ترامپ مدعی شد ایران در مراکز هسته‌ای مواد مخدر تولید می‌کند
دروغ بزرگ
ایران خواسته است ادعاهاي مطرح‌شده درباره تاسيسات تحت پادمان افشا شود
حديث روشني
تحولات تازه پيرامون ايران درحالي از افزايش سطح آماده‌باش و احتمال تشديد تنش‌هاي نظامي حكايت دارد كه بنابر گزارش خبرگزاري الجزيره، تهران به واشنگتن اعلام كرده درباره پرونده هسته‌اي مذاكره نخواهد كرد و هر توافقي بايد در ابتدا برمبناي هفت شرط ايران و موضوع تنگه هرمز شكل بگيرد. به ادعاي اين خبرگزاري، در پاسخ به اين رويكرد ديپلماتيك، همه طرف‌ها در حالت آماده‌باش قرار گرفته‌اند و منتظر هرگونه تحول نظامي هستند. اين گزارش در شرايطي منتشر شده كه پيش‌تر نيز كاظم غريب‌آبادي، معاون وزير امور خارجه كشورمان نيز از ادامه رايزني‌هاي غيرمستقيم ميان تهران و واشنگتن خبر داد و اعلام كرد طرح هفت روزه‌اي كه سيدعباس عراقچي در نيويورك تشريح كرده بود، از طريق واسطه‌ها به طرف امريكايي ارايه شده و واشنگتن نيز نظرات خود را درباره اين طرح اعلام كرده است. به گفته غريب‌آبادي، اين نظرات در داخل ايران در حال بررسي است و جمهوري اسلامي ايران همزمان آمادگي‌هاي لازم براي سناريوهاي ديگر را نيز حفظ مي‌كند. همزمان با اين تحولات، جنگ روايت‌ها درباره برنامه هسته‌اي ايران نيز ادامه دارد. نمايندگي دايم جمهوري اسلامي ايران نزد سازمان‌هاي بين‌المللي در وين، در واكنش به ادعاي دونالد ترامپ درباره توليد موادمخدر در تاسيسات هسته‌اي ايران، اين ادعا را «دروغ بزرگ» ديگري پس از ادعاي سلاح هسته‌اي ايران خوانده است. نمايندگي ايران همچنين تاكيد كرده كه تاسيسات هسته‌اي كشور به صورت شبانه‌روزي تحت نظارت آژانس بين‌المللي انرژي اتمي قرار داشته‌اند و از اين نهاد خواسته است ادعاهاي مطرح‌شده درباره تاسيسات تحت پادمان ايران را افشا كند. اين تحولات درحالي رخ مي‌دهد كه همزمان آرايش ميداني و سياسي منطقه نيز در حال تغيير است؛ از يك‌سو، تهران بر شروط خود براي هرگونه توافق با امريكا و حفظ كنترل تنگه هرمز تاكيد دارد و ازسوي ديگر، واشنگتن ضمن حفظ فشارهاي سياسي و اقتصادي، در حال ارزيابي هزينه‌هاي ورود مستقيم به جبهه‌هاي جديد است. در همين حال، تحولات يمن و تلاش نيروهاي مورد حمايت عربستان براي بازپس‌گيري مناطق تحت كنترل انصارالله، بار ديگر تنگه باب‌المندب را به يكي از كانون‌هاي اصلي رقابت منطقه‌اي تبديل كرده است.
