بیش از 14 نفتکش برای انتقال نفت ایران آماده ترک خارک هستند
کاروان شکست حصر
در شرايطي كه دونالد ترامپ، رييسجمهوري امريكا تا به امروز مواضع متفاوت و ضد و نقيضي عليه كشورمان اتخاذ كرده، روزي از حمله ميگويد و روزي ديگر از ديپلماسي و توافق، آرايش نظامي منطقه گمانهزنيها درباره رويارويي تمام عيار ميان تهران و واشنگتن را برجسته كرده؛ بالاخص آنكه رييسجمهوري امريكا اخيرا ضمن آنكه تفاهم اسلامآباد را اتلاف وقت قلمداد كرده مدعي شده «خواهيم ديد بعد از ژانويه چه خواهد شد.» اين نخستينباري نيست كه ترامپ چنين ضربالاجلي را تعيين ميكند؛ ضربالاجلي كه به باور گروهي از ناظران نشان ميدهد واشنگتن درگير بنبستي خودخواسته شده، اما گروهي ديگر باور متفاوتي دارند و اتخاذ چنين موضعي را تاكتيك رييسجمهوري ايالاتمتحده قلمداد ميكنند. از منظر گروه دوم ترامپ درصدد است تا نتيجه محدوديتهاي تحميل شده عليه كشورمان را بررسي كرده و پس از آن درباره توسل به گزينه نظامي تصميمگيري كند. در اين ميان جي دي ونس، معاون رييسجمهوري امريكا صراحتا اعلام كرده مردم امريكا نميخواهند جنگهاي احمقانه و بيمنطق ادامه يابد؛ اين ميراث جمهوريخواهان قبل از ترامپ بود؛ خوشحالم كه ترامپ ما را از اين مسير بازگرداند.ادعايي كه هنوز ترامپ يا ديگر مقامهاي رسمي دولت امريكا بالاخص شاهينهاي امريكايي واكنشي به آن نشان ندادهاند.
خيز ايران براي شكستن حصر
در ميانه تنشها ميان تهران و واشنگتن، بيش از ۱۴ نفتكش ايراني در حال حاضر در نزديكي جزيره خارك مستقر هستند كه بيشترشان سيستم ردياب خود را خاموش كرده و آمادهاند تا ماموريت جديدشان را كليد بزنند. در اين ميان تهران تهديد كرده در صورتي كه آسيبي به اين نفتكشها وارد شود يا ادامه حركتشان با مانع روبهرو شود، تاسيسات نفتي كشورهاي همپيمان امريكا را هدف قرار خواهد داد و از آغاز جنگ نيز واهمهاي ندارد. به باور ناظران، آرايش نفتكشها در جزيره خارك آنهم چند روز بعد از آنكه تهران سياست پايان دادن به وضعيت «نه جنگ، نه صلح» را استراتژي اصلي خود براي پايان دادن به بحران نزاع با امريكا اعلام كرد، حكايت اقدام عملي قريبالوقوع ايران در اين باره دارد. به ادعاي يورونيوز تا اين لحظه، خبر قطعي از حركت يك نفتكش ايراني براي عبور از محاصره دريايي امريكا منتشر نشده؛ اما نشانههايي از آمادهسازي براي چنين اقدامي وجود دارد. بدين معنا كه بيش از ۱۴ نفتكش در جزيره خارك آماده حركت شدهاند؛ خدمه آنها تعيين شده و پرچم ايران بر فراز آنها برافراشته شده است. مقصد احتمالي، مسير درياي عمان و بازارهاي آسيايي است. همزمان بلومبرگ نيز گزارش داده كه ۱۷ نوامبر، حدود ۲۰۰ هزار بشكه نفت ايران از نفتكش OLYM به نفتكش HAO FAN منتقل شده است. اين عمليات در نزديكي خارك انجام شده است. نشريه تخصصي TradeWinds نيز گزارش داده يك نفتكش ناشناس در حال دريافت محموله نفت ايران است و اگر بتواند از محدوده محاصره عبور كند، نخستين نفتكشي خواهد بود كه از زمان برقراري مجدد محاصره در جولای موفق به اين كار ميشود. با اين حال گزارشها هنوز حركت قطعي كاروان ۱۴ نفتكش را تاييد نميكنند. آنچه فعلا ميدانيم، آمادهسازي و تلاش براي ازسرگيري صادرات است، نه شكستهشدن محاصره. اگر نفتكشها ز خط محاصره عبور كنند، اتفاق مهمي در تقابل دريايي ايران و امريكا رخ داده است.
