نهادهای نظارتی واشنگتن در گزارشی بیسابقه افشا کردند
روایت امریکایی شکست
گروه سياسي|در حالي كه سالهاي سال است ماشين پروپاگانداي واشنگتن سعي در تصويرسازي از «قدرت شكستناپذير» ايالات متحده در خاورميانه داشت، انتشار گزارش تكاندهنده ديروز بازرسان كل وزارت دفاع، وزارت خارجه و سازمان توسعه بينالمللي ايالات متحده، پرده از واقعيتي تلخ براي پنتاگون برداشت؛ واقعيتي كه هرچند مثلث ترامپ، هگست و روبيو سعي در پنهان داشتن آن ميكنند اما واقعيتهاي مستند و گزارش نهادهاي مسوول نشان ميدهد آسيبهاي ايالات متحده در جنگ با ايران بسيار وسيع و گسترده است. اين گزارش بيسابقه، نه تنها به كمبودهاي حياتي و استراتژيك در زرادخانههاي امريكا اذعان دارد، بلكه رسما تأييد ميكند كه «آتش ايران» ساختار نظامي و زنجيره تامين سلاحهاي پيشرفته امريكا را در 8 كشور منطقه به شكلي غير قابل بازگشت دچار فرسايش كرده است. اين سند رسمي، مهر تاييدي است بر تغيير بنيادين موازنه قدرت؛ جايي كه تهران با استراتژي حملات دقيق و مستمر، نه تنها «تابآوري» نظامي امريكا را به چالش كشيده، بلكه براي نخستينبار، هيمنه اف-۳۵هاي رادارگريز را نيز در هم شكسته است.
زنگهاي خطر براي پنتاگون به صدا درآمد
گزارش اخير نهادهاي نظارتي دولت امريكا، براي ناظران بينالمللي بيش از آنكه يك گزارش اداري باشد، اعلان رسمي «محدوديتهاي استراتژيك» ابرقدرتي است كه خود را درگير جنگي فرسايشي با ايران كرده است. بازرسان كل دولت ايالات متحده در اين ارزيابي مشترك، با لحني هشدارآميز اذعان كردهاند كه ارتش امريكا اكنون با گلوگاههاي شديد در زنجيره تأمين سلاحهاي پيشرفته مواجه است. آنچه اين گزارش را از تحليلهاي رسانهاي متمايز ميكند، اعتراف صريح به «اتمام مهمات حياتي» است. تحليلگران امنيتي بر اين باورند كه اين وضعيت، ناشي از محاسبات غلط واشنگتن در آغاز درگيريها است؛ جايي كه تصور ميكردند با نمايش قدرت، ايران عقبنشيني خواهد كرد. اما واقعيت ميداني كه اين گزارش به آن اشاره دارد، كاملا متفاوت است: زرادخانههاي موشكي و سامانههاي رهگير امريكا تحت فشارِ عملياتهاي دقيق و مستمر ايران، به سرعت خالي شدهاند. نكته كليدي در اين گزارش، تخمين زماني است؛ بازگرداندن ذخاير به سطوح پيش از جنگ، نه ماهها، بلكه «۳ سال» زمان نياز دارد. اين يعني پنتاگون در ميانمدت، دستش براي هرگونه ماجراجويي جديد بهشدت خالي است.
ايران، 8 كشور؛ يك ميدان نبرد واحد
يكي از بخشهاي تكاندهنده اين گزارش، ترسيم جغرافياي خسارات است. امريكا همواره تلاش ميكرد امنيت پايگاههاي خود در كشورهاي عربي را «تضمينشده» جلوه دهد، اما اكنون اسناد رسمي ميگويند كه ايران توانسته اين امنيت را به چالش بكشد. طبق اين گزارش، حملات ايران صدها سازه را در پايگاههاي امريكايي در ۸ كشور (كويت، بحرين، قطر، امارات، عربستان، عراق، عمان و اردن) هدف قرار داده است. اين وسعت جغرافيايي نشان ميدهد كه ايران به خوبي توانسته است يك «شبكه دفاعي-تهاجمي» را فعال كند كه عمق استراتژيك امريكا در خاورميانه را از كار انداخته است. خسارات وارده به دهها هواپيما و پهپاد، تنها آسيب مالي نيست؛ بلكه ضربهاي به «اعتبار عملياتي» ارتش امريكاست. وقتي پايگاهي كه ميلياردها دلار براي آن هزينه شده، در برابر حملات موشكي و پهپادي آسيبپذير ميشود، اين نه فقط يك باخت نظامي، كه يك شكست راهبردي تمامعيار است.