خيز پادشاهي براي رويارويي نفسگير در يمن
در سوي ديگر منطقه، يمن به سرعت در حال تبديل شدن به يكي از مهم‌ترين متغيرهاي معادله امنيتي جديد است. طبق گزارش آكسيوس، نيروهاي دولتي يمن با حمايت عربستان‌سعودي عمليات جديدي را براي بازپس‌گيري مناطق تحت كنترل انصارالله آغاز كرده‌اند؛ عملياتي كه يكي از اهداف اصلي آن بازپس‌گيري كنترل تنگه باب‌المندب عنوان شده است. به باور برخي ناظران اهميت باب‌المندب صرفا به جغرافياي يمن محدود نمي‌شود. اين آبراه يكي از مسيرهاي حياتي تجارت جهاني و صادرات نفت عربستان است و كنترل آن مي‌تواند اهرم فشار قابل‌توجهي در اختيار انصارالله و ايران، كه از اين گروه حمايت مي‌كند، قرار دهد. از همين رو، تحولات اين منطقه مستقيما با امنيت انرژي و محاسبات امريكا و متحدانش در خليج‌فارس ارتباط پيدا مي‌كند. با اين حال، واشنگتن فعلا از ورود مستقيم به اين جبهه خودداري كرده است. گزارش ادعايي آكسيوس اما حاكي است كه عربستان از امريكا خواسته حملات هوايي عليه انصارالله انجام دهد، اما فرماندهي مركزي امريكا با دخالت مستقيم مخالفت كرده و معتقد است آغاز يك كارزار جديد در يمن مي‌تواند توجه واشنگتن را از تمركز اصلي آن بر ايران منحرف كند. اين موضع البته قطعي و غيرقابل تغيير نيست. يك مقام امريكايي گفته در صورت بروز مشكل در عمليات عربستان، احتمال تغيير اين تصميم وجود دارد.
آخرين سنگر
در ميدان يمن نيز نشانه‌ها از تشديد درگيري حكايت دارد. براساس گزارش‌هاي منتشرشده، انصارالله در چندين منطقه پيشروي كرده و با كنترل چهارراه راهبردي «التُربه» و ورود به تقاطع الصفيه، حدود ۲۵ كيلومتر از جاده تعز-التربه را دراختيار گرفته است. در همين رابطه منابعي نيز از پيشروي نيروهاي اين گروه از شمال به سمت بازار برين خبر داده‌اند؛ تحولي كه مي‌تواند آخرين مسير خروج از شهر تعز را بيش از پيش محدود كند. استان تعز در اين ميان اهميت ويژه‌اي پيدا كرده است. شيرين العديمي، استاد دانشگاه ايالتي ميشيگان، اين منطقه را جبهه‌اي حياتي توصيف كرده، زيرا تعز شمال و جنوب تاريخي يمن را به سواحل غربي اين كشور متصل مي‌كند و جاده عدن-تعز، تنها مسير باقي‌مانده ائتلاف به رهبري عربستان براي ورود به شمال يمن محسوب مي‌شود. به اين ترتيب، كنترل اين مسير مي‌تواند اهميتي هم‌سنگ كنترل باب‌المندب پيدا كند. پيشروي انصارالله پس از تصرف مخا و تنگه باب‌المندب، به اين گروه امكان داده است مواضع مرتفع مشرف بر تعز را دراختيار بگيرد. در مقابل، بازپس‌گيري سواحل غربي يا خود شهر تعز براي نيروهاي مورد حمايت عربستان دشوار خواهد بود. در همين حال، حوثي‌ها حملات موشكي خود به اهدافي در عربستان، ازجمله تاسيسات شركت نفتي آرامكو، را نيز ادامه داده‌اند.
ورود پاكستان به معادله عربستان و يمن
در كنار اين تحولات، سفر يك هيات سياسي- نظامي بلندپايه پاكستان به رياض نيز اهميت ويژه‌اي پيدا كرده است. وزير امور خارجه، وزير دفاع و فرمانده ارتش پاكستان براي شركت در نشست كميته راهبردي سياسي و دفاعي ذيل پيمان مشترك دفاعي با عربستان‌سعودي و تركيه راهي رياض شده‌اند. طبق اعلام وزارت خارجه پاكستان، اين نشست قرار است آخرين تحولات منطقه و همكاري‌هاي جاري در چارچوب توافقنامه دفاعي سه كشور را بررسي كند. اين تحول در شرايطي رخ مي‌دهد كه پيش‌تر نيز گزارش‌هايي درباره احتمال مشاركت نيروهاي پاكستاني در جنگ عليه يمن منتشر شده بود. از اين منظر، حضور همزمان مقام‌هاي سياسي، دفاعي و نظامي پاكستان در رياض مي‌تواند يكي از متغيرهاي مهم در معادلات آتي يمن باشد، به‌ويژه آنكه ورود اسلام‌آباد به يك درگيري مستقيم، پاكستان را در برابر مجموعه‌اي از ملاحظات امنيتي و سياسي قرار خواهد داد.
