بازنشستگان تامين اجتماعي از انتظارشان برای تصمیمگیری متولیان میگویند
چرا ارقام مستمریها تغییر نمیکند
گروه اجتماعي
صبح يكشنبه اين هفته، تعدادي از بازنشستگان تامين اجتماعي در شهرهاي تهران و رشت و شوش و تبريز، در مقابل ادارات كار تجمع كردند. معترضان حاضر در اين تجمعات، به نمايندگي از بيش از 4 ميليون و 500 هزار مستمريبگير تامين اجتماعي، يك سوال واحد داشتند؛ چرا در دومين ماه سال، ارقام مستمريها، همچنان مطابق رقم اسفند پارسال است؟
معترضان ميگفتند كه حداقل در 10 سال اخير، وضع پرداخت مستمري بازنشستگان تامين اجتماعي همينطور بوده درحالي كه بازنشستگان كشوري كه تحت پوشش صندوق بازنشستگي و مثل بازنشستگان تامين اجتماعي، گروه زيرمجموعه وزارت كار هستند، معمولا در دومين ماه سال، مستمري بهروز شده و با ارقام جديد دريافت ميكنند اما بازنشستگان تامين اجتماعي كه مستمريشان، نه از منابع دولت بلكه از محل تجميع حق بيمههاي پرداختي در ايام اشتغال خودشان است، هيچ سالي را با دريافت مستمري جديد شروع نكردهاند آنهم به اين دليل كه طبق ماده 96 قانون تامين اجتماعي، هر سال احكام مستمري جديد بايد در سازمان تامين اجتماعي صادر و سپس در هياتوزيران تصويب شود. تاخير در صدور احكام جديد براي بازنشستگان تامين اجتماعي درحالي است كه طبق ماده 111 قانون تامين اجتماعي، رقم مستمري بازنشستگان و مستمريبگيران، بايد معادل حداقل مزد كارگران شاغل باشد و بنابراين، وقتي در جلسات سالانه شوراي عالي كار، حداقل دستمزد كارگران شاغل تصويب ميشود، تكليف ارقام مستمري بازنشستگان تامين اجتماعي هم معلوم است و با وجود مشروط شدن تغيير مستمري به صدور احكام جديد و مصوبه هيات وزيران، فعالان كارگري ميگويند كه رويه اصلي، همان ماده 111 و متاثر از ماده 41 قانون كار است. طبق آخرين اخباري كه بازنشستگان تامين اجتماعي شنيدهاند، نه تنها مستمري ارديبهشت هم مطابق رقم اسفند ماه پرداخت خواهد شد بلكه هنوز محاسبه ميزان افزايش مستمريها براي صدور احكام جديد در سازمان تامين اجتماعي آغاز نشده و بنابراين، ممكن است پرداخت ارقام جديد تا اول تابستان به تاخير بيفتد.
بازنشستگان معترض: هم از مستمري جا ميمانيم و هم از متناسبسازي
جمعي از بازنشستگان تامين اجتماعي در گفتوگو با «اعتماد» ميگويند كه طي سه سال اخير و درحالي كه سازمان تامين اجتماعي مكلف بوده كه متناسبسازي مستمريها را هم در ابتداي هر سال براي بازنشستگان انجام دهد، نه تنها تا سه ماه اول، مستمري با رقم اسفند سال قبل دريافت كردهاند، پرداخت متناسبسازيها هم معمولا تا نيمه تابستان به تاخير افتاده است.
يكي از بازنشستهها كه در يك موسسه فرهنگي كار ميكرده، به «اعتماد» ميگويد: «هم افزايش مستمري و هم متناسبسازي بايد در فروردين ماه انجام شود ولي سالهاي 1403 و 1404، پرداخت ارقام متناسبسازي، يك فصل به تاخير افتاد و در اين 5 سالي كه بازنشسته شدهام، به ياد ندارم كه در فروردين ماه، مستمري با نرخ جديد دريافت كرده باشم. امسال هم گرفتار همين وضع هستيم و هفته قبل با سامانه پاسخگويي 1420 كه وابسته به سازمان تامين اجتماعي است، تماس گرفتم و كارشناس اين سامانه گفت هنوز محاسبات افزايش مستمري در سال جديد شروع نشده و براي انجام محاسبات بايد منتظر ابلاغ رياست سازمان باشند كه ظاهرا قرار است در خرداد ماه ابلاغيه رياست سازمان به دستشان برسد و از همان زمان هم انجام محاسبات و صدور احكام مستمريهاي جديد را شروع ميكنند و مستمري خرداد ماه با ارقام جديد خواهد بود.»