هنوز مقامهاي رسمي كشورمان به اين خبر واكنشي نشان ندادهاند. با اين حال مصطفي نجفي كه اخيرا در رسانهها از او به عنوان مشاور محسن رضايي، دبير شوراي عالي امنيت ملي ياد ميشود نيز اين گمانه را تقويت كرده است. او نوشته است: چندي پيش فرمانده كل قوا دستور پايان دادن به وضعيت نه جنگ و نه صلح را صادر كرد. در همين راستا، به نظر ميرسد پايان دادن به اين وضعيت ديگر صرفا محدود به مسير ايجابي يعني ديپلماسي نيست و وجه سلبي آن، يعني توسل به گزينه نظامي نيز در دستور كار قرار گرفته است. ظاهرا تهران ديگر نميخواهد نظارهگر محاصره و تهديد باشد.همزمان با رسانهاي شدن اين خبر در ساعات اخير تصاوير متعددي منتشر شده كه نشان ميدهد نفتكشهاي ايراني در حال سوختگيري در جزيره خارك هستند. اصالت اين تصاوير در حال حاضر قابل تاييد يا رد نيست. با اين حال رسانه صابرين نيوز در اين باره نوشته كه تا ساعاتي ديگر نفتكشهاي ايراني به سمت حلقههاي محاصره حركت ميكنند. المانيتور نيز اين خبر را تاييد كرده است. تريتا پارسي، تحليلگر ايرانيتبار حوزه روابط بينالملل نيز در اين باره نوشت: به نظر ميرسد اكنون ايران در حال برداشتن گامي بزرگ در راستاي تغيير وضع موجود به نفع خود است و ميخواهد برخلاف محاصره دريايي اعمال شده توسط ترامپ، نفتكشهاي خود را از تنگه هرمز عبور دهد. به علاوه، ايران تهديد كرده كه اگر امريكا از عبور اين نفتكشها ممانعت كند، تهران به تاسيسات نفتي كشورهاي خليجفارس حمله خواهد كرد. ازسوي ديگر شركت پايش كشتيها، «تانكرتركرز»، اعلام كرد يك نفتكش روز پنجشنبه در خليجفارس و از طريق انتقال نفت از كشتي به كشتي ديگر، در حال بارگيري نفت خام ايران بود. اين نفتكش ممكن است نخستين شناوري باشد كه پس از بازگشت محاصره دريايي امريكا در ماه جولاي، موفق به صادرات نفت خام ايران ميشود. اگر نفتكش از محدوده محاصره خارج شود، نخستين صادرات موفق نفت خام ايران از راه دريا از اواسط جولاي به ثبت خواهد رسيد. گروهي از تحليلگران بر اين باورند كه اگر ايران بخواهد نفتكشها را به سمت چين حركت دهد، دو حالت قابل تصور است؛ اول، عبور ايمن نفتكشها: بدان معنا كه محاصره دريايي ايران عملا پايان يافته و امريكا در اين بازي رسما شكست خورده است. دوم، واكنش نظامي امريكا: در چنان شرايطي، ايران دو راه پيش روي خود دارد: عقبنشيني از حمله متقابل كه پيروزي براي امريكا محسوب ميشود يا واكنش نظامي در قالب حمله به تاسيسات نفتي متحدان امريكا يا نيروهاي امريكا كه سطح جديدي از جنگ با آيندهاي نامشخص در منطقه را شكل ميدهد.نكته قابل تأمل درباره حركت احتمالي نفتكشهاي ايراني به سمت چين اين است كه اين خبر بعد از پايان اجلاس سهجانبه رهبران امريكا، روسيه و چين منتشر شده و اين گمانهزني را باعث شده كه اين اقدام، در راستاي توافقاتي بوده كه در چين بين ترامپ و شي جين پينگ صورت گرفته؛ موضوعي كه فعلا در حد حدس و گمان است و هيچ دادهاي آن را تاييد يا رد نميكند. هنوز مقامات رسمي كشورمان درباره صحت و سقم حركت نفتكشهاي ايراني اطلاعرساني نكردهاند و بايد منتظر ساعات و شايد هم روزهاي آينده بود تا مشخص شود تدبير ايران براي خروج از وضعيت نه جنگ و نه صلح چه خواهد بود.
