« اعتماد» در گفت‌وگو با منصور براتي بررسي مي کند
سه سناریوی انتخابات اسراییل
حيات سياسي نتانياهو در گروی ائتلاف رقبا
حديث روشني
انتخابات پيش‌روي اسراييل در شرايطي برگزار مي‌شود كه سه سال جنگ در غزه، لبنان و ايران، شكاف‌هاي داخلي و فشارهاي اقتصادي، فضاي سياسي اين رژيم را تحت‌تاثير قرار داده؛ با اين حال برخي ناظران مدعي‌اند رقابت اصلي بيش از آنكه بر سر تفاوت برنامه‌هاي سياسي باشد، حول ماندن يا رفتن بنيامين نتانياهو شكل گرفته است. در همين راستا نظرسنجي‌هاي منتشر شده ازسوي شبكه‌هاي تلويزيوني اسراييل نشان مي‌دهند كه حزب «ليكود» به رهبري نتانياهو در برابر حزب «ياشار» به رهبري گادي آيزنكوت، رييس پيشين ستاد كل ارتش، با چالشي جدي روبه‌رو است؛ با اين همه پيشتازي احتمالي مخالفان نيز لزوما به معناي پايان دوران نخست‌وزيري نتانياهو نيست، چراكه هيچ‌يك از دو اردوگاه اصلي، براساس برآوردهاي فعلي، از اكثريت ۶۱ كرسي كنست برخوردار نيستند و اختلاف بر سر همكاري با احزاب ديگر، تشكيل كابينه آينده را با ابهام مواجه كرده است. در اين ميان، مواضع احزاب درباره جنگ، آينده فلسطيني‌ها، خدمت نظامي يهوديان فوق‌ارتدوكس و هزينه‌هاي زندگي، در كنار احتمال تداوم بن‌بست سياسي، اهميت اين انتخابات را دوچندان مي‌كند. حال نيز پرسش اصلي اين است كه آيا راي‌دهندگان مي‌توانند به سلطه سياسي نتانياهو پايان دهند يا اسراييل بار ديگر در چرخه چانه‌زني‌هاي ائتلافي و احتمال انتخابات مجدد گرفتار خواهد شد. بر اين اساس روزنامه اعتماد با هدف بررسي سناريوهاي پيش رو با منصور براتي، كارشناس ارشد مسائل اسراييل گفت‌وگو كرده است.
منصور براتي، پژوهشگر ارشد مسائل اسراييل در پاسخ به پرسش نخست «اعتماد» درباره آخرين شرايط رقابت انتخاباتي در اسراييل گفت: رقابت‌هاي انتخاباتي در اسراييل معمولا به اين شكل است كه هيچ‌يك از احزاب بزرگ به تنهايي توانايي كسب ۶۱ كرسي پارلمان را ندارند. از اين‌رو، ائتلاف‌ها و بلوك‌هاي سياسي كه در دو سوي رقابت شكل مي‌گيرند، اهميت تعيين كننده‌اي در معادلات انتخاباتي دارند. در شرايط كنوني نيز وضعيت به همين شكل است. در يك سوي رقابت، بلوك بنيامين نتانياهو قرار دارد كه حزب «ليكود» محور اصلي آن است. دو حزب راست افراطي «قدرت يهودي» به رهبري «ايتامار بن‌گوير» و «صهيونيسم مذهبي» به رهبري «بتسلئيل اسموتريچ» در كنار دو حزب مذهبي «حريدي» يعني شاس به رهبري «آريه درعي» و «يهوديت متحد توراتي» به رهبري «يعقوب آشر» احزاب بلوك نتانياهو را تشكيل مي‌دهند. در سوي مقابل، بلوك مخالفان نتانياهو يا بلوك «تغيير» قرار دارد كه در حال حاضر، به نظر مي‌رسد حزب «ياشار» به رهبري «گادي آيزنكوت» محور اصلي آن باشد. پس از اين حزب، فهرست مشترك «با هم» قرار دارد كه با محوريت «نفتالي بنت» و «يايير لاپيد» شكل گرفته و رهبري آن را بنت برعهده دارد. حزب دموكرات‌ها به رهبري «يايير گولان» كه جناح چپ اسراييل را نمايندگي مي‌كند و حزب «اسراييل خانه ما» به رهبري «آويگدور ليبرمن» نيز دو ضلع ديگر اين ائتلاف چهارگانه هستند. اين احزاب در قالب بلوك مخالفان نتانياهو متعهد شده‌اند براي پايان‌دادن به دوران نخست‌وزيري او تلاش كنند. اين تحليلگر مسائل اسراييل در ادامه خاطرنشان كرد: بنابراين، رقابت اصلي را بايد در سطح اين دو بلوك سياسي بررسي كرد، چراكه احزاب اصلي به‌تنهايي نمي‌توانند با كسب اكثريت كرسي‌ها، دولت تشكيل دهند. در نتيجه، معادله اصلي انتخابات نه صرفاً رقابت ميان احزاب، بلكه رقابت ميان بلوك‌ها و ائتلاف‌هاي سياسي است.