تاخير سه ماهه در بهروز رساني مستمري بازنشستگان تامين اجتماعي در حالي است كه در نيمه اول سال، مستمريها معمولا بين روزهاي 29 تا 31 هر ماه و براساس حروف الفبا به حساب بازنشستگان واريز ميشود. طبق مصوبه اسفند ماه شوراي عالي كار، قرار است در سال 1405، مزد پايه براي حداقلبگيران به ميزان 60درصد و براي ساير سطوح تا 45درصد افزايش داشته باشد و اين بازنشسته ميگويد كه تعداد زيادي از بازنشستگان تامين اجتماعي، هم به دليل سوابق شغلي و هم به دليل نوع شغلشان، در زمره حداقلبگيرها محسوب ميشوند و رقم مستمريشان بين 10 ميليون تا 15 ميليون تومان است كه با مصوبه شوراي عالي كار، امسال بايد به ميزان 60درصد افزايش داشته باشد.
متناسبسازي 90درصدي مستمري با مزد پايه كارگران شاغل، اقدام ديگري بوده كه سازمان تامين اجتماعي مكلف به اجراي آن است و بايد ظرف سه سال براي تمام مستمريبگيران تحت پوشش انجام شود تا فاصله ريالي مستمري با مزد پايه كاهش يابد كه ظرف دو سال اخير هم 70درصد متناسبسازي انجام شده و امسال در آخرين مرحله، 30درصد باقي مانده اجرا خواهد شد اما اين بازنشسته به «اعتماد» ميگويد كه كارشناس سامانه 1420 گفته كه زمان پرداخت ارقام متناسبسازي هم اصلا معلوم نيست و ممكن است مثل دو سال قبل، تا پايان تابستان طول بكشد چون پرداخت متناسبسازي هم منوط به دستور هياتمديره سازمان است.
يكي ديگر از بازنشستگان معترض، جانبازي است كه در سالهاي اشتغال، در يك دستگاه دولتي كار ميكرده و طبق قانون، مجاز بوده كه بعد از پايان خدمت در دستگاه دولتي، در بخش خصوصي هم مشغول به كار باشد و براي بازنشستگي، به صورت همزمان تحت پوشش صندوق بازنشستگي كشوري و سازمان تامين اجتماعي قرار بگيرد. اين جانباز، سال 1386 از دستگاه دولتي بازنشسته شده و از آن پس به مدت 12 سال در بخش خصوصي كار ميكرده و از سال 1399 هم بازنشسته تامين اجتماعي است و مجموع مستمري بازنشستگياش، 39 ميليون تومان است (27 ميليون تومان دريافتي از صندوق بازنشستگي كشور و 12 ميليون و 300 هزار تومان دريافتي از صندوق تامين اجتماعي). اين جانباز هم از معترضان بابت تاخير تامين اجتماعي در پرداخت مستمري جديد است و به «اعتماد» ميگويد: «تامين اجتماعي، طي 5 سال اخير رقم مستمريها را مطابق تورم افزايش نداده و هيچ سالي هم از اولين ماه سال مستمري جديد نگرفتهايم، علاوه بر اينكه ظرف دو سال اخير هم پرداخت متناسبسازيها تا پايان نيمه اول سال به تاخير افتاده است. دو ماه از سال ميگذرد ولي هم اجراي مصوبه شوراي عالي كار به تاخير افتاده و همزمان اجراي آخرين مرحله متناسبسازي نامعلوم است. البته ميدانيم كه سازمان تامين اجتماعي طلب هنگفتي از دولت دارد و پرداخت نشدن مطالباتش، دليل اين تاخيرهاست، علاوه بر اينكه اغلب شركتهاي زيرمجموعه سازمان تامين اجتماعي هم زيانده هستند و به عوض سودآوري، وبال گردن سازمان تامين اجتماعي شدهاند ولي اين مشكلات، دليل