گزارش «اعتماد» از تخلفات
مربوط به وسايل نقليه و جرايم آن
پاي متخلفان پلاك‌پوش به دادسرا باز مي‌شود
گروه حوادث
پلاك وسايل نقليه، يكي از ابزارهاي اصلي شناسايي خودرو و موتورسيكلت و ثبت و پيگيري تخلفات رانندگي است؛ از اين رو هرگونه پوشش يا تغيير در وضعيت پلاك مي‌تواند روند شناسايي وسيله نقليه و اعمال مقررات را با اختلال مواجه كند. بر اساس آمارهاي اعلام شده از سوي پليس راهور تهران بزرگ؛ از ابتداي سال ۱۴۰۵ تاكنون صدها هزار فقره تخلف مرتبط با پلاك در پايتخت ثبت شده است. در واكنش به اين وضعيت پليس از تشكيل قرارگاه ويژه براي كنترل و برخورد با اين تخلفات خبر داده است. مطابق توضيحات پليس، نوع برخورد با توجه به ماهيت تخلف و شرايط پرونده متفاوت است؛ به‌طوري كه برخي موارد مشمول جريمه رانندگي مي‌شوند و دستكاري يا تغيير عمدي مشخصات پلاك نيز در صورت انطباق با شرايط مقرر قانوني مي‌تواند پيگيري قضايي و مجازات حبس در پي داشته باشد. در اين ميان تفكيك تخلف راهنمايي و رانندگي از رفتارهاي واجد وصف كيفري و بررسي هر پرونده بر اساس مقررات مربوط، از نكات مهم در اجراي اين طرح به شمار مي‌رود.
پوشاندن پلاك يا تغيير در ارقام يك تخلف ساده نيست و جرم است
رابعه جوانبخت، رييس مركز جامع برخط پليس راهور تهران بزرگ اواخر مهر‌ماه امسال با اعلام آمار اعمال قانون بيش از ۲۷۱ هزار فقره تخلف مربوط به پلاك وسايل نقليه از ابتداي سال ۱۴۰۵ تاكنون از آغاز طرح جديد و برخورد جدي با متخلفان خبر داد؛ تخلفاتي كه به گفته او، بخشي از آنها نه تنها تخلف، بلكه جرم محسوب شده و مجازات حبس به همراه دارد. جوانبخت در تشريح جزييات اين طرح و آمار تخلفات با تأكيد بر جايگاه هويتي پلاك وسيله نقليه گفت: «پلاك خودرو، شناسنامه، هويت و سند مالكيت وسيله نقليه است؛ همان‌گونه كه اثر انگشت هر انسان مختص به خود اوست، پلاك نيز اختصاصي هر وسيله نقليه بوده و هويت آن خودرو محسوب مي‌شود. نخستين‌بار در سال ۱۳۰۵ خورشيدي و پس از ورود خودروها به كشور، رويه پلاك‌گذاري آغاز شد و در سال ۱۳۰۸ خورشيدي تصميم گرفته شد تا كد شهرها با اعداد به پلاك‌ها اضافه شود. اين رويه تا به امروز ادامه يافته و اكنون شاهد تنوع پلاك‌ها هستيم كه هويت هر شهر از پلاك آن مشخص است. با توجه به هويتي كه پلاك دارد، اگر پوشاندن پلاك يا تغيير در ارقام آن اتفاق بيفتد، ديگر يك تخلف ساده نيست، بلكه جرم محسوب مي‌شود و تهديدي براي قانون، امنيت و اعتماد اجتماعي است؛ چرا كه پليس و شهروندان انتظار دارند هنگام رويت يك خودرو يا موتورسيكلت، پلاك آن قابل مشاهده باشد و احساس كنند هويت فرد مشخص است و راننده تلاشي براي پنهان‌كردن هويت خود نكرده است. اين امر نشان‌دهنده صداقت راننده است. طبق ماده ۷۲۰ اين قانون؛ هر شخصي كه در ارقام و مشخصات پلاك وسيله نقليه موتوري تغيير بدهد، يا پلاك وسيله نقليه ديگري را به آن الصاق كند يا براي آن پلاك تقلبي به كار ببرد به شش ماه تا يك سال حبس محكوم مي‌شود.»
