بي‌تدبيري در آلودگي هوا

بر اساس اخطار سازمان هواشناسي غلظت آلاينده‌هاي جوي در روزهاي پيش‌ رو افزايش پيدا مي‌كند و وضعيت تا چهارم دي ماه پايدار و آلوده خواهد ماند. حالا در چنين شرايطي اگر پرسش اين باشد كه چه بايد كرد؟ بايد گفت كارها را بايد پيش از اين انجام مي‌داديم چون پاسخ به اينكه همين حالا چه مي‌شود، كرد؟ اين است: هيچ!  بحث آلودگي هوا، بحثي نيست كه يك ‌شبه و يك روزه و با انتظار معجزه قابل حل باشد، بحثي است طولاني و نيازمند به برنامه‌ريزي. صادقانه بايد اذعان كرد كه ما براي حل اين مشكل كار چنداني نكرده‌ايم و به صورت مشخص در چند سال گذشته برخي از كارهايي كه برايش برنامه‌ريزي شده بود، متوقف شد. مثال؟ دو سال است كه موضوع از رده خارج كردن خودروهاي فرسوده بلاتكليف مانده است، توسعه حمل و نقل عمومي و نوسازي ناوگان اتوبوس‌راني هم همچنان به جايي نرسيده است. براي همين است كه وقتي مدارس و حتي اداره‌ها را هم تعطيل مي‌كنند، باز اين ناوگان حمل و نقل عمومي با همين وضعيت بايد به كارش ادامه دهد، همين ناوگاني كه خودش منشا آلودگي است و علاوه بر همه اينها كسي كاري براي كنترل يا جمع‌آوري موتورسيكلت‌ها هم نمي‌تواند انجام دهد.  با توجه به همه اين مقدماتي كه گفته شد حقيقتا اگر نگوييم دولت در بحث آلودگي هوا كوتاهي كرده است بايد بگوييم كه با تدبير هم ظاهر نشده و نتيجه‌اش را هم در همين روزها مي‌توان ديد. براي همين است كه راهكار هميشگي خلاصه مي‌شود در تعطيلي مدارس و اجراي طرح زوج و فرد از در منزل و تعطيلي شهر. و از نظر فني هيچ كدام از اين گزينه‌ها حتي اگر به مرحله تخليه شهر هم برسد از نظر ما راهكار مقابله با آلودگي هوا نيست. راهكار فقط كاهش توليد آلودگي است كه نياز به برنامه بلندمدت دارد و اين نه به معناي برنامه 30 و 40 ساله است بلكه به اين معناست كه حداقل از سه، چهار سال قبل بايد موضوع ارتقاي خودروها و از رده خارج شدن خودروهاي فرسوده و برنامه‌ريزي براي ورود و جايگزيني موتورسيكلت‌هاي برقي رفته رفته انجام مي‌شد. اين راهكار كه «اوضاع اين است بنابراين بايد شهر تعطيل شود» مسكني است كه دولت به آن فكر مي‌كند و هر وقت اوضاع آلودگي به مرز خطر رسيد آن را اجرايي مي‌كند و نام اين اقدام را نمي‌توان راه‌حل گذاشت، اين مسكن ما را بدعادت كرده است.

روي ديگر سكه در چنين وضعيتي اين است كه شهروندان
مي‌پرسند حالا ما چه كنيم؟ حقيقتا جوابي براي اين سوال ندارم. حداكثر توصيه‌اي كه مي‌توان كرد همان است كه تا جايي كه امكان دارد از خانه‌ها خارج نشوند هر چند خانه به صرف در خانه بودنش نمي‌تواند جلوي ورود آلودگي را بگيرد. از طرفي توصيه ديگر استفاده نكردن از خودروهاي شخصي است و البته در آن صورت هم بايد در معرض هواي شهر و همين سيستم حمل و نقل عمومي آلودگي‌زا قرار بگيرند. جواب دادن به پرسش «چه كار بايد كرد؟» با توجه به شرايط فعلي و با كمبودهاي جدي‌اي كه داريم، دارد دشوارتر مي‌شود.