موجهي براي تاخير در بهروز رساني مستمري ما و اجراي متناسبسازي نيست. بازنشسته تامين اجتماعي فردي است كه سالها از جيب خودش حق بيمه پرداخت كرده تا در ايام بازنشستگي در آرامش باشد ولي من به عنوان يك بازنشسته، در اين 4 سال دايم در اضطراب زمان بهروز رساني مستمري و بلاتكليفي بابت تصويب در هياتوزيران و حتي ميزان افزايش دريافتيام بودهام. هفته قبل كه به كانون بازنشستگان رفتم، از دوستانم شنيدم كه حتي مستمري ارديبهشت هم افزايش نخواهد يافت و قرار است مطابق رقم اسفند ماه باشد چون مصوبه شوراي عالي كار براي كارگران شاغل است و رييس تامين اجتماعي هنوز هيچ دستوري براي بهروز رساني مستمري صادر نكرده و قرار است از ماه آينده احكام جديد صادر شود و فقط حق مسكن بهروز رساني خواهد شد چون رقمش در هياتوزيران تصويب شده است. اين رويه نشان ميدهد كه سازمان تامين اجتماعي به معيشت ميليونها بازنشسته هيچ توجهي ندارد درحالي كه با اين تورم و اوضاع اقتصادي، بازنشستههاي تامين اجتماعي در فشار و مضيقه زيادي هستند.»
يكي ديگر از بازنشستگان تامين اجتماعي، به مدت 30 سال براي نمايندگي يك شركت آلماني توليدكننده لوازم الكترونيك كار كرده و در زمان اشتغال هم، به دليل مدرك كارشناسي ارشد، حق بيمهاي معادل 100 هزار تومان در هر ماه پرداخت ميكرده در حالي كه براي كارگر ساده همان شركت، هر ماه 20 هزار تومان حق بيمه پرداخت ميشده و حالا نسبت به يكسان بودن رقم مستمرياش با يك كارگر ساده معترض است. اين بازنشسته تامين اجتماعي به «اعتماد» ميگويد كه آخرين دريافتياش، مستمري فروردين ماه است كه مثل اسفند پارسال، 14 ميليون و 300 هزار تومان بوده و آنطور كه از اخبار شنيده، مستمري ارديبهشت هم مثل رقم اسفند ماه خواهد بود در حالي كه حالا قيمت هر شانه 30 تايي تخممرغ به 500 هزار تومان رسيده و بسياري از بازنشستگان هم توان خريد برنج را از دست دادهاند. «من در اين سالها از قول مسوولان تامين اجتماعي فقط وعده شنيدم. مسوولان تامين اجتماعي در واكنش به اعتراضات ما ميگويند كه جلسات پرباري براي حل مشكلات برگزار ميكنند. يكي از دفعات من هم به عنوان نماينده بازنشستگان در اين جلسات حضور داشتم و شاهد بودم كه مسوولان فقط از ميوهها و شيرينيهاي روي ميز ميل كردند ولي اين جلسه به تصميم خاصي براي رفع مشكل بازنشستگان ختم نشد. بعد از پايان جلسه، رو به مسوولان گفتم حالا مفهوم جلسات پربار را هم فهميديم. مسوولان تامين اجتماعي بايد اين جسارت را داشته باشند كه اولا به طلبهاي هنگفتي كه از دولت دارند و ثانيا به ناتواني در دريافت اين طلبها اعتراف كنند و بگويند كه دولت بدهيهايش به سازمان تامين اجتماعي را نميدهد و بنابراين، با جيب خالي، هر تصميمي ممكن نيست. در اين صورت بازنشستگان هم متوجه ميشوند كه تامين اجتماعي به دليل بيپولي قادر به حل مشكلاتش نيست و غائله اعتراض و انتظار، يك بار براي هميشه تمام خواهد شد.»
