پايهگذاران نثر جديد فارسي
كتاب «پايهگذاران نثر جديد فارسي» اثر حسن كامشاد، نخستين تلاش علمي و جامع براي تبيين پيوند ميان دگرگونيهاي اجتماعيسياسي ايران و پيدايش نثر داستاني مدرن است كه جايگاه علمي ويژهاي دارد. در خبر انتشار اين كتاب آمده است: «در مسير بازخواني مسير تحول نثر فارسي كتاب «پايهگذاران نثر جديد فارسي» نوشته حسن كامشاد (ميرمحمدصادقي) تنها يك اثر پژوهشي ساده نيست؛ بلكه يكي از نخستين و بنيادينترين تلاشهاي علمي براي ارايه روايتي تاريخي و تحليلي از چگونگي پيدايش و تكامل نثر داستاني مدرن در ايران به شمار ميرود. اين اثر كه نخستينبار در سال ۱۹۶۶ ميلادي با عنوان انگليسي Modern Persian Prose Literature در قالب رساله دكتري نويسنده در دانشگاه كمبريج منتشر شد، نقشي كليدي در شناسايي ادبيات ايران در عرصههاي بينالمللي ايفا كرد. حسن كامشاد با بازگرداندن اين اثر به زبان فارسي و انتشار آن توسط انتشارات ني در سال ۱۳۸۴، پل ارتباطي ميان پژوهشهاي دانشگاهي غربي و خوانندگان فارسيزبان را برقرار ساخت. يكي از برجستهترين ويژگيهاي روششناسي كامشاد در اين كتاب، پرهيز از نگاه صرفا فرماليستي به ادبيات است. او معتقد است كه نثر جديد فارسي محصولِ ايزوله و جدا از جامعه نيست، بلكه بازتابي مستقيم از دگرگونيهاي بنيادين سياسي، اجتماعي و فرهنگي ايران است. كامشاد در اين اثر، گذار از دوران قاجار به عصر مدرن را از دريچه تحولات زير واكاوي ميكند:
اصلاحات ساختاري: بررسي چگونگي تغيير در نامهنگاريهاي دولتي و اداري كه از زبانهاي پيچيده و آرايهاي به سمت سادگي و صراحت حركت كرد.
نقش چهرههاي كليدي: تحليل نقش سياستمداراني نظير اميركبير و قائممقام فراهاني در سادهسازي زبان رسمي و همچنين تأثير روشنفكراني چون ميرزا ملكخان در شكلگيري آگاهي مطبوعاتي».