌المللي و بازارهاي راهبردي نمايان شد. براساس گزارش خبرگزاري‌هاي رويترز و الجزيره، بهاي نفت خام برنت بلافاصله پس از حملات با جهشي ۲ تا ۳درصدي به بيش از ۹۰دلار در هر بشكه رسيد. اين شوك قيمتي نشان داد كه جهان تا چه ميزان به ثبات در خليج‌فارس وابسته است و هرگونه تنش‌آفريني ازسوي امريكا، بحران‌هاي تورمي شديدي را به اقتصاد شكننده غرب تحميل مي‌كند.
شكاف سياسي و راهبردي در داخل ايالات‌متحده
در داخل ايالات‌متحده نيز شكاف‌هاي عميق سياسي و نظامي درباره ادامه رويارويي با ايران آشكار شده است. روزنامه واشنگتن‌پست فاش كرد كه چندين مقام ارشد نظامي امريكا در گزارشي محرمانه به وزير جنگ اين كشور هشدار داده‌اند كه تداوم عمليات گسترده عليه ايران، نيروهاي مسلح امريكا را در سطح جهاني دچار فرسايش شديد كرده است؛ زيرا پنتاگون براي مواجهه با ايران ناچار شده است ناوها، جنگنده‌ها و ادوات كليدي خود را از ساير مناطق حساس جهان خارج كند. همزمان خبرنگار شبكه الجزيره گزارش داد كه دور جديد تشديد تنش، براي ديپلمات‌هاي امريكايي كابوسي است كه هرگز مايل به ديدن آن نبودند. جو كنت، از مقامات سابق مبارزه با تروريسم در دولت ترامپ، نيز به صراحت به بن‌بست كنوني اشاره كرده و گفت: «ما اهدافي را در جزيره لارك مورد حمله قرار داديم و ايران پاسخ داد. اگر مي‌خواهيم چرخه تشديد تنش را كنترل كنيم و نگذاريم جنگ شدت بگيرد، بايد نيروهايمان را از منطقه خارج كنيم و تمركز را بر ديپلماسي بگذاريم.» اگرچه دونالد ترامپ با لفاظي‌هاي تكراري مدعي شده است كه «در زمان مناسب يا ما پيروز خواهيم شد يا ايران دست به اقدامي مي‌زند»، اما شواهد ميداني و مخالفت‌هاي بدنه نظامي امريكا حاكي از آن است كه واشنگتن اهرم كارآمدي براي تحميل اراده خود به تهران دراختيار ندارد.
توازن قدرت و ضرورت گشايش مسير تفاهم
تحولات اخير تصويري شفاف از معادله قدرت در غرب آسيا ارايه مي‌دهد. پاسخ متوازن، دقيق و چندسطحي نيروهاي مسلح ايران به تجاوز در لارك، نشان داد كه راهبرد «زدن و گريختن» در برابر ايران مفهومي ندارد و هرگونه تعدي، هزينه‌هايي سنگين در عرصه ميداني و پايگاه‌هاي منطقه‌اي متجاوز در پي خواهد داشت. در كنار اين بازدارندگي صلب، فعاليت همه‌جانبه اركان ديپلماسي كشور از تريبون‌هاي بين‌المللي تا نشست‌هاي چندجانبه نظير اجلاس سران شانگهاي در بيشكك، گوياي آن است كه تهران خواهان ثبات و رسيدن به چارچوب‌هاي پايدار است. پيام روشن جمهوري اسلامي ايران به بازيگران جهاني اين است كه امنيت منطقه‌اي و كشتيراني بين‌المللي تنها از طريق احترام متقابل، توقف ماجراجويي‌هاي صهيونيستي و خروج عوامل ناامن‌كننده بيگانه تضمين مي‌شود؛ امري كه راه را براي ابتكارات واقع‌بينانه ديپلماتيك و تفاهمهاي جامع بر پايه احترام به حاكميت ملي ايران هموار مي‌سازد.