«اعتماد» گزارش می دهد
پيام تهران از دهلينو تا بابالمندب
نوشين محجوب| سفر مسعود پزشكيان به دهلينو براي حضور در هجدهمين اجلاس سران بريكس، در حالي آغاز شد كه بحران ناشي از جنگ امريكا و ايران، بازار انرژي، مسيرهاي كشتيراني و كانالهاي ديپلماتيك منطقهاي را تحت فشار قرار داده بود. رييسجمهور ايران در نشست بريكس، توسعه مبادلات با ارزهاي ملي و تقويت همكاريهاي اقتصادي و مالي ميان اعضا را ضروري دانست و با اشاره به موقعيت جغرافيايي و ظرفيتهاي انرژي ايران، آمادگي تهران را براي ايفاي نقش در اتصال اقتصادي اعضاي بريكس اعلام كرد. پزشكيان در ديدار با نارندرا مودي نيز بر تداوم توافقات راهبردي ايران و هند تاكيد كرد؛ نخستوزير هند هم از پيگيري روابطي بلندمدت و برد-برد با تهران سخن گفت. رندير جيسوال، سخنگوي وزارت خارجه هند نيز اعلام كرد دهلينو خواهان توسعه روابط و پروژههاي مشترك با ايران است. در همين راستا بريان كوك، پژوهشگر فعال در حوزه غرب آسيا با انتشار يادداشتي ضمن اشاره به حضور رييسجمهوري ايران در اجلاس بريكس با استناد به اظهارنظر او نوشت: به نظر ميرسد ايران امروز در سه حوزه ديپلماسي، ميدان و اقتصادي فعال است و تلاش دارد تا با تكيه بر همگرايي حاكم بر بلوك شرق ضمن خروج از بنبست حاكم بستر را براي توسعهاي پايدار و جبران خسارات وارد از جنگ تحميلي هموار كند.
بازگشايي هرمز مشروط به شروط تهران
فعل و انفعالهاي ديپلماتيك رييسجمهوري كشورمان در شرايطي انجام شد كه پزشكيان در نشستهاي دوجانبهاش با همتايان خود در حاشيه بريكس بازگشايي تنگه هرمز را به توقف محاصره و حمله امريكا به ايران مشروط دانست. او گفت: توافق ايران و عمان درباره «مسير مشترك» در تنگه هرمز قرار است روز دوشنبه در مسقط و با حضور وزيران خارجه كشورهاي منطقه امضا و به سازمان بينالمللي دريانوردي اعلام شود. اسماعيل بقايي، سخنگوي وزارت خارجه نيز ضمن تاكيد بر كنترل كامل تنگه هرمز ازسوي نيروهاي مسلح ايران، گفت: گفتوگوهاي تهران و مسقط درباره وضعيت اين آبراه ادامه خواهد داشت. همزمان فايننشالتايمز هم گزارش داد امريكا از نفتكشها خواسته حركت در هرمز را به دو بازه زماني مشخص در روز محدود كنند تا امكان حفاظت نظامي فراهم شود؛ امري كه از شكنندگي رفتوآمد دريايي حكايت دارد.
گسترش دامنه تنش از هرمز تا درياي سرخ
اين درحالي است كه تشديد محدوديتها در هرمز، فشار بر بازار جهاني را افزايش داده است. در همين راستا رويترز گزارش داد هزينه حمل نفت با نفتكشهاي بزرگ درگير ركود شده و آژانس بينالمللي انرژي از كاهش ۹۵ ميليون بشكهاي ذخاير جهاني نفت در آگوست خبر داد. در سوي ديگر، وزارت انرژي عربستان از تعطيلي احتياطي خط لوله راهبردي شرق-غرب پس از حملاتي در مناطق رياض و مدينه خبر داد؛ خطي كه مسير اصلي انتقال نفت عربستان به درياي سرخ و راهي براي كاهش اتكا به هرمز به شمار ميرفت. رياض منشا پهپادها را خاك عراق اعلام كرد و بغداد در واكنش، حمله را محكوم، فرمانده عمليات ميسان را بركنار و تحقيقات امنيتي را آغاز كرد. همزمان، گذرگاههاي شلمچه و چذابه نيز به اعلام مقامهاي ايراني و در پي تدابير امنيتي عراق بسته شد.
دومين گلوگاه دراختيار متحد ايران
اما فشار بر مسيرهاي انرژي به خليجفارس محدود نماند. نيويوركتايمز به نقل از دو مقام يمني گزارش داد كه انصارالله پس از تصرف بندر المخا، جزيره پريم در ميانه بابالمندب را نيز به كنترل خود درآورد. احمد ناجي، تحليلگر ارشد امور يمن در گروه بينالمللي بحران، اين تحول را «تغييردهنده بازي» توصيف كرد و گفت: انصارالله ديگر صرفا نااطميناني ايجاد نميكند، بلكه در پيرامون بابالمندب، در خشكي و جزاير، حضور يافته است. هشام العميسي، مشاور ارشد يمن در موسسه صلح اروپا، نيز افزايش نيروهاي انصارالله و بيپاسخ ماندن بخشي از درخواستهاي دولت يمن براي مهمات، فناوري ضدپهپادي، پوشش هوايي و پشتيباني اطلاعاتي را از عوامل سرعت پيشروي اين گروه دانست. خبرگزاري فرانسه نيز به نقل از يك مقام نظامي يمن گزارش داد: نيروهاي دولت مورد حمايت عربستان از مناطق ساحلي عقبنشيني كردند و انصارالله در كنار المخا، ذوباب، ميون، حنيش و زقر پيشروي داشت. انصارالله اعلام كرد بابالمندب براي كشتيهاي غيرمرتبط با عربستان باز ميماند. در همين حال، منابع الجزيره از سفر فرمانده سنتكام به عربستان براي بررسي تحولات يمن خبر دادند.