به باور براتي در صدر بسياري از نظرسنجي‌ها، حزب «ياشار» قرار دارد كه بر اساس برخي برآوردها، حدود ۲۲ تا ۲۴ كرسي به دست مي‌آورد. با اين حال، اين حزب فاصله زيادي با اكثريت لازم براي تشكيل دولت به‌تنهايي دارد. در مقابل، جايگاه حزب «ليكود» در نظرسنجي‌ها متغير بوده، به گونه‌اي كه در برخي نظرسنجي‌ها، شمار كرسي‌هاي پيش‌بيني‌شده براي اين حزب تا ۱۷ كرسي كاهش يافته و در برخي نظرسنجي‌ها به ۲۶ كرسي رسيده است. در نظرسنجي‌هاي شبكه ۱۴ و شبكه آي۲۴نيوز كه تاحدودي گرايش بيشتري به نتانياهو دارند، حتي ارقامي در حدود ۲۶ تا ۳۰ كرسي براي ليكود مطرح شده است. با اين حال، در بيشتر نظرسنجي‌ها، حزب ياشار در جايگاه نخست قرار دارد. براتي در ادامه خاطرنشان كرد: نكته قابل‌توجه اين است كه نتايج نظرسنجي‌هاي مختلف، باتوجه به گرايش رسانه‌ها و موسسات نظرسنجي، تفاوت محسوسي با يكديگر دارند. همين مساله پيش‌بيني نتايج احتمالي انتخابات را براي ناظران و كارشناسان دشوارتر مي‌كند. در مجموع، اين دو بلوك اصلي در برابر يكديگر قرار گرفته‌اند. به گفته براتي، دو مجموعه سياسي ديگر نيز حضور دارند. يكي از اين مجموعه‌ها، بلوك احزاب عربي است كه دو حزب عربي را در بر مي‌گيرد. يكي از آنها فهرست مشترك به رهبري «يوسف تيسير جبارين» است. فهرست مشترك عربي كه خود از ائتلاف سه حزب شكل گرفته و به رهبري يوسف جبارين فعاليت مي‌كند، و حزب عربي «رعم» به رهبري «منصور عباس». اين دو جريان در مجموع، براساس برخي نظرسنجي‌ها، مي‌توانند بين ۱۲ تا ۱۶ كرسي به دست آورند. با اين همه بايد ديد درنهايت كدام‌يك از سناريوهاي مطرح شده محقق خواهد شد. در كنار اين دو بلوك و جريان احزاب عربي، دو حزب ديگر نيز وجود دارند كه خود را به طور قطعي متعهد به پيوستن به هيچ‌يك از دو بلوك حامي يا مخالف نتانياهو نكرده‌اند. هر چند اين احزاب به يكي از دو جريان تمايل دارند، براي پيوستن و همكاري با آنها شروطي مطرح مي‌كنند. يكي از اين احزاب، «عمخا اسراييل» به رهبري «عوفر وينتر» است. اين حزب اعلام كرده كه نتانياهو را براي نخست‌وزيري توصيه خواهد كرد و قصد دارد با او همكاري كند؛ با اين حال، براي اين همكاري شروطي نيز درنظر گرفته است. ازجمله اينكه وينتر خواستار آن شده كه مردان حريدي نيز به خدمت سربازي بروند. اين مطالبه مي‌تواند معادلات نتانياهو را پيچيده كند، چراكه دو حزب حريدي نيز در ائتلاف او حضور دارند و با الزام به خدمت سربازي مخالفند. بنابراين، هنوز مشخص نيست كه حضور حزب وينتر درنهايت به سود نتانياهو تمام خواهد شد يا خير. حزب ديگري كه بايد به آن اشاره كرد، فهرست مشترك «نيروهاي ذخيره» و «حزب اقتصادي جديد »به رهبري «يوآز هندل» و «يارون زليخا» است. اين فهرست نيز در بيشتر نظرسنجي‌ها بالاتر از حدنصاب انتخاباتي ۳.۲۵درصدي قرار مي‌گيرد، اما در برخي نظرسنجي‌ها به زير اين حدنصاب سقوط مي‌كند. وضعيت حزب اوفر وينتر نيز مشابه است و جايگاه آن در برخي نظرسنجي‌ها بالاتر و در برخي ديگر پايين‌تر از حدنصاب قرار دارد. ازاين‌رو، نتيجه رقابت تا حد زيادي به اين بستگي دارد كه اين دو حزب درنهايت بتوانند از حدنصاب انتخاباتي عبور كنند يا خير، زيرا ورود يا عدم ورود آنها به پارلمان مي‌تواند بر توزيع كرسي‌ها و آرايش نهايي ائتلاف‌ها تاثير بگذارد.
