«اعتماد» گزارش ميدهد
پايان حضور نظامي امريكا در عراق
ارتش امريكا روز چهارشنبه پس از 23 سال اعلام كرد كه خروج نيروهاي خود از عراق را به پايان رسانده؛ اقدامي كه به ماموريت 12 ساله و پرهزينه اين كشور براي مقابله با گروه داعش پايان ميدهد؛ ماموريتي كه به نوشته وال استريت ژورنال یک تریلیون و 700 ميليارد دلار هزينه به ايالاتمتحده تحميل كرده و نتيجهاي جز شكست به دنبال نداشته است. با اين حال، خروج نيروهاي نظامي به معناي پايان كامل حضور امنيتي امريكا در عراق نيست. به نوشته نيويورك تايمز، واشنگتن قرار است بخشي از ظرفيتهاي اطلاعاتي و شناسايي خود را حفظ و شماري از نيروهاي تفنگدار دريايي امريكا نيز براي حفاظت از سفارت و مراكز ديپلماتيك اين كشور در عراق در اين كشور نگاه دارد. همزمان آسوشيتدپرس با انتشار گزارشي نوشت كه آخرين نيروهاي امريكايي از آخرين پايگاه هوايي محل استقرار خود در شمال عراق خارج شدند؛ اقدامي كه براساس توافق ميان بغداد و واشنگتن انجام شد. اين تحول كه در ميانه جنگ جاري ميان امريكا و ايران رخ داده؛ جنگي كه در مقاطعي به داخل عراق نيز كشيده شده، ازسوي بغداد به عنوان نشانهاي از افزايش قدرت و حاكميت ملي عراق مورد استقبال قرار گرفت.
گذار از ماموريتي ائتلافي به كنشي امنيتي؟
گروههاي حامي ايران نيز از اين خروج استقبال كردند، اما اين اقدام در ميان برخي ديگر از عراقيها، بهويژه در منطقه كردستان، نگرانيهايي را برانگيخته است. «شان پرنل»، سخنگوي پنتاگون، در بيانيهاي اعلام كرد كه نيروها و تجهيزات نظامي امريكا «به صورت منظم و برنامهريزي شده» از پايگاه هوايي محل استقرار خود در اربيل، در منطقه نيمهخودمختار كردستان عراق، خارج شدهاند.
او گفت: «اين نقطه عطف، نشاندهنده موفقيت يك كارزار 12 ساله است كه داعش را به عنوان يك تهديد نظامي سازمانيافته در عراق و سراسر منطقه شكست داد. همچنين اين تحول، گذار از يك ماموريت ائتلافي در زمان جنگ به يك تلاش امنيتي تحت رهبري عراق را نشان ميدهد كه ازسوي يك رابطه امنيتي دوجانبه عاديتر پشتيباني خواهد شد.» در اين ميان «علي الزيدي»، نخستوزير عراق، رياست مراسم تحويل پايگاه را برعهده داشت و خروج نيروهاي امريكايي را آغازگر «مرحلهاي جديد» توصيف كرد؛ مرحلهاي كه به گفته او، «با حاكميت عراق، قدرت نهادهاي آن، آمادگي نيروهايش، وحدت در تصميمگيري و شراكتهاي متوازن با دوستانش» تعريف ميشود. نيروهاي امريكايي در سال ۲۰۰۳ با هدف سرنگوني صدام به عراق حمله كردند. آنها در سال ۲۰۱۱ از اين كشور خارج شدند، اما سه سال بعد، مقامهاي عراقي از يك ماموريت كوچكتر تحت رهبري امريكا براي مقابله با داعش دعوت كردند؛ گروهي كه در آن زمان بخشهاي گستردهاي از عراق را درنورديده و مناطق وسيعي از اين كشور را به تصرف خود درآورده بود. با تبديل شدن داعش به گروهي متشكل از هستههاي مخفي و پراكنده، واشنگتن و بغداد در سال ۲۰۲۴ توافق كردند كه اين ماموريت را به تدريج خاتمه دهند.
