منزلت زن از نگاه بنيان‌گذار (۱۸)
احمد مازني
روز زن؛ بازخواني يك پيام تاريخي درباره منزلت و نقش اجتماعي زنان
چنانكه در يادداشت پيشين اشاره شد، نام‌گذاري روز ولادت حضرت فاطمه (س) به عنوان روز زن، نشانه ارزش‌گذاري امام (ره) به مقام زن و بيانگر انتظار ايشان از زنان ايراني است؛ انتظاري كه بر محور تأسي به شخصيت والاي فاطمه زهرا(س) شكل گرفته است. در نگاه بنيان‌گذار، انتخاب اين روز صرفا يك نام‌گذاري نمادين نبود، بلكه حامل پيامي درباره هويت زن و جايگاه او در جامعه بود. ايشان با معرفي حضرت فاطمه (س) به عنوان الگويي فراتر از محدوديت‌هاي رايج، مي‌كوشيد معيار تازه‌اي براي ارزيابي منزلت و نقش زنان ارايه كند؛ معياري كه در آن علم، فضيلت، تعهد، كرامت و حضور موثر اجتماعي جايگزين نگاه ابزاري به زن مي‌شود. يكي از اسناد مهم براي شناخت اين ديدگاه، پيام امام به مناسبت روز زن است كه در ۱۵ ارديبهشت ۱۳۵۹، سالروز ولادت حضرت فاطمه (س)، صادر شده است. بازخواني اين پيام، فرصتي براي شناخت ديدگاه امام درباره مشاركت و مسووليت زنان در ساختن جامعه فراهم مي‌آورد. متن پيام امام به مناسبت روز زن چنين است:
بسم‌الله الرحمن الرحيم- اگر روزي بايد روز زن باشد، چه روزي والاتر و افتخارآميزتر از روز ولادت با سعادت فاطمه زهرا سلام‌الله عليهاست. زني كه افتخار خاندان وحي [است] و چون خورشيدي بر تارك اسلام عزيز مي‌درخشد. زني كه فضايل او هم‌تراز فضايل بي‌نهايت پيغمبر اكرم و خاندان عصمت و طهارت بود. زني كه هر كسي با هر بينش درباره او گفتاري دارد و از عهده ستايش او بر نيامده- كه احاديثي كه از خاندان وحي رسيده به اندازه فهم مستمعان بوده- و دريا را در كوزه‌اي نتوان گنجاند و ديگران هر چه گفته‌اند به مقدار فهم خود بوده، نه به اندازه مرتبت او. پس اولي آنكه از اين وادي شگفت در گذريم و به فضايل زن رو آوريم كه قلم‌هاي مسموم خطا‌كار و گفتار گويندگان بي‌فرهنگ در اين نيم قرن سياه اسارت بار عصر ننگين پهلوي...
زن را به منزله كالايي خواستند درآورند و آنان را كه آسيب‌پذير بودند به مراكزي كشيدند كه قلم را ياراي ذكر آن نيست. هر كس بخواهد شمه‌اي از آن جنايات مطلع شود، به روزنامه‌ها و مجله‌ها و شعرهاي اوباش و اراذل زمان رضاخان از روزگار تباه كشف حجاب الزامي به بعد مراجعه كند و از مجالس و محافل و مراكز فساد آن زمان سراغ بگيرد. رويشان سياه و شكسته باد قلم‌هاي روشنفكرانه آنان و گمان نشود كه آن جنايات با اسم «آزاد زنان و آزاد مردان» بدون نقشه جهانخواران و جنايتكاران بين‌المللي بود. يكي از نقشه‌هاي آنان، كشيدن جوانان به مراكز فحشا بود كه موفق شدند و كشور ما را از جواناني كه عضو فعال جامعه‌اند، تهي كردند و مغزهاي آنان را از قوه تفكر، خلع سلاح نمودند كه هر چه از اين كشور آفت‌زده و غربزده بچاپند و به يغما ببرند، همگان بي‌تفاوت باشند. امروز به بركت نهضت اسلامي، زن عضو موثر جامعه تا حدودي مقام خود را يافته است. از يك عده معدود در رده بالا كه ميراث زمان سياه رژيم منحط سابق است و مقام زن را به خودآرايي و حضور در مجالس عيش و عشرت مي‌دانند و خود را به صورت كالايي درآورده‌اند و پيرو و عمال همان رژيم هستند و پياده‌كنندگان همان نقشه اجانب مي‌باشند و كمك كاران سيا و ساواك هستند كه بگذريم، ديگر زنان شيردل و متعهد، همدوش مردان عزيز به ساختن ايران عزيز پرداخته؛ چنانكه به ساختن خود در علم و فرهنگ پرداخته‌اند و شما شهر و روستايي را نمي‌يابيد جز آنكه در آنها جمعيت‌هايي فرهنگي و علمي از زن‌هاي متعهد و بانوان اسلامي ارجمند به وجود آمده است و نهضت اسلامي به بركت اسلام چنان تحولي در نفوس زن و مرد جامعه به وجود آورده كه ره صد ساله را يك شبه طي نموده است و شما ملت شريف ديديد كه زن‌هاي محترم متعهد ايران، پيشاپيش مردان به ميدان رفته و سد عظيم شاهنشاهي را در هم شكستند و ما و همه مرهون قيام و اقدام آنان هستيم و پس از شكست ابرقدرت‌ها و ريشه‌هاي فاسد آنان مي‌توانيم بحق، روزي را روز زن قرار دهيم و به جهان و جوامع بشري با افتخار و سرفرازي از زن و پيشرفت آن در جمهوري اسلامي گفت‌وگو كنيم. امروز زنان در جمهوري اسلامي، همدوش مردان در تلاش سازندگي خود و كشور هستند و اين است معناي آزاد زنان و آزاد مردان. نه آنچه در زمان شاه مخلوع گفته مي‌شد كه آزادي آنان در حبس و اختناق و آزار و شكنجه بود. اينجانب به زنان توصيه مي‌كنم كه رفتار زمان طاغوت فراموش كنند و ايران عزيز را كه از خودشان و فرزندانشان است، به طور شايسته بسازند كه با همت همه قشرها از وابستگي‌ها به تمام ابعادش نجات يابيم. من به زنان متعهد، روز بيستم جمادي الثاني را كه روز مبارك زن است تبريك عرض مي‌كنم و از خداوند متعال سلامت و سعادت آنان و عظمت اسلام و مسلمين را خواستارم.
روح‌الله الموسوي الخميني
صحيفه امام، ج ۱۲، ص ۲۷۴