براتي در ادامه اين گفت‌وگو درباره حضور نفتالي بنت و آيزنكوت در اردوگاه مخالفان نتانياهو و هماهنگي دو چهره براي شكست نتانياهو به «اعتماد» گفت: توجه داشته باشيم كه در شرايط پيچيده كنوني رهبران اوپوزيسيون ناگزير به ائتلاف هستند اما مشخص نيست اين همكاري با چه ساز و كاري باشد. نفتالي بنت همچنان رويه مستقلي را دنبال مي‌كند و نمي‌پذيرد كه به عنوان نامزد نخست‌وزيري بلوك «تغيير» مطرح نباشد؛ او همچنان خود را به عنوان نامزد نخست‌وزيري معرفي مي‌كند. اينكه درنهايت چه اتفاقي رخ دهد، مستقيما به نتيجه نهايي انتخابات بستگي دارد؛ ازجمله اينكه بلوك آيزنكوت و ائتلاف «باهم» چند كرسي به دست آورند و فاصله آنها با حزب ياشار چقدر باشد. در روزهاي اخير، سه يا چهار نظرسنجي تاحدودي از افزايش كرسي‌هاي حزب «بنت» حكايت دارند. اگر دو تا سه هفته پيش، در بيشتر نظرسنجي‌ها حدود ۱۲ كرسي براي اين حزب پيش‌بيني مي‌شد، اكنون اين رقم در برخي نظرسنجي‌ها به ۱۵ كرسي نيز رسيده است.
به باور براتي طبيعتا هر چه بنت بتواند فاصله خود را با آيزنكوت كاهش دهد، تمايل و جاه‌طلبي او براي تصدي مقام نخست‌وزيري نيز بيشتر خواهد شد. به ياد داريم كه در سال ۲۰۲۱، زماني كه مخالفان نتانياهو تشكيل كابينه دادند، حزب «يامينا» به رهبري «بنت» هفت كرسي داشت؛ البته يكي از نمايندگان اين حزب با نتانياهو همراه شده بود و در عمل، شش كرسي موثر در اختيار بنت قرار داشت. با اين حال، بنت تنها يك شرط براي لاپيد مطرح كرد و آن اينكه خودش بايد نخست‌وزير شود تا حاضر به پيوستن به ائتلاف باشد. لاپيد نيز با وجود آنكه حزبش ۱۷ كرسي داشت، پذيرفت كه بنت در نيمه نخست دوره فعاليت كابينه، نخست‌وزير شود. به نظر مي‌رسد همين الگو ممكن است تكرار شود، به ويژه آنكه ارتباط موثري نيز ميان ائتلاف «با هم» و «ليبرمن» وجود دارد. اين مساله احتمال آن را افزايش مي‌دهد كه مجموع كرسي‌هاي بنت و ليبرمن در حمايت از نخست‌وزيري بنت به كار گرفته شود يا آيزنكوت را به پذيرش نخست‌وزيري بنت وادار كند؛ يا اينكه دوره نخست‌وزيري ميان آنها تقسيم شود، مشابه توافقي كه در دولت تغيير طي سال‌هاي ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ صورت گرفت.
