آبي بر آتش اختلافات
احمد مازني
هر ساله به ميلاد با سعادت حضرت رسول اكرم(ص) كه ميرسيم از وحدت ميگوييم؛ وحدت ميان اهل تشيع و اهل سنتي كه از اساس هر دو يك پيامبر و يك كتاب آسماني دارند. شايد براي پي بردن به اهميت اين موضوع بد نباشد به چند نكته كليدي اشاره كنيم. در قدم اول لازم است، نگاهي بيندازيم به دلايل ايجاد هفتهاي به نام هفته وحدت. واقعيت آن است اختلاف ميان شيعه و سني در طول سالهاي متمادي بر سر امت اسلام سايه افكنده بود و ...
همين اختلافات اهرمي در دست دشمنان قرار گرفته بود تا تئوري خود يعني «اختلاف بينداز و حكومت كن» را به ويژه در منطقه خاورميانه پياده كنند تا اينكه در سالهاي اوليه انقلاب اسلامي ايران آيتالله منتظري(ره) ظرفيت دوازدهم تا هفدهم ربيعالاول را كه پيشتر يكي از مظاهر اختلاف بود به عنوان هفته وحدت مطرح كردند و امام امت نيز با تاييد اين پيشنهاد به اين مناسبت رسميت بخشيدند و مقام معظم رهبري نيز با هدايت و راهبري زمينه جريانسازي در سطح داخل و خارج از كشور را در جهت انسجامبخشي به برنامههاي وحدتآفرين فراهم كردند. اكنون 40 سال است كه از اين نامگذاري ميگذرد و هر روز بر لزوم آن بيشتر پي ميبريم اما متاسفانه اين وحدت دشمناني دارد كه در راس آن امريكا و همپيمانانش قرار دارند و از سوي ديگر برخي از مسلمانان شيعه و سني نيز با تحليل افراطي از گرايشات و تمايلات مذهبي تلاش ميكنند به اختلاف بين مسلمين دامن بزنند كه لازم است درصدد رفع آنها قد علم كنيم. در اين راستا به نظر ميرسد براي اثربخشي بيشتر نگاهي به اقدامات گذشته از جمله برگزاري همايشها، انتشار مقالات و كتب داشته باشيم و گزارشي از تاثير آنها تهيه كنيم. اين گزارش بايد با نگرش تحليل هزينه- منفعت تهيه شود و از رويكرد آسيبشناسانه برخوردار باشد تا ضمن آگاهي از خروجي و نتايج خدمات و تلاشها، اشكالات و آسيبهاي عملكرد گذشته شناسايي و در ادامه پيگيري ماموريت مهم ايجاد و تحكيم وحدت امت اسلام مورد استفاده قرار گيرد.
نكته ديگري كه به نظر كليديتر است آنكه بعد از حدود 4 دهه فعاليت، وقت آن رسيده كه وحدت شيعه و سني ظهور و بروز عيني پيدا كند. در اين راستا دوستي ميگفت در مناطقي از ايران كه شيعه و سني با هم زندگي ميكنند، روز قدس با هم راهپيمايي ميكنند اما موقع نماز از هم جدا ميشوند، چه اشكالي دارد نماز جمعه را در اين مناطق حداقل در روز قدس با هم اقامه كنند؟
وقتي با فتواي تاريخي امام خميني(ره) اقتداي شيعيان به نماز جماعت اهل سنت در مكه و مدينه جايز است، فتواي تاريخي ديگري از فقهاي عظام شيعه و سني ميتواند، جواز اقامه جماعت مشترك را در چنين مواردي اعلام كند هر چند سيره امام علي(ع) در دوران خلفاي ثلاث حاكي از حضور امام در نماز جماعت خلفاست.
همچنين استفاده از مديران شايسته اهل سنت در پستهاي مختلف و نيز توسعه مناطق شهري و روستايي اهل سنت، گامهاي عملي ديگري است كه ميتواند نشاني از جامعه مورد نظر جمهوري اسلامي در جهان اسلام باشد.
همه آنچه گفته شد وقتي ميتواند آبي بر آتش اختلافات در جهان اسلام داشته باشد كه ما بتوانيم اين نظريه را به همه دنياي اسلام مخابره كنيم و در اين راستا ديپلماسي فرهنگي ظرفيتي است كه متاسفانه آنچنان كه بايد مورد توجه قرار نگرفتهاست. اين ظرفيت انساني در صورت مديريت صحيح ميتواند در جهت وحدت و همبستگي بيشتر امت اسلام به كار گرفته شود. البته ذكر اين نكته در پايان اين يادداشت خالي از لطف نيست كه هم ما شيعيان و هم برادران و خواهران اهل سنت در كنار گفتوگوهاي وحدتآفرين بين مذاهب نياز به گفتوگوي درون گفتماني نيز داريم.