گزارش « اعتماد» از ادامه تقابل ایران و امریکا
جنگ دریایی
نوشين محجوب| وزارت خزانهداري ايالاتمتحده در راستاي كارزار اقتصادي و جنگ سردي كه عليه كشورمان به راه انداخته، سهشنبه ۲۸ شركت هواپيمايي ايراني، هفت شركت و واسطه فعال در خدمات هوانوردي و يك تبعه مصري مقيم امارات را به فهرست تحريمها افزود. اين نهادها در امارات، تركيه، مالزي، قزاقستان و بريتانيا فعاليت داشتند و واشنگتن مدعي است با ماهاناير يا شبكههاي مرتبط با آن همكاري كردهاند. امريكا همچنين مجوز عمومي مربوط به صادرات مجدد موقت برخي هواپيماهاي غيرنظامي به ايران و معاملات وابسته را تعليق كرد؛ اقدامي كه مقامهاي اين كشور آن را بخشي از كارزار ادعايي موسوم به «طرد اقتصادي» عليه ايران خواندند.
چالش واشنگتن در مسير اجراي راهبرد «طرد اقتصادي»
همزمان عباس عراقچي، وزير امور خارجه كشورمان در واكنش به اقدامات خصمانه واشنگتن گفت: امريكا پس از دههها تحريم و سپس ورود به جنگ، به دليل ناكامي در دستيابي به اهداف خود بار ديگر به تحريمهاي بيشتر روي آورد. برخي ناظران نيز بر اين باورند كه هدف گرفتن صنعت هوانوردي ايران، در كنار فشار بر شبكههاي بانكي، صادرات نفت و مسيرهاي كشتيراني، نشان ميدهد واشنگتن ميكوشد توان لجستيكي و تجاري ايران را از چند مسير محدود كند. با اين حال، ترديد درباره همراهي كامل شركاي اصلي ايران، به ويژه چين، همچنان يكي از موانع مهم در مسير اين راهبرد محسوب ميشود. الجزيره نيز به نقل از يك پژوهشگر فعال در دانشگاه قطر نوشت: اختلال در واردات نفت، هزينههاي اقتصادي جنگ را براي پكن افزايش داد و ميتواند انگيزه چين براي ايفاي نقش فعالتر در كاهش تنش را تقويت كند.
تبادل آتش در هرمز
تحريمهاي تازه اعمالي با تشديد رويارويي دريايي همراه شد. گزارشهاي اوليه از شنيده شدن انفجار در پيرامون جزيره خارك و شهرستان جاسك حكايت داشت و خبرگزاري تسنيم از اصابت پرتابه به يك نفتكش كوچك ايراني در محدوده لنگرگاه خارك خبر داد. رسانههاي امريكايي نيز به نقل از مقامهاي اين كشور مدعي شدند حملات تازه به پنج نفتكش ايراني در واكنش به حملات ايران عليه شناورهاي نظامي امريكا صورت گرفت. سپاه پاسداران در واكنش، به خدمه نفتكشها در اسكلهها و لنگرگاههاي كويت و بحرين هشدار داد و قرارگاه مركزي خاتمالانبيا اعلام كرد هرگونه تعرض به كشتيهاي ايراني با پاسخ شديد عليه پايگاهها و منافع امريكا در منطقه روبهرو خواهد شد. رويترز نيز از حمله موشكي ايران به پايگاه امريكايي الارزق اردن و آشيانه تعمير و نگهداري، آمادهسازي و محل استقرار جنگندههاي
15-F ، 16-F ، 35-F و شلتر جنگندههاي امريكا هدف حملات موشكي كشورمان خبر داد؛ خبري كه سپاه پاسداران صحت آن را اعلام كرد. اين درحالي است كه ماركو روبيو، وزير امور خارجه امريكا اخيرا ادعا كرد كه ايالاتمتحده در واكنش به تلاشهاي ايران براي حمله به ناوهاي جنگي امريكا، به حملات عليه نفتكشهاي ايراني ادامه خواهد داد. روبيو در جريان سفر خود به كلمبيا مدعي شد: «ايران همچنان تلاش ميكند به كشتيهاي جنگي امريكا حمله كند و به ازاي هر بار كه چنين كاري انجام دهند يا تلاش كنند اين كار را انجام دهند، آنها يك نفتكش را از دست خواهند داد.» اين ادعا درحالي رسانهاي شد كه سپاه پاسداران
طي بيانيهاي اعلام كرد كه ۲ فروند شناور امريكايي، ۸ نفتكش و ۱۰ كشتي هدف قرار گرفت. سپاه همچنين با انتشار بيانيه جداگانهاي از هدف قرار گرفتن ناوشكنهاي رزمي 119-DDG و 53-DDG حامل موشكهاي كروز و ايجيس خبر داد.