اين كارشناس مسائل اسراييل در ادامه خاطرنشان كرد: اين سناريو در ميان اپوزيسيون مطرح است، اما بعيد به نظر مي‌رسد اختلافات موجود ميان اين احزاب مانع همكاري آنها شود، زيرا در صورت عدم همكاري، نتيجه مي‌تواند پيروزي نتانياهو باشد. به همين دليل، آنها ناچار خواهند شد به نوعي با يكديگر همكاري كنند؛ حال ممكن است بنت نخست‌وزير شود و آيزنكوت وزارت دفاع را برعهده بگيرد، يا اينكه دوره نخست‌وزيري را ميان خود تقسيم كنند. درنهايت، باتوجه به اينكه گزينه ديگري پيش روي آنها وجود ندارد، ناگزير به همكاري خواهند بود و بعيد به نظر مي‌رسد كه اختلافات موجود باعث شود بنت به سمت نتانياهو برود و با او همكاري كند. براتي در پاسخ به ديگر پرسش «اعتماد» درباره نقش احزاب عربي در تشكيل كابينه توسط نتانياهو گفت: در حال حاضر، احزاب عربي دو نگاه دارند يكي رويكردشان درباره همكاري با احزاب صهيونيستي مخالف نتانياهو است كه متعلق به حزب رعم است كه تمايل دارد وارد ائتلاف شود و سناريويي مشابه دولت «تغيير» به رهبري بنت و لاپيد را تكرار كند. در تبليغات انتخاباتي نيز فهرست متحد عربي، يا همان حزب رعم، همواره بر همين موضوع تاكيد مي‌كند. اين حزب مي‌گويد كه قصد دارد وارد ائتلاف شود و از جامعه عربي مي‌خواهد به آن راي بدهد تا بتوانند نتانياهو را از قدرت كنار بزنند. بنابراين، اين حزب از بالاترين سطح همكاري با احزاب صهيونيستي حمايت مي‌كند. در مقابل و در رويكرد دوم «فهرست مشترك عربي» معمولا ملاحظات بيشتري دارد و با احزاب مخالف نتانياهو نيز اختلاف‌نظرهاي بيشتري دارد و شروط بيشتري مطرح مي‌كند. اين فهرست اعلام مي‌كند كه تنها در صورتي از اپوزيسيون و مخالفان نتانياهو حمايت خواهد كرد كه آنها براي از ميان برداشتن قوانين تبعيض‌آميز و آپارتايد اقدام كنند. به باور اين پژوهشگر مسائل اسراييل اگر اين احزاب خودشان بخواهند شهرك‌سازي كنند يا در راي‌گيري‌ها از جنگ در غزه و مناطق فلسطيني‌نشين حمايت كنند، فهرست مشترك عربي با آنها مخالفت خواهد كرد. بااين‌حال، در اين دوره، مخالفت فهرست مشترك عربي با همكاري با اپوزيسيون نتانياهو تا حدودي كاهش يافته است. دليل اين مساله آن است كه جناح راست افراطي حاضر در كابينه نتانياهو، با محوريت «بن‌گوير» و «اسموتريچ» اقدامات شديدي عليه جامعه عربي در اسراييل انجام داده و قوانين بسيار تبعيض‌آميزي تصويب كرده است. همچنين، خانه‌هاي زيادي تخريب شده‌اند و چشم‌اندازي كه پيش روي جامعه عربي قرار گرفته، به مساله‌اي حياتي تبديل شده است، به‌گونه‌اي كه موضوع براي اين جامعه به مساله مرگ و زندگي شباهت پيدا كرده است. براي مثال، اگر اين جريان‌ها بار ديگر قدرت را در دست بگيرند، قطعا در چهار سال آينده شاهد الحاق كرانه باختري به اسراييل خواهيم بود.
به گفته براتي همچنين، قانون اعدام فلسطيني‌ها در كنست تصويب شده است؛ قانوني كه پيش از اين در اسراييل وجود نداشت و قرار است درباره فلسطيني‌هايي اجرا شود كه مرتكب اعمالي با عنوان تروريستي عليه اسراييل شده‌اند. ازسوي ديگر، قانون تخريب منازل نيز پس از عمليات اخير، در الخليل و مناطق اطراف آن در حال اجراست. اين اقدامات چشم‌اندازي را پيش روي جامعه عربي قرار داده‌اند كه وضعيت را براي آنها به مساله‌اي صفر و صدي و موضوعي حياتي تبديل كرده است. به همين دليل، احتمال مي‌رود ميزان مشاركت جامعه عربي در انتخابات افزايش يابد.