خروج1-B ها از فرفورد
همزمان با اين تحولات منطقه‌اي، نشانه‌هايي از افزايش حساسيت امنيتي امريكا در اروپا نيز ديده مي‌شود. وال‌استريت ژورنال و نيويورك‌تايمز گزارش داده‌اند كه امريكا تمامي ۱۲ فروند بمب‌افكن 1-B خود را از پايگاه هوايي فرفورد در بريتانيا خارج كرده است؛ اقدامي كه مقام‌هاي امريكايي آن را مرتبط با نگراني‌هاي امنيتي درباره طرح‌هاي احتمالي عليه اين پايگاه دانسته‌اند. براساس اين گزارش‌هاي ادعايي، هشدارهايي درباره يك طرح مورد حمايت ايران براي حمله به اين پايگاه دريافت شده بود؛ ادعايي كه البته ايران آن را رد كرده است. اين اتفاق در كنار بازداشت چند نفر در نزديكي پايگاه فرفورد و همچنين بازداشت يك تبعه دوتابعيتي بريتانيايي-ايراني به ظن ادعايي آماده‌سازي اقدامات امنيتي، حساسيت‌ها در اروپا را افزايش داده است. با اين حال، جزييات اين تهديدها همچنان مبهم باقي مانده و مقام‌هاي امريكايي از تشريح ماهيت اطلاعاتي كه موجب خروج سريع بمب‌افكن‌ها شد، خودداري كرده‌اند. خروج
1-B ها از فرفورد در شرايطي رخ داده كه اين پايگاه پيش‌تر در جريان جنگ امريكا و اسراييل عليه ايران براي استفاده بمب‌افكن‌هاي امريكايي به كار گرفته شده بود. از اين منظر، جابه‌جايي سريع اين هواپيماها را مي‌توان نشانه‌اي از افزايش حساسيت واشنگتن نسبت به آسيب‌پذيري نيروها و تجهيزاتش در خارج از منطقه نيز تلقي كرد.
يك منطقه، چند جبهه
مجموع اين تحولات تصويري از منطقه‌اي را ترسيم مي‌كند كه در آن هيچ‌يك از جبهه‌ها را نمي‌توان كاملا از ديگري جدا كرد. درحالي كه تهران و واشنگتن از مسير واسطه‌ها همچنان در حال بررسي پيشنهادها هستند، ايران بر شروط خود و كنترل تنگه هرمز تاكيد دارد؛ عربستان در يمن به دنبال تغيير معادله ميداني است؛ انصارالله در تلاش است كنترل خود بر مناطق راهبردي و مسيرهاي حياتي را حفظ كند؛ پاكستان در حال رايزني با رياض و آنكاراست و امريكا نيز تلاش مي‌كند ضمن حفظ فشار بر ايران، خود را وارد جنگي فرسايشي در يمن نكند. در چنين شرايطي، تنگه هرمز و باب‌المندب بيش از آنكه دو بحران جداگانه باشند، به دو نقطه حساس در يك معادله بزرگ‌تر تبديل شده‌اند؛ معادله‌اي كه از يك‌سو به مذاكرات تهران و واشنگتن و ازسوي ديگر به امنيت انرژي، مسيرهاي تجارت جهاني و آرايش نظامي بازيگران منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي گره خورده است. همين پيوستگي است كه باعث مي‌شود هر تحول در يكي از اين جبهه‌ها، از مذاكرات هسته‌اي و وضعيت تنگه هرمز گرفته تا نبرد تعز و باب‌المندب يا حتي خروج بمب‌افكن‌هاي امريكايي از يك پايگاه در بريتانيا، بالقوه بتواند بر محاسبات ديگر بازيگران اثر بگذارد. منطقه در وضعيتي قرار گرفته كه فاصله ميان «نمايش قدرت» و «اعمال قدرت» هر روز باريك‌تر مي‌شود و هر تصميم جديد مي‌تواند معادله‌اي را كه هنوز شكننده و قابل تغيير است، وارد مرحله‌اي تازه كند.