شكافهايي كه عريان ميشود
نيروهاي امريكايي سال گذشته از پايگاههاي خود در بيشتر مناطق عراق خارج شدند، اما چند صد نيروي امريكايي همچنان در منطقه نيمهخودمختار كردستان در شمال اين كشور باقي ماندند. از زمان آغاز جنگ امريكا و اسراييل عليه ايران در ۲۸ فوريه، پايگاههاي محل استقرار اين نيروها بارها هدف حمله قرار گرفتهاند. دولت عراق در ابتدا پايان مهلت خروج نيروهاي امريكايي در ۳۰ سپتامبر را به خلع سلاح گروههاي محور مقاومت عراق تا آن تاريخ منوط كرده بود. با اين حال به ادعاي سيانان اگرچه شماري از گروههاي مسلح با تحويل سلاحهاي خود موافقت كردهاند، گروههاي قدرتمند حامي ايران اين كنش را رد كرده يا براي خلع سلاح خود شروطي تعيين كردهاند كه دولت عراق احتمالا قادر به پذيرش آنها نخواهد بود. «علي الزيدي»، نخستوزير عراق، از آن زمان از اين ضربالاجل عقبنشيني كرده است. او اوايل ماه جاري در گفتوگو با روزنامه نيويوركتايمز اعلام كرد كه مهلت خلع سلاح محور مقاومت تا ژوئن ۲۰۲۷ به تعويق افتاده است. به ادعاي برخي ناظران غربي پيامدهاي خروج نيروهاي امريكايي ممكن است بلافاصله قابل مشاهده نباشد، به ويژه از آنجا كه حضور نظامي امريكا پيش از اين نيز كاهش يافته بود. با اين حال، مقامهاي منطقه كردستان عراق نسبت به خروج نيروهاي امريكايي و بهويژه خارج كردن سامانههاي پدافند هوايي اين كشور ابراز نگراني كردهاند.
استدلال مخالفان خروج امريكا از عراق
همزمان شوراي آتلانتيك با انتشار يادداشتي به قلم ويكتوريا تيلور، كارشناس ارشد مسائل خاورميانه با انتشار يادداشتي ضمن پرداختن به موضوع خروج امريكاييها از عراق در اين باره نوشت: ايالاتمتحده، پس از سالها حضور گسترده نظامي، صرف ميلياردها دلار و كشته شدن هزاران امريكايي و عراقي، از اين كشور خارج شد. براي بسياري از امريكاييها، عراق يكي از نخستين «جنگهاي بيپايان» محسوب ميشود و خروج امريكا از اين كشور با چشمانداز دونالد ترامپ، رييسجمهور امريكا، براي كاهش كلي حضور نظامي ايالاتمتحده در خاورميانه همخواني دارد. اين نقطه عطف ازسوي بسياري از عراقيها و همچنين مقامهاي رسمي ايران كه مدتها خواستار خروج نيروهاي امريكايي از عراق و منطقه بودهاند، مورد استقبال قرار گرفته است. اين درحالي است كه برخي تحليلگران امريكايي باور دارند استدلال براي تداوم حضور و تعامل امريكا در عراق، فراتر از «خون و هزينهاي» است كه ايالاتمتحده تاكنون در اين كشور صرف كرده؛ مرتبط به منافع راهبردي بلندمدت امريكاست. از منظر اين گروه بيش از يك دهه است كه هر كدام از روساي جمهوري امريكا تلاش كرده تمركز خود را به سمت آسيا معطوف كند و از ميزان توجه واشنگتن به خاورميانه بكاهد. با اين حال، پاي هر دولت در پي وقوع بحرانهاي منطقهاي بار ديگر به خاورميانه كشيده شده. گاه به بهانه بازگشت نيروهاي امريكايي براي شكست داعش، گاه به بهانه تشديد تنشهاي منطقهاي پس از حملات ۷ اكتبر ۲۰۲۳ حماس يا جنگ امريكا و اسراييل با ايران.