براتي در ادامه يادآور شد: ميزان مشاركت اين جامعه در انتخابات سال ۲۰۲۲ نزديك به ۵۴درصد بود و انتظار مي‌رود اين رقم به بيش از ۶۰درصد برسد. طبيعتا هر چه ميزان مشاركت افزايش يابد، اين مساله بيشتر به زيان نتانياهو خواهد بود و زمينه را براي ايفاي نقش احزاب عربي به عنوان تعيين‌كننده نتيجه انتخابات فراهم مي‌كند. با اين حال، بايد ديد نتايج نهايي انتخابات چگونه رقم خواهد خورد. هرچه تعداد كرسي‌هاي احزاب عربي افزايش يابد، اين احزاب امكان بيشتري خواهند داشت تا جايگاه خود را در آينده سياسي اسراييل و كابينه‌اي كه قرار است تشكيل شود، حفظ كنند و بتوانند وارد ائتلاف شوند يا با آراي خود چنان تأثيري بر تشكيل كابينه مخالف نتانياهو بگذارند كه ساير احزاب نتوانند آنها را ناديده بگيرند. اين پژوهشگر مسائل اسراييل در پاسخ به ديگر پرسش «اعتماد» درباره نقش احزاب كوچك در سرنوشت انتخابات گفت: اين احزاب مي‌توانند نقش بسيار مهمي در تعيين سرنوشت انتخابات و موازنه كرسي‌ها داشته باشند. در حال حاضر به صورت كلي چهار عامل تعيين‌كننده نتيجه نهايي انتخابات هستند كه يكي از آنها وضعيت احزاب كوچك است. پيش از پرداختن به اين موضوع، بايد به سه عامل ديگر نيز اشاره كرد. عامل نخست، ميزان كلي مشاركت در انتخابات است. هر چه ميزان مشاركت، به ويژه در شهرهاي تل‌آويو و حيفا و مناطق شهري با بافت جمعيتي متوسط، بيشتر باشد، شرايط به نفع اپوزيسيون خواهد بود. اگر ميزان مشاركت كه در دوره قبل حدود ۷۰درصد بود، به بيش از ۷۵درصد برسد، وضعيت مخالفان نتانياهو بهتر خواهد شد. در مقابل، مشاركت پايين‌تر بيشتر به نفع نتانياهو است. عامل دوم، ميزان مشاركت جامعه حريدي است كه تكليف آن تا حد زيادي روشن است؛ هر چه اين جامعه آراي بيشتري به صندوق‌ها بريزد، شرايط بيشتر به نفع نتانياهو خواهد بود. عامل سوم نيز ميزان مشاركت جامعه عربي است كه پيش‌تر درباره آن توضيح دادم. عامل چهارم، وضعيت احزاب كوچك است كه تاثير بسيار زيادي بر نتيجه نهايي انتخابات دارد. به باور براتي براي توضيح اين موضوع، مي‌توان به انتخابات گذشته، در سال ۲۰۲۲، اشاره كرد. به خاطر داريم كه در آستانه انتخابات، كابينه لاپيد در قدرت بود و دو حزب مخالف نتانياهو، يكي حزب چپ‌گراي «ميرتس» كه امروز بخشي از دموكرات‌هاست و ديگري حزب عربي «بلد» كه امروز بخشي از فهرست مشترك عربي محسوب مي‌شود، در آستانه حدنصاب انتخاباتي ۳.۲۵درصد قرار داشتند. هر كدام از اين دو حزب تقريبا به اندازه چهار كرسي ظرفيت كسب كرسي داشتند؛ اما به دليل قرار گرفتن زير حدنصاب، آراي آنها به هدر رفت. در مجموع، حدود هشت كرسي از آراي مخالفان نتانياهو به همين دليل از دست رفت. براساس قوانين شمارش آرا در اسراييل، وقتي حزبي زير حدنصاب قرار مي‌گيرد، كرسي‌هايي كه بالقوه مي‌توانست به دست آورد، ميان احزاب واجد شرايط توزيع مي‌شود. براي مثال، از چهار كرسي‌اي كه يك حزب مي‌توانست به دست بياورد، دو كرسي به حزب اول و دو كرسي ديگر به حزب دوم اختصاص پيدا مي‌كند. براتي در ادامه تشريح كرد: در انتخابات ۲۰۲۲ نيز همين اتفاق افتاد. حزب چپ‌گرا در مجموع ظرفيت كسب چهار كرسي را داشت، اما