پرونده اف- ۳۵؛ پايان عصر رادارگريزي
شايد مهمترين بخش از اين اسناد منتشر شده كه براي جامعه نظامي امريكا حكم يك «كابوس» را دارد، اعتراف رسمي پنتاگون به هدف قرار گرفتن جنگنده اف- ۳۵ است. پيش از اين، ارتش امريكا با سناريوسازي رسانهاي، آسيب ديدن اين جنگنده را در قالب «فرود اضطراري» توجيه ميكرد تا پردهاي بر ناتواني پيشرفتهترين جنگنده خود در برابر سامانههاي پدافندي ايران بكشد. اينك اما گزارشهاي رسمي، اين روايت را فروپاشيده است. پذيرش اينكه اف- ۳۵ توسط «آتش دشمن» هدف قرار گرفته، يك تغيير پارادايم در دكترين هوايي جهان است. اين اعتراف يعني كه سامانههاي پدافندي ايران، تكنولوژي رادارگريزي امريكا را «خنثي» كردهاند. نبايد فراموش كرد كه اف- ۳۵ براي امريكاييها نماد برتري تكنولوژيك در سطح جهان بود؛ اينك كه اين نماد در برابر سامانههاي دفاعي ايراني آسيبپذير شده، ساير كشورهاي مشتري سلاحهاي امريكايي نيز با ترديدي جدي در خريد اين جنگندهها مواجه خواهند شد.
تحليلي بر موازنه جديد قدرت
اما خروجي اين گزارش تنها در اعداد و ارقام خسارت امريكا خلاصه نميشود. پيام اصلي گزارش نهادهاي نظارتي امريكا اين است كه «موازنه قدرت» در منطقه غرب آسيا ديگر در دستان واشنگتن نيست. سالهاي سال است كه استراتژي ايران بر پايه «بازدارندگي فعال» استوار بود؛ اما امروز با استناد به اين گزارش، ميتوان گفت اين بازدارندگي به «توازن وحشت» براي نيروهاي امريكايي تبديل شده است. ايران با ضربات مستمر و دقيق، نشان داد كه ميتواند «هزينه حضور» امريكا در منطقه را به سطحي برساند كه ديگر از نظر سياسي و اقتصادي براي واشنگتن توجيهپذير نباشد. كمبود مهمات، آسيب به زيرساختها، هدف قرار گرفتن جنگندههاي نسل پنجم و ناتواني در تامين امنيت پايگاهها در ۸ كشور، مجموعهاي از فاكتورهايي است كه ثابت ميكند واشنگتن در ميدان نبرد با ايران، از موضع قدرت به موضع «بقاي استراتژيك» تنزل يافته است.
گذار به نظم جديد؟
انتشار اين گزارش كه توسط نهادهاي حاكميتي امريكا تهيه شده، نقطه عطفي در ديپلماسي و سياست خارجي خاورميانه است. براي تحليلگراني كه تحولات منطقه را دنبال ميكنند، اين سند به معناي آن است كه عصرِ ديكته كردن سياستها از طريق قدرت نظامي براي امريكا به پايان رسيده است. واشنگتن اكنون با زرادخانهاي خالي و پايگاههايي ناامن روبهرو است كه در برابر اراده طرف ايراني، آسيبپذير شدهاند. ايران توانسته است در اين رويارويي، هم «توان بازدارندگي» خود را تثبيت كند و هم «هژموني قدرت» را در سطح منطقه به نفع خود باز تعريف نمايد. گزارش نهادهاي نظارتي امريكا، اعترافي ناخواسته اما صريح به اين حقيقت است كه «خاورميانه ديگر حياط خلوتِ واشنگتن نيست».«و «آتش نامتقارن ايران» توانسته است محاسبات قدرت را در سراسر جهان تغيير دهد. اكنون توپ در زمين واشنگتن است؛ آيا آنها به اين شكستِ راهبردي تن داده و تغيير رويكرد ميدهند، يا همچنان بر مدار اشتباهات گذشته حركت خواهند كرد؟ پاسخ به اين پرسش، آينده خاورميانه را در سالهاي پيش رو رقم خواهد زد.
ترامپ درباره توان ايران و اهرمهاي خود
دچار محاسبه اشتباه شده است
تريتا پارسي، تحليلگر روابط ايران و امريكا در يادداشتي كه در صفحه شخصي خود در ساباستك منتشر كرده درباره اين تحولات تازه مينويسد:«دولت ترامپ با تصور اينكه ايران ديگر گزينهاي براي مقابله در خليج فارس ندارد، در ارزيابي توان تهران و موازنه راهبردي دچار خطا شد و با سختتر كردن موضع خود، چشمانداز توافق ديپلماتيك را بيش از پيش دور كرد.» پارسي ادامه ميدهد:«اما مشكل اينجاست كه واشنگتن نهتنها نسبت به هزينه ادامه اين وضعيت براي متحدان منطقهاي امريكا بيتفاوت مانده، بلكه درباره دوام وضعيتي كه تصور ميكرد ايجاد كرده نيز دچار محاسبه اشتباه شده است. اين رويكرد عملا ايران را به واكنش واداشت.» اين تحليلگر يادآور ميشود:« نيروهاي انصارالله سراسر ساحل درياي سرخ را در اختيار گرفتند و گروههاي مسلح عراقي همسو با ايران نيز بخشهاي مهمي از خط لوله شرق به غرب عربستان سعودي را هدف قرار دادند؛ تحولاتي كه به افزايش قيمت نفت تا ۱۱۰ دلار در هر بشكه منجر شد.» تريتا پارسي در نهايت به اين نكته تاكيد ميكند كه اين ايران است كه ابتكار عمل را در منطقه در دست گرفته و با ظرفيتهاي خود امريكا و حاميانش را به چالش كشيده است.