رييس مركز جامع برخط پليس راهور تهران بزرگ در تفكيك نوع تخلفات گفت: «اگر پلاك پوشيده شود، تخلف راهنمايي و رانندگي صورت گرفته است؛ اما اگر مخدوش‌كردن پلاك يا دستكاري در اعداد و ارقام آن به صورت عمدي انجام شود، علاوه بر تخلف، جرم نيز واقع شده و راننده مجرم است. ما طرحي جديد آغاز كرده‌ايم و به‌طور جد با اين متخلفان برخورد خواهيم كرد؛ نصب پلاك‌هاي متفرقه يا تغيير استاندارد پلاك وسيله نقليه ۳۵۰ هزار تومان، نداشتن پلاك جلو، عقب يا ناخوانا بودن آن ۴۰۰ هزار تومان، تغيير در محل نصب پلاك وسيله نقليه ۹۰ هزار تومان، عدم نصب پلاك با ابعاد بزرگ‌تر در قسمت عقب وسايل نقليه سنگين باربري و مسافربري ۹۰ هزار تومان، پوشاندن، دستكاري يا مخدوش‌كردن پلاك وسيله نقليه يا قرار دادن هر شيئي كه مانع ديد پلاك شود ۷۰۰ هزار تومان جريمه دارد. از ابتداي سال ۱۴۰۵؛ كل اعمال قانون تخلفات پلاك بيش از ۲۷۱ هزار فقره، نداشتن پلاك جلو، عقب يا ناخوانا بودن بيش از ۱۷۲ هزار فقره، عدم نصب پلاك با ابعاد بزرگ‌تر (وسايل نقليه سنگين) بيش از ۷۱ هزار فقره و پوشش، دستكاري يا مخدوش‌كردن پلاك حدود ۲۵ هزار فقره بوده است. در سال ۱۴۰۴ بيش از يك‌هزار و ۳۰۰ پرونده و در سال ۱۴۰۵ تاكنون ۴۲۶ پرونده به دادسرا اعزام شده‌اند. اين پرونده‌ها از سوي پليس راهور به دادسرا ارسال مي‌شود و طبق ماده ۷۲۰ قانون مجازات اسلامي، قاضي پرونده به آن رسيدگي مي‌كند.»
اعمال قانون بيش از ۲۷۱ هزار فقره تخلف پلاك از ابتداي سال ۱۴۰۵ تاكنون در پايتخت
احسان مومني، معاون عمليات پليس راهور تهران بزرگ نيز از اعمال قانون بيش از ۲۷۱ هزار فقره تخلف پلاك از ابتداي سال جاري تاكنون خبر داد و با تأكيد بر اينكه دستكاري و مخدوش كردن پلاك فراتر از يك تخلف راهنمايي و رانندگي است و جرم محسوب مي‌شود، گفت: «پلاك، ابزار شناسايي و هويت وسيله نقليه است و علاوه بر اينكه براي شناسايي شماره موتور و شماره شاسي خودرو به كار مي‌رود، ابزاري براي شناسايي مالك، ثبت و پيگيري تخلفات رانندگي و همچنين كشف جرايم و برقراري نظم و امنيت در سطح معابر محسوب مي‌شود. وقتي راننده‌اي پلاك خود را دستكاري يا مخدوش مي‌كند يا اقدام به پوشش پلاك مي‌كند، مسلما قصد دارد مرتكب تخلفي شود؛ حركات مخاطره‌آميز در معابر داشته باشد، سرعت غيرمجاز و ساير تخلفات را انجام بدهد و همين امر باعث بر هم خوردن نظم و به خطر افتادن امنيت خانواده‌ها و ساير وسايل نقليه مي‌شود. تخلفات پوشش يا دستكاري پلاك، شروعي براي انجام جرايم مختلف است. دستكاري يا مخدوش كردن پلاك وسيله نقليه جرم است و براي متخلف شش ماه تا يك سال محكوميت دارد. بنابراين پليس راهور به دليل اهميت پلاك و براي حفظ حقوق شهروندي، نظم و آرامش در سطح معابر و كاهش تصادفات به صورت ويژه با تخلفات پلاك برخورد مي‌كند و قرارگاه ويژه كنترل و برخورد با تخلفات پلاك را تشكيل داده است؛ به اين صورت كه پليس افرادي را مشخص كرده كه در تمام مناطق شهر تهران با تخلفات پلاك برخورد كنند. در مهر‌ماه امسال اعمال قانون كل تخلفات پلاك بيش از ۷۳ هزار فقره، اعمال قانون تخلفات پلاك موتورسيكلت‌سواران؛ بيش از ۲۴ هزار فقره، اعمال قانون تخلفات پلاك خودروها؛ بيش از ۴۹ هزار فقره، اعمال قانون پوشش پلاك موتورسيكلت؛ بيش از ۴۱ هزار فقره، اعمال قانون پوشش پلاك خودرو؛ بيش از ۲۲ هزار فقره و همچنين رفع اثر پلاك بيش از ۲۲ هزار فقره بوده كه در محل با تذكر پليس، پوشش پلاك برطرف شده است. همچنين آمار برخورد با تخلفات پلاك از ابتداي سال جاري تاكنون اعمال قانون كل تخلفات پلاك؛ بيش از ۲۷۱ هزار فقره، اعمال قانون تخلفات پلاك موتورسيكلت‌سواران؛ بيش از ۱۰۸ هزار فقره، اعمال قانون تخلفات پلاك خودرو؛ بيش از ۱۶۳ هزار فقره، رفع اثر پلاك موتورسيكلت؛ حدود ۲۹ هزار فقره و رفع اثر پلاك خودرو؛ بيش از ۶۷ هزار فقره بوده است.»
