باب‌المندب درآتش
موافقت «ائتلاف مكه» با فعال‌سازي اقدامات «بازدارندگي جمعي» در واكنش به حملات انصارالله
حديث روشني
در شرايطي كه فعل و انفعال‌هاي پيرامون ايران همچنان تحت‌تاثير بن‌بست در مسير گفت‌وگوهاي تهران و واشنگتن و افزايش تهديدهاي متقابل قرار دارد، تحولات ميداني در يمن نيز وارد مرحله تازه‌اي شده است؛ مرحله‌اي كه با تشديد درگيري ميان انصارالله و نيروهاي مورد حمايت عربستان‌سعودي، بار ديگر اهميت تنگه باب‌المندب و سواحل درياي سرخ را در معادلات منطقه‌اي برجسته كرده است. در همين شرايط، عربستان‌سعودي تلاش كرده ظرفيت نظامي بيشتري را دراختيار خود قرار دهد و در همين راستا، پاكستان از توافق با عربستان و تركيه براي تامين نيرو و ظرفيت‌هاي نظامي در چارچوب «ائتلاف مكه» خبر داده‌اند. وزارت امور خارجه پاكستان اعلام كرده نيروها و ظرفيت‌هاي نظامي مورد توافق، به سرعت در داخل عربستان‌سعودي مستقر خواهند شد. همزمان، خالد بن سلمان، وزير دفاع عربستان، از موافقت كميته سياسي و دفاعي راهبردي «ائتلاف مكه» با فعال‌سازي اقدامات «بازدارندگي جمعي» در واكنش به حملات انصارالله خبر داده است. به گفته او، اين تصميم در جريان يك نشست اضطراري اتخاذ شده و اعضاي اين كميته بر همبستگي با عربستان در برابر حملات به اين كشور تاكيد كرده‌اند. ورود پاكستان و تركيه به اين سازوكار دفاعي، در شرايطي صورت مي‌گيرد كه رياض عمليات تازه‌اي را براي بازپس‌گيري مناطق تحت كنترل انصارالله آغاز كرده و در تلاش است دامنه فشار نظامي بر اين گروه را افزايش دهد. در همين رابطه، اكسيوس طي گزارشي مدعي شده كه نيروهاي دولتي يمن با حمايت عربستان‌سعودي عملياتي را براي بازپس‌گيري مناطق تحت كنترل انصارالله آغاز كرده‌اند؛ عملياتي كه يكي از اهداف اصلي آن، بازپس‌گيري كنترل تنگه باب‌المندب، آبراهي حياتي براي تجارت جهاني و صادرات نفت عربستان، عنوان شده است. ادعا شده ده‌ها هزار نيروي زميني وفادار به دولت يمن در اين عمليات مشاركت دارند و ارتش عربستان نيز عمدتا وظيفه پشتيباني هوايي از نيروهاي يمني و حمله به مواضع انصارالله را برعهده دارد. در عين حال و همزمان با آغاز عمليات نيروهاي دولت يمن با پشتيباني عربستان براي بازپس‌گيري مناطق تحت كنترل انصارالله، اين گروه اعلام كرده است كه پيشروي‌هاي نيروهاي تحت حمايت رياض را خنثي كرده و بخش‌هايي از مناطق از دست‌رفته را بازپس گرفته است. در همين رابطه، دراپ‌سايت گزارش داده است كه به نظر مي‌رسد انصارالله پيشروي نيروهاي مورد حمايت عربستان در ساحل درياي سرخ يمن را خنثي كرده است. همچنين نيروهاي انصارالله ويديوهايي از حضور خود در «ذباب» منتشر كرده‌اند؛ شهري در استان تعز كه ميان تنگه باب‌المندب و بندر المخا قرار دارد. انصارالله در اواسط سپتامبر ذباب را تصرف كرده بود، اما نيروهاي مورد حمايت عربستان روز دوشنبه مدعي شده بودند كه بار ديگر كنترل اين شهر را به دست گرفته‌اند. به باور برخي كارشناسان، اهميت ذباب و مناطق پيراموني آن تنها به تحولات ميداني محدود نمي‌شود. نوار ساحلي اين منطقه، دشتي صاف و باز است كه خودروهاي زرهي سبك مي‌توانند با پشتيباني هوايي در آن به سرعت پيشروي كنند، اما حفظ مواضع در چنين زميني دشوار است. در مقابل، ارتفاعات «الوازعيه» بر اين دشت مشرف هستند و تا زماني كه نيروهاي موردحمايت عربستان نتوانند اين ارتفاعات را دراختيار بگيرند، انصارالله كه از توانمندي بالايي در نبردهاي كوهستاني برخوردار است، مي‌تواند از ارتفاعات پايين آمده و نيروهاي مقابل را از مواضع خود عقب براند. گفتني است براساس گزارش‌هاي منتشر شده، انصارالله همچنين فرودگاه ذباب و منطقه مراد در جبهه باب‌المندب در جنوب‌غرب يمن را بازپس گرفته و به اين ترتيب، بخش قابل‌توجهي از دستاوردهاي نيروهاي موردحمايت عربستان در اين منطقه طي ساعات گذشته معكوس شده است. همزمان، مناطق تحت كنترل نيروهاي موردحمايت عربستان در تعز نيز به نوعي در محاصره انصارالله قرار گرفته و مسيرهاي منتهي به اين شهر قطع شده است.