دو كرسي‌اي كه مي‌توانست به دست بياورد، به بلوك نتانياهو رسيد و همين مساله در ايجاد اختلاف ميان دو بلوك تاثيرگذار بود. اتفاق مشابهي براي حزب بلد نيز رخ داد؛ اين حزب بالقوه مي‌توانست چهار كرسي به دست بياورد، اما دو كرسي آن به بلوك نتانياهو رسيد. در نتيجه، جناح نتانياهو توانست ۶۴ كرسي كسب كند، درحالي كه مخالفان او در مجموع ۵۶ كرسي به دست آوردند. اگر اين دو حزب از حدنصاب عبور مي‌كردند، دو بلوك در عدد ۶۰ كرسي با يكديگر برابر مي‌شدند و وضعيت به گونه‌اي پيش مي‌رفت كه برگزاري انتخابات بعدي توسط كابينه لاپيد در دستور كار قرار مي‌گرفت. به باور اين كارشناس مسائل اسراييل امروز نيز تا حدودي با وضعيتي مشابه روبه‌رو هستيم. در نظرسنجي‌هاي جديد، حزب عوفر وينتر زير حدنصاب قرار دارد، هر چند آراي آن در آستانه حدنصاب و بالاتر از ۲.۵درصد است. حزب «يارون زليخا» و «يوآز هندل» نيز تقريبا شرايط مشابهي دارد و وضعيت آراي آن بسيار نوساني است. اگر هر دو حزب بتوانند از حدنصاب عبور كنند، شرايط براي اپوزيسيون پيچيده‌تر خواهد شد. در اين صورت، اپوزيسيون از اعدادي مانند ۵۵ يا ۵۶ كرسي كه براي تشكيل كابينه اكثريت با ۶۱ كرسي، با اتكا به ائتلاف با حزب رعم، اهميت دارند، فاصله مي‌گيرد و دستيابي به اكثريت براي آن دشوارتر مي‌شود. در مقابل، اگر هر دو حزب زير حدنصاب بمانند، وضعيت اپوزيسيون بسيار بهتر خواهد شد و مي‌تواند به اعداد ۵۵ و ۵۶ كرسي نزديك شود. اين اعداد براي اپوزيسيون حياتي هستند؛ زيرا اگر بتواند به ۵۶ كرسي برسد و حزب رعم نيز پنج يا شش كرسي به دست بياورد، امكان تشكيل كابينه براي آن فراهم خواهد شد. بنابراين، حذف هر دو حزب از رقابت انتخاباتي مي‌تواند به نفع بلوك اپوزيسيون تمام شود و شانس آن را براي تشكيل دولت افزايش دهد. به گفته براتي، با اين حال، اگر يكي از اين دو حزب از حدنصاب عبور كند و ديگري زير حدنصاب بماند، شرايط تغيير خواهد كرد و كار براي اپوزيسيون پيچيده‌تر مي‌شود، زيرا احزابي وارد رقابت مي‌شوند و كرسي به دست مي‌آورند كه خود را متعهد به هيچ‌يك از دو بلوك نمي‌دانند. براي مثال، حزب وينتر براي همكاري با نتانياهو شرط گذاشته است، اما حضور آن در رقابت انتخاباتي و كسب كرسي مي‌تواند مانع تشكيل دولت از سوي اپوزيسيون نيز بشود. يوآز هندل هم اعلام كرده است كه با نتانياهو ائتلاف نخواهد كرد، اما اگر اپوزيسيون بخواهد با احزاب عربي همكاري كند، اين حزب نيز حاضر به ائتلاف با آن نخواهد بود. بنابراين، حذف اين دو حزب مي‌تواند به نفع بلوك‌هاي بزرگ‌تر باشد و در صورت حذف هر دو، شانس بلوك اپوزيسيون براي تشكيل دولت افزايش پيدا كند؛ اما باقي ماندن آنها در رقابت مي‌تواند معادلات را تغيير دهد. احتمال ديگري نيز وجود دارد و آن اينكه هر دو حزب از رقابت كنار بكشند. در حال حاضر، فشار زيادي بر آنها وارد مي‌شود؛ به ويژه نتانياهو فشار زيادي وارد كرده و حتي بحث‌هايي درباره وعده دادن يك پست وزارتخانه در دولت آينده به آنها مطرح شده است. بااين‌حال، تا اين لحظه چنين اقدامي صورت نگرفته است. در هر صورت، تصميم اين دو حزب تاثير زيادي بر نتيجه نهايي انتخابات خواهد داشت.