مومني با اشاره به رويه قرارگاه كنترل تخلفات پلاك گفت: «در اين قرارگاه براي رانندگان متخلف كلاس آموزشي داريم، اما در بحث دستكاري و مخدوش كردن پلاك كلاس آموزشي نداريم و وسيله نقليه سريعا به پاركينگ منتقل و فرد متخلف با تشكيل پرونده به مراجع قضايي ارجاع داده مي‌شود. افرادي كه پلاك را دستكاري مي‌كنند و به مراجع قضايي معرفي مي‌شوند، علاوه بر پرداخت تخلفات پلاك خود، بايد تخلفات پلاكي را هم كه دستكاري كرده‌اند پرداخت كنند. آموزش ارائه شده به همكاران در قرارگاه برخورد با تخلفات پلاك اين‌گونه است؛ رويت و تشخيص تخلف و انطباق آن با قوانين و مقررات، توقف خودرو به منظور احراز مشخصات و اطلاعات كامل خودرو و راننده يا مالك، ثبت مستندات تصويري از آثار ارتكاب تخلف با استفاده از تجهيزات هوشمند، ارسال مستندات به مركز پايگاه داده تعريف‌شده با ذكر زمان، مكان و مشخصات مرتكب، رفع اثر مصاديق ارتكاب تخلف در محل و اعمال قانون راننده كه در حال حاضر جريمه آن ۷۰۰ هزار تومان است، تنظيم و تكميل صورتجلسه مربوطه توسط ماموران و برگزاري كلاس‌هاي بازآموزي براي متخلفان. با اين حال حضور متخلف در كلاس در بانك اطلاعاتي طرح پلاك ثبت مي‌شود و در صورت تكرار تخلف دوباره به مراجع قضايي معرفي خواهد شد. اگر در كلاس آموزشي شركت نكند، يك فرصت به راننده داده مي‌شود و پيامك ارسال مي‌شود كه در كلاس شركت كند؛ در صورت عدم شركت مجدد، تشكيل پرونده داده مي‌شود و علاوه بر ثبت شكايت روي پلاك وسيله نقليه، هر زمان خدماتي از طريق پلاك دريافت كند، فرد متخلف به مراجع قضايي معرفي خواهد شد.»
افرادي كه پلاك خود را مي‌پوشانند يا مخدوش مي‌كنند، اهداف پنهان و غيرقانوني دارند
فيروز كشير، معاون اجتماعي و فرهنگ ترافيك پليس راهور تهران بزرگ همچنين با اشاره به اينكه پلاك وسيله نقليه به عنوان يك سند رسمي و هويت وسيله نقليه محسوب مي‌شود، گفت: «هرگونه دستكاري، پوشش با ماسك، تلق يا اشياي ديگر و مخدوش‌سازي اعداد و ارقام پلاك به استناد ماده ۷۲۰ قانون مجازات اسلامي جرم محسوب شده و مرتكب به ۶ ماه تا يك سال حبس محكوم مي‌شود. پوشش يا دستكاري پلاك دو بُعد دارد؛ بُعد نخست، تخلف راهنمايي و رانندگي نظير فرار از طرح ترافيك، عبور از چراغ قرمز و دورزدن دوربين‌هاي نظارتي است، اما بُعد پنهان و خطرناك‌تر آن، ارتكاب اعمال مجرمانه‌اي چون سرقت و جرايم خشن است كه متأسفانه برخي افراد با اين اقدام، قصد پنهان‌سازي هويت خود را دارند. در سال گذشته بيش از ۶۰۳ هزار فقره اعمال‌قانون براي تخلفات پلاك ثبت شده كه سهم موتورسيكلت‌ها بيش از ۲۵۶ هزار فقره بوده است. همچنين در همين بازه، ۳۰۴ هزار دستگاه خودرو و موتورسيكلت ملزم به رفع‌اثر پوشش پلاك شده‌اند. از ابتداي سال ۱۴۰۵ بيش از ۱۴۶ هزار فقره تخلف پلاك اعمال‌قانون شده كه بيش از ۶۱ هزار مورد مربوط به موتورسيكلت‌ها و ۸۷ هزار دستگاه نيز شامل رفع‌اثر پوشش پلاك بوده است. سهم تخلفات پوشش پلاك در ميان موتورسواران به‌مراتب بيشتر از خودروهاست و اين زنگ خطري براي نظم شهري محسوب مي‌شود. كسي كه قصد ورود قانوني به طرح ترافيك دارد، با تهيه مجوز وارد محدوده طرح مي‌شود؛ بنابراين افرادي كه پلاك خود را مي‌پوشانند يا مخدوش مي‌كنند، قطعا در برخي موارد اهداف پنهان و غيرقانوني دارند كه عمدتا زمينه‌ساز جرايم جدي‌تر است. پليس با اين تخلفات برخورد خواهد كرد و اين افراد حتما در دام قانون گرفتار مي‌شوند.»