مديري متفاوت و صاحب سبك
معصومه ابتكار
بعضي افراد هستند كه پست و جايگاه و عنوان، چيزي به شخصيت آنها نمي‌افزايد، بلكه جايگاه‌ها و عناوين از آنها اعتبار مي‌گيرند؛ مرحوم دكتر علي‌اصغر فاني از اين دسته انسان‌ها بود كه جايگاه وزارت را ارتقا بخشيد. مقام علمي و تخصصي او و تجربه طولاني مديريت در وزارتخانه با نگاه روزآمد مبتني بر داده و پژوهش، تصوير مديري متفاوت و صاحب سبك را رقم زده بود. در دولت شاهد بودم كه شخصيت و منش اخلاقي و انساني دكتر فاني چگونه به عنوان يك وزير، ارتباطات درست سازماني را براي پيشبرد امور ايجاد مي‌كند؛ شخصيتي اهل گفت‌وگو و تعامل با مخاطب. او در دوران خود و در سال‌هاي ۹3 و 1392 بنيان محكمي براي آموزش محيط زيست به دانش‌آموزان ايجاد كرد. در حالي كه وقتي دولت‌ها جابه‌جا مي‌شوند؛ آن هم جابه‌جايي دولت‌هايي مثل دولت دهم با دولت يازدهم، انبوهي از كارها و طرح‌ها و هجوم‌ها بر سر راس سازمان‌ها مي‌ريزد و حركت‌هاي بنيادي را دچار كندي خاصي مي‌كند. اما با وجود نگاه و شخصيت دكتر فاني اين امكان فراهم شد كه در كمتر از ۴ ماه، سازمان حفاظت محيط زيست بتواند با وزارت آموزش و پرورش تفاهمنامه مهمي را پس از كارشناسي و سنجش امكانات عملياتي به انجام برساند كه پايه محكمي براي اقدامات بعدي باشد. در اسفند ۹۲ اين تفاهمنامه جامع با محورهايي مانند «دانش‌افزايي و فرهنگ‌سازي: ترويج اخلاق، سواد و فرهنگ حفظ محيط‌زيست در ميان دانش‌آموزان»، «اجراي اصل ۵۰ قانون اساسي: بهره‌گيري از ظرفيت نظام آموزشي براي تحقق حفاظت از محيط‌زيست به عنوان يك وظيفه عمومي» «توسعه مشاركت دانش‌آموزي: افزايش نقش و مشاركت فعال نسل جوان در صيانت از منابع طبيعي و زيست‌بوم كشور»، «بازنگري محتواي آموزشي: گنجاندن مباحث و مفاهيم زيست‌محيطي در كتب درسي (از جمله تغييرات مرتبط با اقليم و جغرافيا) و تقويت برنامه‌هاي آموزشي مرتبط» به امضا رسيد.
دو دستگاه مهم دولت براي پيشبرد اهداف مشترك، راهكارهايي را تعريف كردند و مهم‌تر اين بود كه اين راهكارها روي كاغذ نماند و ظرف يك‌سال بعد وارد مرحله عملياتي شد و بسياري‌شان به نتيجه رسيد. از جمله در برنامه‌هاي جلب مشاركت دانش‌آموزان و تمرين فعاليت‌هاي داوطلبانه و تشكيل تشكل‌هاي دانش‌آموزي محيط زيستي. كتاب درسي «انسان و محيط زيست: در پايه يازدهم» كه از آن سال‌ها وارد كتب درسي شد نيز حاصل آن همكاري‌ها بود.
در اردوگاه شهيد باهنر، سازمان دانش‌آموزي فعاليت‌هاي آموزشي جذابي در زمينه محيط زيست را براي دانش‌آموزها اجرا مي‌كرد. هدف اصلاح سبك زندگي دانش‌آموزان در تعامل با طبيعت و حفاظت از انسان و طبيعت بود. همين‌طور جشنواره‌هاي سالانه دانش‌آموزي با محور محيط‌زيست كه بسيار مورد توجه دانش‌آموزان قرار گرفت. اينكه اكنون شاهد حضور نسلي از متولدين دهه‌هاي اخير هستيم كه به محيط زيست و طبيعت چنان علاقه‌مند هستند كه مسوولانه پاي آن ايستاده‌اند، سرمايه عظيمي است كه انسان‌هايي مانند مرحوم فاني در شكل‌گيري آن موثر بوده‌اند. او براي سازمان و تشكيلات آموزش و پرورش، براي معلمان عزيز، براي دانش‌آموزان تلاش و به‌طور كلي به نظام فرهنگي و آموزشي كشور خدمت مي‌كرد، ولي متاسفانه فضاي سياسي و برخوردهاي ناصواب رايج آن دوره و استيضاح‌هاي پي‌درپي كه عملا سرعت و تاثيرات خدمات وزرا را كند مي‌كرد، سبب شد تا دولت پس از مهرماه ۱۳۹۵ از خدمات او محروم شود. آنچه امروز از دكتر فاني در آموزش و پرورش ايران باقي مانده، زمينه‌ساز آينده‌اي پر اميد و رو به تعالي براي كشورمان خواهد بود.