رسانه يا بنگاه خشونتپراكني و نسلكشي؟
مينو خالقي
«ترامپ يا ترومن پلاس؟ شايد اين راهحل نهايي براي شكست شيطان باشد» اين توييت يكي از كارمندان شبكه اينترنشنال است كه تحت فشار افكار عمومي آن را پاك و توجيهات مضحك ارايه كرد؛ توييتي كه در آن اشاره به استفاده از بمب اتم در امريكا در دوران رياستجمهوري هري ترومن شده است. بمبهايي كه در جنگ جهاني دوم روي دو شهر هيروشيما و ناكازاكي در ژاپن در آگوست ۱۹۴۵ پرتاب شدند و دليل استفاده از آنها تسريع در پايان جنگ جهاني دوم و جلوگيري از تلفات بيشتر اعلام شد. مقامات امريكايي بر اين باور بودند كه حمله به ژاپن با بمب اتم ميتواند به سرعت تسليم اين كشور را به همراه داشته باشد و از يك حمله زميني بزرگ و پرهزينه جلوگيري كند. حالا كارمند اسراييل اينترنشنال به ترامپ توصيه ميكند در جنگ مقابل ايران و براي تسريع در پيروزي مدنظرش، از بمب اتم استفاده كند و بلكه فراتر از ترومن «ترومن پلاس» هم حركت كند. اگر بخواهيم يك واحد اطلاعرساني و پخش برنامه را «رسانه» بناميم حتما بايد از اصولي حرفهاي شامل صداقت، بيطرفي، احترام به اصول بنيادين حقوق بشر و ترويج گفتوگو و درك متقابل نام ببريم. اصولي كه بايد بر يك مختصات انساني و كاركردهاي حقوق بشري استوار بوده و از هرگونه ترويج خشونت، جنگ، ايجاد رعب و وحشت و كينهآفريني به دور باشد. اصولي كه نام رسانه را از يك بنگاه پخش صدا و تصوير صرف متمايز ميكند. متاسفانه در حال حاضر شاهديم شبكههايي همچون اينترنشنال، منوتو، صداي امريكا و بيبيسي، نه تنها نقش رسانهاي خود را فراموش كرده، بلكه در بسياري مواقع با استفاده از زبان تحريكآميز و گزينشي، نه تنها اصول حرفهاي خبر را زير پا گذاشته، بلكه به تشديد بحرانها و تنشها در منطقه دامن زدهاند. شبكه تروريستي اينترنشنال، يك روز به ارايه روشهايي براي كودتا و جنگ خياباني و چگونگي كشتار مردم توسط يكديگر ميپردازد و روزي ديگر در جهت گسترش جنگ، اعلام مرتب نقاط پيشنهادي براي حمله ارتش اسراييلي- امريكايي، مصاحبه با كارشناسان بيوطن، جنگطلب يا صهيونيستي، توجيه حمله به دانشگاه، انستيتوهاي تحقيقاتي، پالايشگاه و پارس جنوبي و صنايع فولادي و هر زيرساختي براي يادآوري عبارت خود-درآوردي «مداخله بشردوستانه» فعاليت ميكند. اكنون نيز به نقطه طلايي خود كه همانا آرزوي اين صداي بيگانه و ويرانيطلب - يعني نابودي كل ايران و ايرانيان است - رسيده و پيشنهاد استفاده از بمب اتم را مطرح ميكند! سرانجامي كه اصلا از چنين شبكههايي دور از انتظار نيست. بر اساس ميثاق بينالمللي حقوق مدني و سياسي، هر فرد حق آزادي بيان دارد، اما اين حق بايد با مسووليت همراه باشد. ماده ۲۰ اين ميثاق تصريح ميكند كه «هر گونه تبليغ براي جنگ يا دعوت به نفرت ملي، نژادي يا مذهبي كه منجر به خشونت يا تحريك به تبعيض باشد، بايد ممنوع باشد.» همچنين اعلاميه جهاني حقوق بشر در ماده ۱۹ بر اهميت آزادي بيان تاكيد دارد، اما همچنين به مسووليتهاي مرتبط با آن اشاره ميكند.شوراي اروپا نيز در مصوبات خود بر لزوم جلوگيري از ترويج خشونت و نفرت تاكيد كرده است.تمامي قواعد بينالمللي بر محدوديتهاي آزادي بيان به جلوگيري از خشونت، جنگطلبي، كشتار كودكان و ترويج نفرت و مرگطلبي تاكيد داشته و هر گونه حركت خلاف اين قواعد حقوق بشري را مخالف با اصول حرفهاي رسانه و خبرنگاري ميدانند. هر چند بر اين باورم شبكههايي مانند اينترنشنال و منوتو هرگز نام رسانه بر خود نگرفتند و كارمندان آنها مزدوراني بيش نيستند، اما برايم جاي تعجب است كه حتي در ظاهر و به شكل صوري هم شده تلاشي در جهت معرفي خود به عنوان يك رسانه حرفهاي نكردند. ترويج خشونت و نفرت توسط رسانهها ميتواند تبعات جدي براي جامعه داشته باشد. اين نوع شبكهها با ايجاد فضاي خصمانه و شستوشوي مغزي مخاطب خود و تقسيم جامعه به گروههاي «ما» و «آنها»، نه تنها اعتماد عمومي را كاهش ميدهند، بلكه ميتوانند بروز ناآراميهاي اجتماعي و سياسي و جنگهاي خياباني را دامن زده و در ايجاد تنشهاي قومي و مذهبي نيز نقش موثري ايفا كنند.آنچه اكنون در شبكههايي اينچنين شاهد آن هستيم ترويج و ترغيب نسلكشي و جنايات جنگي توسط دشمن متخاصم عليه ملت ايران است كه ميتواند دليلي محكم براي پيگيري حقوقي از سوي افراد و نهادهاي بينالمللي حقوق بشر، براي تعطيلي اين شبكهها و محاكمه صاحبان و كارمندان آنها باشد. حقوقدان