اهرم پرهزينه امريكا براي متحدان
افت تردد كشتيها در هرمز، هزينه اقتصادي بازارهاي انرژي را آشكار كرد. دادههاي كپلر نشان داد تنها شش كشتي حامل كالا از تنگه عبور كردند. همزمان، مقامهاي عربستان از حمله به تاسيسات اقتصادي در جازان، نجران، ابها و خميسمشيط خبر دادند، بيآنكه عامل آن را رسما مشخص كنند. نيويوركتايمز نوشت: نفت برنت پس از اين رخدادها به حدود ۹۹ دلار به ازاي هر بشكه رسيد. برخي كارشناسان معتقدند: گسترش ناامني از هرمز تا تاسيسات انرژي جنوب عربستان، هزينههاي راهبرد فشار را براي امريكا، شركاي منطقهاي آن و بازار جهاني انرژي افزايش داد.
زورآزمايي در وين
در وين نيز فشار ديپلماتيك غرب اوج گرفته. آنگونه كه خبرگزاري آسوشيتدپرس نوشته: امريكا، بريتانيا، فرانسه و آلمان قطعنامه پيشنهاديشان عليه ايران را تنظيم و دراختيار شوراي حكام قرار دادند؛ قطعنامهاي كه خواستار ارسال پرونده ايران به شوراي امنيت و مجمع عمومي سازمان ملل است. پيشتر رافائل گروسي، مديركل آژانس از نبود دسترسي ميداني و اطلاعات تازه درباره تاسيسات هستهاي ايران ابراز نگراني كرد. در مقابل نمايندگي جمهوري اسلامي ايران در واكنش به ادعاهاي گروسي صراحتا اعلام كرد: درخواست اجراي بيقيد و شرط پادمانها پس از حملات امريكا و اسراييل به تاسيسات هستهاي ايران بيمعني است و آژانس بايد ابتدا براي توقف تهديد و حمله به اين مراكز اقدام كند. ارجاع پرونده نيز به معناي بازگشت خودكار تحريمهاي شوراي امنيت نبود و هر اقدام تازه با موازنه سياسي در شورا، ازجمله مواضع چين و روسيه، مواجه خواهد شد. پيشتر اسماعيل بقايي، سخنگوي وزارت خارجه كشورمان هشدار داده بود كه هرگونه كنش غرب با واكنش ايران روبهرو خواهد شد. برخي صاحبنظران بر اين باورند كه فشار همزمان بر صنعت هوايي، صادرات انرژي و پرونده هستهاي، فضاي ديپلماسي را تنگتر كرده است؛ همچنين گروهي معتقدند گسترش تحريمهاي امريكا عليه صنعت هوانوردي ايران، همزمان با افزايش تنش در آبهاي جنوبي كشور و تشديد فشار سياسي در شوراي حكام آژانس بينالمللي انرژي اتمي، نشان ميدهد واشنگتن در پي بهكارگيري همزمان ابزارهاي اقتصادي، نظامي و ديپلماتيك عليه تهران است. اما تماسهاي ايران با بازيگران منطقهاي و تاكيد قطر بر پايان دادن به وضعيت «نه جنگ و نه صلح»، نشان داد مسير گفتوگو به طور كامل بسته نشده است.