انتظار سه ماهه بازنشستگان تامين اجتماعي براي دريافت مستمري با ارقام جديد و اجبار به گذران زندگي با مستمريهاي با رقم اسفند پارسال در حالي است كه طبق آخرين گزارش مركز آمار ايران، تورم فروردين امسال نسبت به اسفند پارسال براي خانوار ايراني، 5درصد و نسبت به فروردين پارسال 73.5درصد افزايش داشته است. طبق همين گزارش، ميزان تورم خوراكي و آشاميدنيها كه در دومين گروه كالايي مشمول تورم قرار گرفته، در فروردين امسال نسبت به فروردين پارسال 115.4درصد و ميزان تورم بهداشت و درمان به عنوان دهمين گروه مشمول تورم، در فروردين امسال نسبت به فروردين پارسال 62.1درصد بوده است.
بازنشستگان تامين اجتماعي در تجمعاتي كه از ابتداي امسال داشتند و در اعتراضاتي كه با خبرگزاريها در ميان گذاشتند، همين نكته را مورد تاكيد قرار دادند كه با توجه به تورم مهار گسيخته كه باعث گراني چندبرابري ضروريترين كالاهاي مصرفي خانوار شده، با اين ارقام مستمري، تامين هزينه زندگي حتي تا يكسوم ماه هم امكانپذير نيست، چراكه هر ماه، به دليل تورم رو به افزايش، ارزش همان ارقام مستمري نسبت به ماه قبل كاهش مييابد و تمام كالاها و خدمات بايد با قيمت گرانتري تهيه و تامين شود.
چند روز قبل، پرويز احمدي لنجكي كه عضو هياتمديره كانون بازنشستگان تامين اجتماعي است، در گفتوگو با ايلنا ضمن اشاره به سابقه چند ساله تاخير چند ماهه در بهروز رساني مستمري بازنشستگان گفت كه در اولين ديدار به مناسبت سال نو با مصطفي سالاري، مديرعامل سازمان، افزايش مستمري بازنشستگان مطابق مواد ۹۶ و ۱۱۱ قانون تامين اجتماعي را مطرح و مطالبه كرده ولي مديرعامل سازمان از كسري بودجه براي اين بهروزرساني گفته است.
به گفته لنجكي، مديرعامل سازمان تامين اجتماعي همچنين گفته كه هزينههاي ماهانه سازمان به ۲۱۰ هزار ميليارد تومان افزايش يافته در حالي كه ميزان رشد درآمدها متناسب با افزايش هزينهها نبوده و همين ناهماهنگي و ناترازي باعث كسري منابع شده است.
لنجكي افزود: از يكسو حقوقها به اندازهاي نيست كه بازنشستگان هزينههاي يك زندگي حداقلي را تامين كنند و ازسوي ديگر بازنشسته به دليل كهولت سن توان كار كردن را ندارد و مهمتر آنكه اگر هم بخواهد كار كند كاري مناسب شخصيت او نيست و بايد به كارهايي همچون نگهباني و آبدارچي مشغول شود. قانون تكليف بازنشستگان با سازمان تامين اجتماعي را روشن كرده است.
قانون به كارگر حكم ميكند حق بيمهاش را بهموقع بپردازد و چنانچه تاخير كند، با جريمههاي سنگين
روبهرو ميشود. سازمان نيز بايد تعهدات به ويژه حقوق بازنشستگي و درمان را بهموقع و مناسب اجرا كند. اما سازمان از كجا بايد كسري منابع را جبران كند؟ همان دولتي كه سالهاست دست در جيب سازمان كرده و به اشكال گوناگون از جيب كارگران و بازنشستگان خرج ميكند، بايد امروز وارد شود. اكنون طلب تامين اجتماعي از دولت به بيش از يك هزار هزار ميليارد تومان رسيده و تاوان اين بدهي را بازنشسته با سفرههاي خالي و شرمندگي نزد زن و فرزند ميدهد.
پرداخت مبالغ سنگين ازسوي دولت به ديگر صندوقهاي بازنشستگي و بيتوجهي و كملطفي به سازمان تامين اجتماعي، مصداق تبعيض آشكار است، درحالي كه ديگر صندوقها رديف بودجه دارند و حقوقشان را به علاوه افزايش حقوق سر وقت دريافت ميكنند، بازنشسته تامين اجتماعي نه تنها بايد براي دريافت حقوق نگران باشد، بلكه براي دريافت افزايش حقوق بايد التماس كند.