براتي در پاسخ به سوال پاياني «اعتماد» درباره سناريوهاي احتمالي حاصل از شرايط كنوني در انتخابات اسراييل خاطرنشان كرد: براساس بيشتر نظرسنجي‌ها، نه بلوك حامي نتانياهو و نه بلوك مخالفان او به تنهايي از ظرفيت لازم براي تشكيل كابينه برخوردار نيستند. تنها يك نظرسنجي نشان مي‌دهد كه ائتلاف فعلي نتانياهو مي‌تواند به ۶۲ كرسي دست يابد. اين نظرسنجي متعلق به شبكه ۱۴ است؛ شبكه‌اي كه به نتانياهو گرايش دارد و همين مساله موجب شده است درباره ميزان بي‌طرفي و واقع‌گرايانه بودن نتايج آن ترديدهايي مطرح شود. در مقابل، ساير نظرسنجي‌ها نشان مي‌دهند كه هيچ‌يك از دو بلوك اصلي به‌تنهايي قادر به تشكيل ائتلاف اكثريت نيستند. حتي نظرسنجي شبكه آي۲۴نيوز، كه آن هم ازجمله نظرسنجي‌هاي متمايل به نتانياهو محسوب مي‌شود، نشان مي‌دهد كه با وجود پيشتازي بلوك او، اين ائتلاف تنها بين ۵۵ تا ۵۷ كرسي به دست مي‌آورد و همچنان از دستيابي به اكثريت ۶۱ كرسي فاصله دارد. بلوك مخالفان نتانياهو نيز با محدوديتي مشابه روبرو است. سه يا چهار نظرسنجي ديگر نيز ازسوي شبكه‌هاي ۱۱، ۱۲ و ۱۳ منتشر شده‌اند. آخرين نظرسنجي‌هاي اين شبكه‌ها نشان مي‌دهد كه بلوك اپوزيسيون با كسب حدود ۵۴ تا ۵۵ كرسي، از بلوك نتانياهو كه بين ۵۰ تا ۵۲ كرسي به دست مي‌آورد، پيشي گرفته است. به گفته براتي با اين حال، اين نظرسنجي‌ها نيز نشان مي‌دهند كه اپوزيسيون، با وجود پيشتازي، نمي‌تواند به تنهايي كابينه تشكيل دهد. در چنين شرايطي، هر دو بلوك براي تشكيل دولت به همكاري با احزاب ديگر نياز خواهند داشت. به عبارت ديگر، بلوك نتانياهو بايد بكوشد يكي از احزاب جريان مقابل را به همكاري ترغيب كند يا اپوزيسيون به سمت همكاري با احزاب عربي برود. در برخي نظرسنجي‌ها نيز اين احتمال مطرح است كه اپوزيسيون با پيوستن يك حزب ديگر از جمله حزب رعم بتواند به ۶۱ كرسي برسد. اين وضعيت، خود يكي ديگر از سناريوهاي پيش‌روي انتخابات است. اين پژوهشگر مسائل اسراييل در ادامه تاكيد كرد: در هر حال اگر بخواهيم سناريوهاي احتمالي را از محتمل‌ترين تا كم‌احتمال‌ترين حالت دسته‌بندي كنيم، سناريوي نخست، ناتواني هر دو بلوك در تشكيل كابينه است. در اين صورت، نتانياهو به عنوان نخست‌وزير موقت به كار خود ادامه خواهد داد تا انتخابات بعدي برگزار شود. اگر مشخص شود كه هيچ ائتلافي قادر به تشكيل كابينه نيست، روند برگزاري انتخابات بعدي آغاز خواهد شد؛ انتخاباتي كه در اين سناريو ممكن است به اوايل سال ۲۰۲۷ موكول شود. البته بايد توجه داشت كه اين ارزيابي مربوط به شرايط فعلي است و ممكن است در روزهاي آينده، با تغيير آرايش سياسي يا انتشار نظرسنجي‌هاي جديد، وضعيت متفاوتي رقم بخورد. بااين‌حال، در زمان حاضر، محتمل‌ترين سناريو آن است كه هيچ‌يك از دو بلوك نتواند دولت تشكيل دهد و نتانياهو براي مدتي در مقام نخست‌وزير موقت باقي بماند. در صورت تحقق اين سناريو، روند تشكيل كابينه حدود دو ماه زمان خواهد برد. پس از انتخابات، ابتدا فردي به عنوان مامور تشكيل كابينه تعيين مي‌شود كه تقريبا يك ماه براي تشكيل دولت فرصت دارد. اگر او موفق نشود، فرد ديگري مامور خواهد شد كه او نيز حدود يك ماه براي تشكيل كابينه فرصت خواهد داشت. بنابراين، اين روند در مجموع حدود دو ماه طول مي‌كشد. پس از آن، اگر مشخص شود كه هيچ‌يك از افراد مامور به تشكيل كابينه موفق نشده‌اند، نتانياهو به عنوان