مخالفت سنا با محدودیت اختيارات جنگي ترامپ
همزمان و در شرايطي كه آرايش نظامي منطقه نيز احتمال رويارويي را افزايش داده، سناي امريكا روز پنجشنبه قطعنامه اختيارات جنگي كه هدفش وادار كردن دونالد ترامپ به توقف جنگ با ايران بود را رد كرد. به نوشته گاردين بدينترتيب جمهوريخواهان بار ديگر از جنگي كه نقش مهمي در شكست سنگين انتخاباتيشان در انتخابات مياندورهاي داشت از اين رويارويي حمايت كرده و در برابر قطعنامه ايستادند. اين نشريه در ادامه آورد: مجلس نمايندگان امريكا ماه سپتامبر اين قطعنامه را تصويب كرده بود؛ نخستين قطعنامهاي كه پس از انتخابات سوم نوامبر به راي گذاشته ميشد. درنهايت اين قطعنامه با ۴۸ راي موافق در برابر ۵۱ راي مخالف شكست خورد؛ آراي نمايندگان عمدتا براساس گرايش حزبي تقسيم شد. جان فترمن، سناتور دموكرات ايالت پنسيلوانيا، تنها دموكراتي بود كه به اين قطعنامه راي مخالف داد. در مقابل، سوزان كالينز از ايالت مين، رند پال از ايالت كنتاكي و ليزا موركوفسكي از آلاسكا، تنها سناتورهاي جمهوريخواهي بودند كه از آن حمايت كردند.دموكراتها از زمان آغاز جنگ در ماه فوريه و به دنبال حمله مشترك امريكا و اسراييل به ايران، بهطور مستمر با استناد به اختيارهاي جنگي ترامپ، قطعنامههايي را ارايه كردهاند. اگرچه متحدان جمهوريخواه رييسجمهوري تاكنون موفق شدهاند بسياري از اين قطعنامهها را رد كنند، اما در ماه ژوئن يكي از آنها به تصويب هر دو مجلس كنگره رسيد.با اين حال، ترامپ اين قطعنامه را ناديده گرفت و همين مساله دموكراتها را به ادامه تلاشها براي استفاده از قانون سال ۱۹۷۳ واداشت؛ قانوني كه هدف آن محدود كردن اختيارات رييسجمهور در ورود و ادامه جنگ بدون مجوز كنگره است.
خسارت ۴۸ ميليارد دلاري ايران به امريكا
مخالفتخوانيهاي كنگره با اعمال محدوديت بر اختيارهاي جنگي ترامپ درحالي رسانهاي شد كه اخيرا والاستريت ژورنال به نقل از مقامهاي امريكايي و اسراييلي نوشت كه ايالاتمتحده پس از آسيب ديدن برخي مواضع خود در پي حملات ايران، يك سامانه موشكي پاتريوت ديگر به اسراييل ارسال كرده؛ اين اقدام در شرايطي صورت ميگيرد كه تلآويو براي ازسرگيري جنگ عليه تهران فشار وارد ميكند. به ادعاي اين گروه از مقامهاي امريكايي كه نخواستند نامشان فاش شود، واشنگتن پس از آنكه برخي پايگاهها، رادارها و سامانههاي هشدار زودهنگام امريكا در خاورميانه در حملات ايران آسيب ديدند، تجهيزات و داراييهاي نظامي را به اسراييل منتقل كرده است.اين اطلاعات در شرايطي منتشر ميشود كه بار ديگر بحث درباره ميزان خسارات جنگ عليه ايران و هزينه آسيبهاي واردشده به تاسيسات نظامي امريكا در خاورميانه بر اثر حملات موشكي و پهپادي ايران در كنگره امريكا بالا گرفته است. روزنامه واشنگتنپست با استناد به يك مطالعه دولتي از كمبود مزمن مهمات اصلي در پنتاگون به دليل جنگ با ايران خبر داده و همزمان خبرگزاري آسوشيتدپرس نيز با انتشار گزارشي نوشت كه هزينههاي جنگ ايران تا ۱۳ نوامبر به ۴۸.۳ ميليارد دلار رسيده؛ با اين حال، از آنجا كه اين رقم خسارات وارده به پايگاههاي امريكا را كه در خاورميانه هدف حمله قرار گرفتهاند، شامل نميشود، قانونگذاران از پنتاگون ميخواهند آمار و ارقام مربوط به اين خسارات را ارايه كند. براساس تحليل خبرگزاري آسوشيتدپرس، ايران به آشيانههاي هواپيما، سامانههاي شناسايي حملات ورودي، انبارها، محل اسكان نيروهاي نظامي و بخشهاي ديگري حمله كرده؛ حملاتي كه ميلياردها دلار خسارت به تجهيزات نظامي امريكا وارد كردهاند. اين درحالي است كه هزينه جنگ به يكي از محورهاي اصلي اختلاف در كنگره تبديل شده، بهويژه آنكه دولت ترامپ از قانونگذاران ميخواهد بودجه دفاعي ۱.۵ تريليون دلاري را تصويب كنند.
شكافهايي كه عريانتر شد
اختلافنظرها درباره تداوم جنگ با ايران درحالي شدت گرفته كه والاستريت ژورنال به نقل از مقامهاي آگاه مدعي شد كه رومان گوفمن، رييس سازمان اطلاعات خارجي اسراييل (موساد)، در جريان سفرش به واشنگتن، اطلاعاتي درباره برنامه هستهاي ايران دراختيار دولت دونالد ترامپ قرار داده و خواستار ازسرگيري حملات عليه ايران به مدت چند روز شده است. فشارهاي اسراييل بر امريكا پس از آن است كه ترامپ ۹ نوامبر اعلام كرد پس از ديدار با شيخ محمد بن عبدالرحمن آلثاني، نخستوزير و وزير خارجه قطر، حمله به ايران را به تعويق خواهد انداخت.