«اعتماد» از ادامه مسدودسازي تنگه هرمز و بحران سوخت در غرب گزارش ميدهد
شوک تهران به والاستریت
فدرال رزرو تسليم تورم نفتي شد، آرامكو عرضه به اروپا را قطع كرد
گروه سياسي|دامنه درگيريهاي نظامي ميان ايران و ايالاتمتحده امريكا اكنون به شكل بيسابقهاي محاسبات كلان پولي، بازارهاي جهاني انرژي و زنجيره لجستيك بينالمللي را به چالش كشيده است. در شرايطي كه واشنگتن با فرسايش شديد تسليحاتي و ركوردشكني تاريخي قيمت سوخت در خاك خود دستوپنجه نرم ميكند، اقدام تهران در مسدود ساختن شريان راهبردي تنگه هرمز عملا نبض تورم در ايالاتمتحده را به دست گرفته است؛ وضعيتي كه مقامات ايراني آن را تحميل «صرفه ريسك هرمز» به ابزارهاي تصميمگيري بانك مركزي امريكا خواندهاند و حتي رييس فدرال رزرو نيز به اثرگذاري مستقيم كانونهاي بحران بر سياستهاي انقباضي اعتراف كرده است.
جنگ با ابزار نرخ بهره
ابعاد تقابل اخير ميان تهران و واشنگتن پس از اقدام فدرال رزرو امريكا در افزايش ۲۵ نقطه پايهاي نرخ بهره مرجع -كه نخستين افزايش طي سه سال گذشته بود- وارد فاز نويني شد. محمدباقر قاليباف، رييس مجلس دوازدهم با انتشار پيامي حاوي «معادله تيلور» (فرمول پولي تعيين نرخ بهره بر پايه نرخ تورم و شكاف توليد)، محاسبات كاخ سفيد را مستقيما هدف گرفت. قاليباف با تاكيد بر اينكه «نميشود با ۲۵ نقطه پايه يك گلوگاه را اداره كرد»، اعلام داشت كه هزينه ريسك در تنگه هرمز توسط تهران تعيين ميشود و افزايش جزيي نرخ بهره توانايي بازگشايي اين آبراهه حياتي يا تامين نفت موردنياز بازارها را ندارد. تحليلگران بينالمللي اين موضعگيري را نشانهاي از نفوذ متغيرهاي امنيتي ايران در تاروپود اقتصاد داخلي امريكا توصيف كردهاند. كريس بيچمپ، تحليلگر ارشد بازار، تاكيد كرد كه هر چند مقامات امريكايي در پذيرش آن اكراه دارند، اما نوسانات ناشي از اين مناقشه و صعود بهاي نفت، پيشران اصلي تصميم انقباضي والاستريت بوده است. اظهارات كوين وارش، رييس فدرال رزرو، مبني بر اينكه «از كانونهاي داغ جهان نميتوان گريخت»، مهر تاييدي بر اين تحليل بود كه جهش بهاي سوخت ناشي از بحران خاورميانه، موتور محرك فشارهاي تورمي پايدار در اقتصاد ايالاتمتحده است.
انسداد هرمز و تعميق بحران سوخت
در امريكا و اروپا
پالسهاي تنش در تنگه هرمز اكنون زنگ خطري جدي براي سبد معيشتي شهروندان غربي به صدا درآورده است. براساس تازهترين گزارش انجمن اتومبيل امريكا (AAA)، قيمت ديزل در ايالاتمتحده به ركورد بيسابقه ۶.۴۴ دلار در هر گالن رسيده كه بيانگر جهش ۷۴درصدي نسبت به سال گذشته است؛ همزمان بهاي هر گالن بنزين معمولي نيز با رشدي نزديك به ۵۰درصد از زمان آغاز عمليات نظامي در اواخر فوريه، مرز ۴.۵ دلار را پشت سر گذاشته است. اين بحران با فلج شدن كريدورهاي جايگزين عميقتر شده است؛ شركت آرامكوي عربستانسعودي در پي اصابت و آسيبديدگي خط لوله اصلي انتقال نفت به سمت درياي سرخ، رسما به پالايشگاههاي اروپايي اعلام كرده كه در ماه آينده هيچگونه سهميه نفت خامي به آنان اختصاص نخواهد داد. اين قطع شريان در شرايطي روي ميدهد كه امانوئل مكرون، رييسجمهور فرانسه صراحتا هشدار داد كه تنگه هرمز كماكان مسدود است، هيچ چشماندازي براي بازگشايي آن وجود ندارد و عبور و مرور در اين آبراهه حتي نسبت به هفتههاي گذشته روندي به مراتب وخيمتر به خود گرفته است.
فرسايش زرادخانهها و تاكيد تهران بر تابآوري همهجانبه
در سوي ديگر ماجرا، ابعاد ميداني درگيريها از فرسودگي توان عملياتي پنتاگون پرده برداشته است. اذعان ارتش امريكا به سرنگوني دهها فروند هواپيما و پهپاد و آسيبديدگي شديد پايگاههاي خاورميانهاي، واشنگتن را با معضل جدي تقسيم تجهيزات مواجه كرده است؛ به طوري كه طبق گزارش منابع مطلع به سيانان، پنتاگون در بحبوحه برنامهريزي براي انتقال پهپادهاي شناسايي و تهاجمي Reaper-9 MQ از آفريقا به امريكاي جنوبي، همچنان به دليل تلفات سنگين ناوگان پرندههاي هدايتپذير خود در رويارويي با ايران، درباره استقرار مجدد بخشي از اين داراييها در خاورميانه دچار اختلافنظر و ترديد ساختاري است. در پاسخ به اين صفآرايي و تداوم كارزار فشار، بهروز كمالوندي، سخنگوي سازمان انرژي اتمي ايران بر گستردگي ابزارهاي بازدارندگي كشور پاي فشرد و اعلام كرد تهران نه تنها گزينههاي متعدد و موثري براي صيانت از منافع خود در دست دارد، بلكه از ارادهاي پولادين براي عبور از فشارهاي تحميلي برخوردار است. برآيند تحولات جاري نشان ميدهد موازنه قوا از نبردهاي نظامي معمول فراتر رفته و تصميمات راهبردي ايران در آبراههاي تجاري و انرژي، اكنون متغيرهاي كلان اقتصاد غرب را با چالش انقباض و عدمقطعيت ساختاري روبهرو كرده است.