نخست‌وزير موقت به كار خود ادامه خواهد داد تا زمينه براي برگزاري انتخابات بعدي فراهم شود. اين سناريو در حال حاضر بيشترين احتمال وقوع را دارد. به گفته براتي سناريوي دوم اما تشكيل كابينه از سوي اپوزيسيون است؛ كابينه‌اي كه مي‌تواند به‌صورت اكثريتي يا اقليتي شكل بگيرد. در حالت نخست، اپوزيسيون با همكاري احزاب عربي ائتلافي تشكيل مي‌دهد كه بتواند اكثريت لازم را براي تشكيل دولت به دست آورد. در حالت دوم، اپوزيسيون مي‌تواند با تكيه بر همان آرايش كرسي‌ها، يعني اعدادي در حدود ۵۴ يا ۵۵ كرسي در برابر ۵۰ تا ۵۲ كرسي بلوك نتانياهو، كابينه‌اي اقليتي تشكيل دهد و از حمايت احزاب عربي در خارج از ائتلاف برخوردار شود. در چنين شرايطي، احزاب عربي بدون آنكه لزوما به ائتلاف حاكم بپيوندند، مي‌توانند با حمايت از كابينه در راي اعتماد و راي‌گيري‌هاي پارلماني، مانع شكست آن شوند و امكان تصويب طرح‌ها و تصميم‌هاي موردنظر دولت را فراهم كنند. اين نيز يكي از سناريوهاي قابل‌طرح براي تشكيل كابينه ازسوي اپوزيسيون است. براتي در ادامه به «اعتماد» گفت: سناريوي سوم نيز افزايش فشارها براي تشكيل دولت وحدت ملي است. در اين حالت، جناح راست در داخل اسراييل و دونالد ترامپ در خارج از اين كشور، فشارها بر اپوزيسيون يا برخي از احزاب آن را تشديد مي‌كنند تا آنها را به ائتلاف با نتانياهو و تشكيل دولت وحدت ملي ترغيب كنند. به نظر مي‌رسد در شرايط كنوني نيز نشانه‌هايي از چنين فشارهايي وجود دارد و در اين زمينه اظهارنظرهاي متعددي مطرح شده است. حتي صحبت‌هايي درباره تلاش براي تحت فشار قرار دادن برخي چهره‌هاي اپوزيسيون براي پذيرش چنين ائتلافي مطرح بوده است؛ هر چند يكي از اين چهره‌ها اعلام كرده كه تحت هيچ شرايطي وارد چنين ائتلافي نخواهد شد. البته در بررسي اين سناريوها بايد به يك نكته مهم توجه داشت؛ در اسراييل، مواضع احزاب پيش از انتخابات لزوما با تصميم‌هاي آنها پس از انتخابات يكسان نيست. در موارد متعددي، احزاب پيش از انتخابات اعلام مي‌كنند كه حاضر به همكاري يا ائتلاف با يك جريان مشخص، از جمله احزاب عربي، نيستند، اما پس از مشخص شدن نتايج و در مواجهه با ضرورت تشكيل دولت، وارد همكاري مي‌شوند. در ادامه نيز ممكن است توضيح دهند كه اين تصميم را به دليل شرايط موجود و براي جلوگيري از برگزاري مجدد انتخابات اتخاذ كرده‌اند. به گفته اين پژوهشگر ارشد مسائل اسراييل بنابراين، بايد ديد مواضع اعلام شده احزاب در دوران پيش از انتخابات تا چه اندازه در مرحله پس از انتخابات حفظ خواهد شد و آيا ضرورت تشكيل كابينه، آنها را به تغيير مواضع و پذيرش ائتلاف‌هايي سوق خواهد داد كه پيش‌تر با آنها مخالفت كرده بودند يا خير. در مجموع، اينها سه سناريوي اصلي هستند كه مي‌توان درباره آنها صحبت كرد. به نظر مي‌رسد احتمال اينكه نتانياهو با تركيب فعلي كابينه و ائتلاف خود بتواند در انتخابات پيروز شود، پايين باشد. مساله حملات هفتم اكتبر ۲۰۲۳ و ناكامي‌هاي اسراييل در روزهاي نخست عمليات «توفان‌الاقصي» نيز تاثير قابل‌توجهي بر ذهنيت عمومي و ارزيابي‌ها از عملكرد دولت او داشته است. اين، تصويري كلي از وضعيت رقابت‌هاي انتخاباتي اسراييل در شرايط كنوني است؛ وضعيتي كه در آن، علاوه بر ميزان آراي احزاب، توانايي آنها براي تشكيل ائتلاف و جلب حمايت ساير جريان‌هاي سياسي، نقشي تعيين‌كننده در مشخص‌شدن نتيجه نهايي خواهد داشت.