وفاق؛ فرصت كارآمدسازي دولت
نورالدين آهي
استعفاي وزير نفت را نبايد صرفا يك تغيير در يك وزارتخانه ديد. در آغاز سال سوم دولت، هر تغيير مديريتي مي‌تواند فرصتي براي بازآرايي دولت و عبور از «مديريت وضع موجود» به سمت دولت حل مساله باشد. امروز مساله كشور كمبود نيروي انساني توانمند نيست؛ مساله، انتخاب و به‌كارگيري درست اين نيروهاست. ايران مديران باتجربه، متخصصان جوان، نخبگان دانشگاهي و نيروهاي اجرايي توانمندي دارد كه مي‌توانند در كنار يكديگر مسائل پيچيده كشور را حل كنند. دولت بايد از اين ظرفيت استفاده كند. شرايط امروز كشور اجازه نمي‌دهد مديريت‌ها صرفا براساس ملاحظات سياسي، سهم‌خواهي يا حفظ وضع موجود شكل بگيرد. هر انتصاب بايد يك سوال روشن داشته باشد؛ اين مدير قرار است كدام مساله را حل كند و با چه شاخصي عملكرد او سنجيده خواهد شد؟ اينجاست كه بايد درباره «وفاق» صريح باشيم. وفاق به معناي كنار آمدن با ناكارآمدي نيست. وفاق يعني كنار هم قرار دادن ظرفيت‌هاي مختلف براي تامين منافع ملي. وفاق بايد دولت را كارآمدتر كند، نه اينكه ناكارآمدي را تثبيت كند. رييس‌جمهور براي اجراي راهبردهاي خود به مديراني نياز دارد كه علاوه بر تخصص، با جهت‌گيري‌هاي دولت هم‌راستا باشند؛ مديراني كه سياست را بفهمند، تصميم بگيرند، مسووليت بپذيرند و در برابر نتيجه پاسخگو باشند. همراهي با دولت تنها يك عنوان سياسي نيست؛ توان تبديل راهبرد رييس‌جمهور به نتيجه، معيار واقعي همراهي است. پيشنهاد مشخص من اين است كه دولت در آغاز سال سوم، يك ارزيابي عملكرد مديران ارشد را در دستور كار قرار دهد؛ ارزيابي‌اي مبتني بر تخصص، كارآمدي، پاكدستي، سرعت تصميم‌گيري، توان حل مساله، هماهنگي بين دستگاهي و ميزان تحقق برنامه‌ها. همزمان بايد مسير استفاده از نيروهاي كارآمد و هم‌راستا با راهبردهاي رييس‌جمهور بازتر شود؛ نيروهايي كه ممكن است وابستگي جناحي مشخصي نداشته باشند، اما سرمايه تخصصي و اجرايي كشورند و مي‌توانند براي دولت ارزش افزوده ايجاد كنند.
اين رويكرد يك نتيجه مهم ديگر هم دارد؛ بازسازي سرمايه اجتماعي. مردم زماني به دولت اعتماد مي‌كنند كه ببينند معيار انتخاب مديران، شايستگي و نتيجه است نه رابطه.
وقتي مردم ببينند مدير براساس توانايي انتخاب شده و در برابر عملكرد خود پاسخگوست، اعتماد عمومي نيز امكان بازسازي پيدا مي‌كند. سال سوم دولت بايد سال كارآمدسازي، پاسخگويي و نتيجه‌محوري باشد. تغيير چند مدير به تنهايي بازآرايي نيست؛ بازآرايي واقعي زماني اتفاق مي‌افتد كه معيار انتخاب مدير تغيير كند. به باور من، رييس‌جمهور بايد از فرصت پيش‌آمده براي يك پيام روشن مديريتي استفاده كند؛ دولت وفاق، دولت همه ظرفيت‌هاي ايران است، اما وفاق با ناكارآمدي تفاوت دارد.
وفاق را بايد حفظ كرد، اما بايد آن را از «همراهي سياسي» به هم‌افزايي براي حل مسائل كشور ارتقا داد. اين مي‌تواند آغاز فصل تازه‌اي باشد؛ فصلي كه در آن كارآمدي، شايسته‌سالاري و اعتماد عمومي سه ضلع اصلي بازآرايي دولت باشند.
مشاور رييس‌جمهور