باب‌المندب؛ محور اصلي نبرد جديد
با اين همه، اهميت تحولات تعز زماني بيشتر روشن مي‌شود كه موقعيت اين استان در نقشه يمن مورد توجه قرار گيرد. تعز شمال و جنوب تاريخي يمن را به سواحل غربي اين كشور متصل مي‌كند و جاده عدن-تعز به عنوان يكي از مسيرهاي اصلي باقي‌مانده براي ورود نيروهاي ائتلاف به رهبري عربستان به شمال يمن شناخته مي‌شود. در همين راستا، شيرين العديمي، استاد دانشگاه ايالتي ميشيگان، با اشاره به اهميت اين مسير گفته است هر طرفي كه كنترل اين جاده را دراختيار داشته باشد، از موقعيت بسيار قدرتمندي برخوردار خواهد بود و تصرف احتمالي آن را از نظر اهميت، قابل مقايسه با تصرف باب‌المندب دانسته است. پيشروي انصارالله نيز پس از تصرف المخا و تنگه باب‌المندب صورت گرفته؛ اقدامي كه به اين گروه امكان داده است مواضع مرتفع مشرف بر تعز را دراختيار بگيرد. از همين رو، بازپس‌گيري سواحل غربي يا خود شهر تعز براي نيروهاي موردحمايت عربستان كار ساده‌اي نخواهد بود. براساس گزارش‌هاي منتشرشده، در سوي ديگر، عربستان‌سعودي نيز حملات خود را افزايش داده است. منابع يمني از حملات هوايي عربستان به مناطقي از استان الحديده، از جمله جزيره «كمران» و شهرستان «الصليف» خبر داده‌اند. تركي المالكي، سخنگوي ائتلاف سعودي نيز انجام يك عمليات نظامي در اين استان را تاييد و مدعي شده است كه اهداف نظامي وابسته به حوثي‌ها هدف قرار گرفته‌اند. او همچنين مدعي شده كه اين عمليات با هدف خنثي كردن طرح حملات قريب‌الوقوع عليه آبراه‌هاي درياي سرخ و انهدام زاغه‌هاي سلاح، قايق‌هاي بمب‌گذاري‌شده و مين‌هاي دريايي انجام شده است. در مقابل، نيروهاي مسلح يمن از انجام سه عمليات عليه اهدافي در عمق خاك عربستان خبر داده‌اند. براساس بيانيه‌اي كه يحيي سريع، سخنگوي نيروهاي مسلح يمن، قرائت كرده، فرودگاه ملك خالد در رياض، پالايشگاه آرامكو در رابغ، فرودگاه ابها، پايگاه خميس مشيط، پادگان عاكفه در عسير و مواضعي در نجران و جيزان هدف موشك‌هاي بالستيك، كروز و پهپاد قرار گرفته‌اند. انصارالله اين حملات را در واكنش به حملات هوايي عربستان به صنعا و چند استان يمن عنوان كرده است.
عربستان در جست‌وجوي متحدان بيشتر
با اين حال، واشنگتن تاكنون تمايل چنداني براي ورود مستقيم به اين درگيري‌ها نشان نداده است. يك مقام امريكايي به الجزيره گفته است كه نيروهاي امريكايي در جنگ يمن مشاركت ندارند و امريكا در اين كشور اهداف خاصي ندارد، اما عربستان از توانمندي‌هاي امريكا در زمينه سوخت‌رساني هوايي براي حمايت از نيروهاي مخالف انصارالله استفاده مي‌كند.
به گفته اين مقام، حدود ۲۰۰ مشاور امريكايي نيز در مراكز برنامه‌ريزي در عربستان حضور دارند و به نيروهاي سعودي در زمينه عمليات هدف‌گيري كمك مي‌كنند. اين احتياط امريكا درحالي است كه مقام‌هاي سعودي خواهان مشاركت مستقيم‌تر واشنگتن هستند. براساس گزارش اكسيوس، خالد بن سلمان، وزير دفاع عربستان، پنجشنبه گذشته با پيت هگست، وزير دفاع امريكا، تماس گرفته و ضمن تشريح عمليات برنامه‌ريزي‌شده، بار ديگر خواستار حملات هوايي امريكا عليه مواضع انصارالله شده است. با اين حال، يك مقام امريكايي گفته است واشنگتن فعلا دست به اقدام نظامي نخواهد زد، هرچند در صورت مواجهه عمليات با مشكل، اين موضع ممكن است تغيير كند. ترامپ نيز در پاسخ به پرسشي درباره حمله عربستان عليه انصارالله، تنها گفته است: «همه چيز به خوبي پيش خواهد رفت.»